Tusk overdreef niet.
De Poolse rechterflank heeft na de triomf van de AfD werkelijk niets te vieren
Cezary Nowak
8 september 2026
Donald Tusk gebruikte harde woorden. Zeer harde woorden. "In Polen kunnen alleen idioten of verraders zich verheugen over de triomf van de AfD in Duitsland. Velen van hen bevinden zich in de gelederen van Konfederacja en PiS," schreef de premier na de verkiezingen in Saksen-Anhalt. Men kan uiteraard discussiëren over de vraag of een regeringsleider dergelijke taal moet uitslaan. Het is echter lastig te ontkennen dat hij gelijk heeft wat betreft de kern van de zaak: elke Poolse politicus die het succes van de AfD enthousiast begroet, zou zich eerst moeten afvragen of hij het Poolse nationale belang werkelijk begrijpt.
Alternative für Deutschland (AfD) boekte een historisch resultaat in Saksen-Anhalt. Volgens exitpolls behaalde de partij 44,5 procent van de stemmen, waarmee ze de CDU – die slechts op 18,5 procent bleef steken – ver achter zich liet. Dit is niet langer een lokale curiositeit of een kortstondige opstand van de kiezer. De AfD groeit uit tot een van de belangrijkste politieke spelers in Oost-Duitsland; de opkomst van de partij verdient in Polen dan ook bijzondere aandacht.
Des te verbazingwekkender zijn de reacties vanuit delen van de Europese rechterflank. Matteo Salvini feliciteerde Alice Weidel en sprak van een "spectaculair succes" dat volgens hem wijst op een "sterk verlangen naar verandering, veiligheid en banen". Hij voegde daaraan toe: "Angst? Vrees? Gevaar? Nee, dit heet democratie. Een ander Europa is mogelijk." Democratie houdt inderdaad in dat verkiezingsuitslagen worden gerespecteerd. Geen weldenkend mens zal immers beweren dat stemmen op de AfD ongeldig verklaard moeten worden. Maar democratie vereist niet dat men verheugd is over elke partij die succes boekt. En precies daar slaat Tusk de spijker op zijn kop. Een Poolse politicus zou de AfD niet louter door een ideologische bril moeten bekijken. Het volstaat niet om te stellen dat een Duitse partij automatisch een natuurlijke bondgenoot van rechts Polen is, enkel omdat ze zich afzet tegen het liberale establishment, migratie of het huidige beleid van de Europese Unie. Buitenlands beleid is geen club voor liefhebbers van soortgelijke slogans. Landen hebben belangen, een geschiedenis en veiligheidsvraagstukken. Daarom is het gejuich van sommige Poolse rechtsgezinden over de successen van de AfD politiek gezien onbegrijpelijk. Men kan een hekel hebben aan Tusk, zijn Europese beleid als verkeerd beschouwen en dagelijks kritiek uiten op Berlijn en Brussel. Toch moet een partij die steeds meer macht verwerft bij onze westerbuur, vanuit een Pools perspectief worden beoordeeld, niet vanuit een Duits. Enthousiasme dat louter gebaseerd is op het feit dat iemand zich verzet tegen dezelfde mensen als wij, getuigt van een kinderlijk begrip van politiek.
Met zijn botte bericht dwong Tusk zijn tegenstanders een ongemakkelijke vraag te beantwoorden. Wat zou Polen precies winnen bij een machtige AfD? Versterkt het succes ervan de Poolse veiligheid? Verbetert het de positie van Warschau ten opzichte van Berlijn? Wijst het op de opkomst van een Duitsland dat vriendelijker staat tegenover Polen? Als de antwoorden op deze vragen niet voor de hand liggen, lijkt het opentrekken van de champagne des te onbegrijpelijker.
Is de premier te ver gegaan in zijn woordkeuze? Misschien. Termen als "idioten of verraders" zijn bewust provocerend en dragen zeker niet bij aan het kalmeren van het publieke debat. Toch vereist politiek soms dat men de dingen bij de naam noemt op een manier die tegenstanders uit hun comfortabele denkpatronen schudt. In dit geval is de inhoud van Tusks uitspraak belangrijker dan de hardheid ervan.
Men kan zich immers verheugen over de nederlaag van het Duitse establishment. Men kan uitkijken naar verandering in Europa. Men zou zelfs kunnen stellen dat de Duitse kiezer het recht had om de gevestigde partijen een politieke aardbeving te bezorgen. Poolse politici hebben echter de primaire plicht om de gebeurtenissen in Duitsland te bekijken door de bril van de Poolse belangen.
Precies daarom deed Donald Tusk er goed aan niet mee te doen aan het koor van lofuitingen voor het succes van de AfD. Er is werkelijk geen reden voor Warschau om feest te vieren, enkel omdat de politieke machtsverhoudingen in Maagdenburg zijn verschoven.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/09/08/tusk-nie-przesadzil-polska-prawica-naprawde-nie-ma-czego-swietowac-po-triumfie-afd/) język po Polsku