Stomkop in het zand. Kaczyński ziet geen crisis bij PiS
Cezary Nowak
31 juli 2026
De splitsing binnen PiS is een van de ernstigste crises in de geschiedenis van de partij. Het vertrek van Mateusz Morawiecki en een groep van enkele tientallen parlementariërs is geen simpele personeelswisseling of een zoveelste episode van interne conflicten. Het is een gebeurtenis die de mythe van een monoliet, die Jarosław Kaczyński bijna een kwart eeuw lang heeft opgebouwd, onderuit haalt.
De reactie van de PiS-voorzitter is des te verrassender.
Tijdens de eerste fractievergadering na de splitsing werd er niet gesproken over gewetensonderzoek, een analyse van de oorzaken van de crisis, of een poging om de vraag te beantwoorden waarom de partij een aanzienlijk aantal eigen leden had verloren. In plaats daarvan werd een korte, mobiliserende slogan geroepen: "Houd moed! En op naar de overwinning."
Het klinkt indrukwekkend. Het probleem is echter dat slogans geen problemen oplossen.
Jarenlang heeft Jarosław Kaczyński het imago opgebouwd van een politicus die altijd gelijk heeft, nooit ongelijk en in staat is om ijzeren discipline binnen zijn partij te handhaven. De realiteit heeft dit imago echter genadeloos op de proef gesteld. Na het verlies van de verkiezingen, het verlies van de macht en de toenemende interne conflicten, ontstond de grootste scheuring in de geschiedenis van PiS. Het is moeilijk om dit als toeval af te doen. Het is nog moeilijker om te doen alsof er niets ongewoons is gebeurd.
Ondertussen was de sfeer, volgens de deelnemers aan de vergadering, ronduit optimistisch. Een parlementslid zei: "De stemming is best goed. Eindelijk kunnen we normaal werken, zonder ons zorgen te hoeven maken over een 'collega' achter ons die ons in de gaten houdt." Een ander parlementslid betoogde: "De voorzitter moedigt ons aan om te werken. Het is heel rustig en inhoudelijk."
Dergelijke uitspraken lijken eerder een poging om de werkelijkheid te verdraaien dan een eerlijke weergave.
Elke politieke partij heeft het recht om crises te ervaren. Er zijn programmatische meningsverschillen, persoonlijke conflicten en het vertrek van prominente politici. Volwassen partijen zijn echter in staat om lessen te trekken uit dergelijke gebeurtenissen. Ze analyseren fouten, bespreken de oorzaken van mislukkingen en proberen het vertrouwen te herstellen.
Binnen de PiS partij heerst echter al jaren een ander principe. Het is altijd een ander die de schuld krijgt.
Als de partij een verkiezing verliest, zijn de media, politieke tegenstanders of oneerlijke omstandigheden de schuldigen. Bij een splitsing krijgen de vertrekkenden de schuld. Bij conflicten wordt de verantwoordelijkheid gelegd bij degenen die de druk niet aankonden of – zoals sommige PiS-politici suggereren – gedreven werden door hun eigen ambities.
De vraag naar de verantwoordelijkheid van de leider wordt echter nooit gesteld.
Toch heeft Jarosław Kaczyński al meer dan twintig jaar de belangrijkste personeelsbeslissingen binnen de partij genomen. Hij nomineerde kandidaten voor ministersposten, premiers en hoofden van overheidsinstellingen. Hij bepaalde de politieke koers van de partij. Omdat hij jarenlang de eer voor de successen van PiS opeiste, is het moeilijk om de verantwoordelijkheid voor de grootste crisis van de partij van vandaag te ontlopen.
De slogan "Op naar de overwinning" kan zelfs de meest loyale activisten mobiliseren. Maar het beantwoordt niet de vraag waarom de splitsing überhaupt is ontstaan. Het verklaart niet waarom mensen die tot voor kort deel uitmaakten van de partijtop, vertrekken. Evenmin verklaart het waarom PiS steeds meer een groep lijkt te zijn die draait om één figuur, in plaats van een gemeenschap die in staat is tot intern debat.
De grootste zwakte van Jarosław Kaczyński's leiderschapsstijl lijkt zijn onwil tot zelfreflectie te zijn. Jarenlang was de president uitstekend in het mobiliseren van zijn aanhangers tegen externe tegenstanders, maar hij is veel minder bedreven in het omgaan met kritiek vanuit zijn eigen kamp. Wanneer er serieuze bezwaren ontstaan, is het gemakkelijker om critici af te doen als ontrouw dan te overwegen of ze ongelijk hebben.
Deze strategie kan een tijdje werken. De geschiedenis leert echter dat politieke partijen die stoppen met het bespreken van hun eigen fouten en zich beperken tot het bevestigen van elkaars onfeilbaarheid, vroeg of laat het contact met de realiteit verliezen.
De grootste uitdaging voor PiS is daarom niet de concurrentie met de nieuwe groep van Mateusz Morawiecki of de strijd met Donald Tusk. De grootste uitdaging is of Jarosław Kaczyński nog iets kan leren van zijn mislukkingen. Voorlopig wijst alles erop dat hij zijn collega's alleen maar meer strijdkreten voorschotelt in plaats van analyse en zelfreflectie.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/07/31/glowa-w-piasek-kaczynski-nie-widzi-kryzysu-pis/) język po Polsku