Olbrychski versus Nawrocki. Deze woorden raakten de PiS-"president"

[Pieszyce]

Olbrychski versus Nawrocki. Deze woorden raakten de PiS-"president"

Olbrychski versus Nawrocki. Deze woorden raakten de PiS-president.

Cezary Nowak
8 januari 2026

De beschuldiging dat kunstenaars "zich niet met politiek zouden moeten bemoeien" is een terugkerend thema in het Poolse publieke debat. Het wordt meestal geuit door mensen die zich storen aan de mening van een kunstenaar. De recente uitspraken van Daniel Olbrychski illustreren dit treffend: de acteur sprak zich openlijk uit over zijn mening over de president en de toestand van het land, en rechtse commentatoren deden het meteen af als een teken van elitaire arrogantie. Het tegendeel is echter waar: Olbrychski deed wat is toegestaan in een democratie en wat kunstenaars altijd al hebben gedaan.

In het programma van TVP Info, gepresenteerd door Dorota Wysocka-Schnepf, verborg de acteur zijn emoties en intenties niet. "Wij, kunstenaars, mensen zoals jullie, proberen een beroep te doen op de maatschappij: kom tot bezinning, denk na over op wie je stemt en waar je op stemt," zei hij. Dit was geen oproep tot een staatsgreep of een poging om de verkiezingen ongeldig te verklaren, maar eerder een pleidooi voor burgerzin. Dit is nauwelijks verwerpelijk in een land dat grondwettelijk de vrijheid van meningsuiting garandeert.

De opmerkingen van Olbrychski aan het adres van Karol Nawrocki wekten bijzondere verontwaardiging. De acteur stelde dat het staatshoofd, die "alles doet om de regering op bijna elk belangrijk gebied in Polen te dwarsbomen," niet in het belang van het land handelde. Hij voegde daar nog een krachtige uitspraak aan toe: "Hij denkt dat de situatie in Polen zo slecht mogelijk is, zodat deze regering kan worden afgezet. Dat is immers een doodzonde " Critici verwierpen dit onmiddellijk als moraliserend en een teken van een misverstand over de rol van de president."

Olbrychski trok echter niet de formele bevoegdheden van de president of de verkiezingsuitslag in twijfel. Hij vestigde de aandacht op iets anders: de politieke praktijk van permanente obstructie. De president heeft het recht om wetgeving te vetoën, maar de vraag is of hij het morele recht heeft om dit recht te gebruiken als instrument van partijpolitieke strijd, zelfs wanneer hij daarmee oplossingen blokkeert die belangrijk zijn voor de staat. In die zin is het gebruik van het concept 'doodzonde' door de journalist geen theologische metafoor, maar een journalistieke afkorting – een beoordeling van een houding, geen procedure.

Rechtse commentatoren wijzen er graag op dat Karol Nawrocki de verkiezingen met een kleine marge heeft gewonnen. Zijn voorsprong op Rafał Trzaskowski bedroeg inderdaad 1,78%, oftewel ongeveer 370.000 stemmen. In een democratie is dat voldoende. Maar juist omdat het mandaat zo beperkt is, zou de verantwoordelijkheid voor het verenigen van de samenleving, en niet voor verdere polarisatie, groter moeten zijn, niet kleiner. Olbrychski zegt het hardop wat veel burgers in stilte zeggen.

Het is ook belangrijk om de neerbuigende toon te verwerpen waarmee critici van de acteur spreken over een "zelfbenoemde elite". Kunstenaars vormen geen kaste die is vrijgesteld van democratische regels. Het zijn burgers – ze betalen belasting, stemmen en ondervinden de gevolgen van politieke beslissingen, net als ieder ander. Het verschil is dat hun stem meer hoorbaar is. En juist daarom kan dat ongemakkelijk zijn.

De geschiedenis leert dat kunstenaars vaak de eersten waren die waarschuwden voor machtsmisbruik, voordat dit voor iedereen duidelijk werd. Weigeren zich uit te spreken in naam van een verkeerd begrepen "neutraliteit" zou betekenen dat men instemt met het feit dat de publieke ruimte uitsluitend wordt overgeleverd aan politici en partijfunctionarissen.

In die zin heeft Daniel Olbrychski geen grenzen overschreden. Integendeel, hij herinnerde ons eraan dat democratie niet eindigt op de verkiezingsdag en dat patriottisme niet bestaat uit kritiekloos zwijgen. Kunstenaars hoeven niet onpartijdig te zijn. Ze moeten eerlijk zijn tegenover zichzelf en de gemeenschap waarin ze leven. Olbrychski gaf precies zo'n stem.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Bobal]

Maar juist omdat het mandaat zo beperkt is, zou de verantwoordelijkheid voor het verenigen van de samenleving, en niet voor verdere polarisatie, groter moeten zijn, niet kleiner.

Een 200% juiste opmerking! 
Veel PiS-stemmers die ik ken denken daar net zo over, die willen ook gewoon een rustig leven en niet een permanente politieke ruzie. Maar voorlopig is het muntje bij Meneer de President nog niet gevallen.

[Pieszyce]

Het is om Moe van te worden.

Maar men zou eens moeten kijken wat men er echt aan kan doen.

Zo kan het niet langer. 

Iets moet er mogelijk zijn en daarna neemt de Sejm voorzitter het tijdellik over.