Kaczyński versus de distributeur: een simpele tweet verklaart geen complexe markt
Cezary Nowak
10 september 2026
Jarosław Kaczyński besloot zich te mengen in de discussie over brandstofprijzen, en deed dat op zijn kenmerkende wijze: kort, scherp en zonder ruimte voor nuance. "De brandstofprijs moest 5,19 złoty zijn, niet 9,15 złoty per liter! Aan het werk, Donald Tusk!" schreef de PiS-voorzitter. Het probleem is dat de brandstofmarkt een van die economische sectoren is die zich niet leent voor een versimpeling tot een partijpolitieke slogan.
(https://wiesci24.pl/wp-content/uploads/2026/09/341db343-b571-47c2-a1a5-2326f2d389b4-1068x712.png)
citaatfoto wiesci24.pl - De stumperd heeft niet eens een rijbewijs
Kaczyński staat niet bekend als een politicus met diepgaande economische expertise – laat staan kennis van grondstoffenmarkten, prijsmechanismen of raffinagemarges. Des te opvallender is het zelfvertrouwen waarmee hij de stijging van benzine- en dieselprijzen probeert terug te brengen tot één simpele boodschap: Tusk beloofde lagere prijzen, dus Tusk is verantwoordelijk voor de hogere prijzen. Politiek gezien komt dit goed uit, maar economisch gezien is het een grove vereenvoudiging.
Volgens de aangehaalde cijfers is de gemiddelde prijs voor diesel opgelopen tot 8,75 złoty per liter, terwijl benzine (95-octaan) op 7,89 złoty staat. Deze prijzen raken automobilisten en transportbedrijven hard. Het is echter lastig om deze cijfers te analyseren zonder naar de wereldwijde oliemarkt te kijken. De prijs per vat is boven de 100 dollar gestegen, mede door spanningen rond de Straat van Hormuz en het escalerende conflict tussen de VS en Iran. Wanneer de olieprijs op de wereldmarkten omhoogschiet, zijn de gevolgen vroeg of laat onvermijdelijk merkbaar bij de Poolse tankstations.
Dit betekent uiteraard niet dat de overheid geen invloed heeft op de prijzen. Die invloed is er wel degelijk – via belastingen, regelgeving en fiscaal beleid. De betreffende informatie wijst op factoren zoals het einde van het CPN-programma en de terugkeer naar een btw-tarief van 23% als oorzaken van de prijsstijgingen. Dit roept een belangrijke vraag op voor het politieke debat: moet de staat tijdelijk de fiscale lasten verlichten tijdens periodes van sterke prijsstijgingen, en zou een dergelijke maatregel financieel verantwoord zijn?
Kaczyński gaat echter niet op die manier het gesprek aan. In plaats daarvan krijgen we de slogan "Aan het werk, Donald Tusk!" – een kreet die het goed doet op sociale media, maar weinig verklaart. Er wordt met geen woord gerept over de prijs per vat, de dollarkoers, importkosten, belastingen of de geopolitieke situatie. En toch zijn dat precies de factoren die de prijs aan de pomp bepalen.
Er is hier nog een paradox. Politici van alle gezindten eigenen zich maar al te graag de eer toe wanneer de brandstofprijzen dalen, terwijl ze net zo snel met de beschuldigende vinger naar hun tegenstanders wijzen wanneer de prijzen stijgen. In werkelijkheid komt een aanzienlijk deel van deze schommelingen voort uit processen waarop de Poolse premier – ongeacht wie die functie bekleedt – slechts beperkte invloed heeft.
Men kan Tusk zeker ter verantwoording roepen over zijn beloften uit 2023 of zich afvragen of de regering er alles aan heeft gedaan om de gevolgen van prijsstijgingen te beperken. Het is echter lastig om een analyse serieus te nemen die suggereert dat het volstaat om simpelweg het bedrag "5,19 złoty " te noemen en naar iemand te wijzen. De brandstofmarkt werkt niet volgens de logica van een politiek geladen tweet. Juist daarom zou een economische analyse veel nuttiger zijn dan weer een politieke sneer.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/09/10/kaczynski-kontra-dystrybutor-prosty-tweet-nie-wyjasni-skomplikowanego-rynku/) język po Polsku