Koning Karol in het presidentieel paleis: Sikorski haalt Nawrocki uit zijn droomwereld
Cezary Nowak
10 september 2026
Radosław Sikorski sloeg de spijker op zijn kop toen hij Karol Nawrocki herinnerde aan een fundamenteel democratisch principe: "in ons systeem is de president geen koning, laat staan de Zonnekoning." Hoewel de opmerking scherp is, is de kwestie die ze aan de orde stelt allerminst vermakelijk. Karol Nawrocki gedraagt zich steeds vaker alsof zijn verkiezing tot president hem niet alleen het recht geeft om zijn grondwettelijke bevoegdheden uit te oefenen, maar ook om deel te nemen aan het bestuur van de regering, invloed uit te oefenen op personeelsbeslissingen binnen ministeries en ministers de wet voor te schrijven.
Sikorski schreef: "De grondwettelijke rol van de president van de Republiek Polen omvat niet het toetsen van besluiten van de Sejm, het voeren van personeelsbeleid of het bepalen van de samenstelling van de ministerraad." Een eenvoudigere herinnering aan de grondwettelijke orde is nauwelijks denkbaar. Polen is geen presidentiële republiek. De president beschikt over aanzienlijke bevoegdheden, maar hij is geen tweede premier en geeft geen leiding aan de ministeries. Hij dient zeker niet te proberen zijn benoemingsbevoegdheden aan te wenden om invloed te verwerven op functies die rechtens onder de verantwoordelijkheid van de regering vallen.
Dit wordt het best geïllustreerd door de kwestie van de ambassadeursbenoemingen. Het conflict sleept zich al sinds 2024 voort en is onder Nawrocki niet geluwd. Begin september sprak Sikorski over 46 kandidaturen die op een besluit van de president wachtten, waarbij hij benadrukte dat het in de overgrote meerderheid van de gevallen om beroepsdiplomaten ging. Er is dus geen sprake van een poging om partijgenoten van de minister op elke diplomatieke post te posteren. Het gaat hier om het functioneren van de Poolse diplomatieke dienst, die niet gegijzeld mag worden door het politieke touwtrekken tussen het presidentieel paleis en de regering.
Sikorski heeft wel degelijk geprobeerd tot een compromis te komen. Volgens een eerder gepresenteerd voorstel voor de invulling van honderd posten zouden sommige kandidaten worden voorgedragen door het ministerie van Buitenlandse Zaken en andere door de president, terwijl de overgrote meerderheid zou bestaan uit beroepsdiplomaten die buiten het circuit van politieke benoemingen stonden. Men kan twisten over de vraag of zo'n compromis überhaupt nodig was, maar het is moeilijk vol te houden dat de minister de president volledig buiten het proces wilde houden. Integendeel: hij bood de president meer invloed aan dan zou voortvloeien uit de loutere ondergeschiktheid van het buitenlands beleid aan de regering.
Nawrocki presenteert zijn eigen lezing van de gebeurtenissen. Hij beweert dat er bijna een akkoord was bereikt, maar dat dit door de regering werd geblokkeerd. Zelfs als men dit verhaal aanneemt, verandert dat niets aan de fundamentele vraag: mag de president de uitoefening van zijn grondwettelijke bevoegdheden afhankelijk maken van het verkrijgen van invloed op het personeelsbeleid van het ministerie van Buitenlandse Zaken? Sikorski meent van niet. En hij voert een sterk argument aan door te stellen dat de president probeert een situatie af te dwingen waarin hij "controle kan uitoefenen op het personeel van Buitenlandse Zaken".
Precies hier houdt de grondwettelijke samenwerking op en begint een poging om de eigen macht uit te breiden. De president heeft recht op zijn eigen opvattingen over het buitenlands beleid. Hij mag in gesprek gaan met de premier en de minister, en daarbij proberen te overtuigen, waarschuwingen uiten en voorstellen doen. Hij kan echter niet een alternatief machtscentrum creëren, enkel en alleen omdat zijn handtekening onder een bepaald document vereist is.
De vergelijking met de Zonnekoning is dan ook treffend – niet omdat Nawrocki zich gedraagt als Lodewijk XIV, maar omdat hij zijn bevoegdheden klaarblijkelijk zo ruim mogelijk wil interpreteren. Het probleem is dat het presidentieel paleis Versailles niet is en dat de Poolse grondwet het principe "ik ben de staat" niet kent. Hoe eerder Karol Nawrocki dit aanvaardt, des te beter dat is voor de Poolse diplomatie en de staat. Door hem te wijzen op de grenzen van zijn ambt, verdedigt Sikorski niet zijn eigen departementale machtsgebied, maar de fundamentele logica van de parlementaire democratie.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/09/10/krol-karol-z-palacu-prezydenckiego-sikorski-sprowadza-nawrockiego-na-ziemie/) język po Polsku