Polenforum.nl - forum over Polen

230 miljoen dollar en geen druppel olie: Obajteks problematische erfenis bij Orlen

Cezary Nowak
15 september 2026

Jarenlang werd Daniel Obajtek door de PiS partij neergezet als een wonderdoener op managementgebied: de man achter enorme projecten, gigantische overnames en nog grotere persconferenties. Onder zijn leiding moest Orlen bewijzen dat een staatsbedrijf onder leiding van politieke benoemelingen succesvol kon concurreren op de wereldmarkt. Nu er steeds meer details naar buiten komen over de activiteiten van Orlen Trading Switzerland (OTS), lijkt dat beeld steeds absurder. De *Financial Times* heeft zojuist onthuld dat Orlen 230 miljoen dollar betaalde voor Venezolaanse olie die Polen nooit heeft bereikt.

De omvang van dit verhaal is niet te negeren. OTS, een in Zwitserland gevestigde dochteronderneming van Orlen, sloot een contract met Hannon International voor de levering van ongeveer 6 miljoen vaten olie voor 345 miljoen dollar. Er werd vooraf een duizelingwekkend bedrag van 230 miljoen dollar betaald. De verwachte winst werd geschat op zo'n 25 tot 30 miljoen dollar. Met andere woorden: er werd voor honderden miljoenen dollars risico genomen voor een potentiële winst die slechts een fractie van de totale transactiewaarde bedroeg. En dit betrof niet een particuliere eigenaar die vrij kon beschikken over zijn eigen vermogen, maar een staatsbedrijf.

De details over de uitvoering van de transactie zijn nog verbazingwekkender. Gelden werden via tussenpersonen in Dubai gesluisd en de afrekening met het Venezolaanse staatsoliebedrijf PDVSA zou plaatsvinden in de cryptovaluta USDT. Op een gegeven moment ontstond er een tekort van ongeveer 50 miljoen dollar. Venezuela ontving niet de volledige betaling, waardoor de olie nooit aan boord van de schepen werd geladen. Het verhaal bevat zelfs een scène waarin de oprichter van Hannon International naar Venezuela reist met USB-sticks waarop wachtwoorden voor cryptovaluta stonden. Als een dergelijk scenario in een tv-serie over duistere oliedeals zou voorkomen, zou men denken dat de scenarioschrijver te ver was gegaan.

Toch was dit geen tv-serie. Door Orlen gecharterde tankers lagen te wachten – waarbij de kosten voor liggeld (demurrage) opliepen – terwijl de olie uitbleef, ook al was het geld al overgemaakt. In maart 2024 kon slechts een deel van de gecontracteerde stookolie daadwerkelijk worden veiliggesteld. Het nieuwe bestuur van Orlen heeft het contract uiteindelijk ontbonden en het bedrijf probeert nu via arbitrage 230 miljoen dollar terug te vorderen. Cruciaal is dat ook het Poolse Openbaar Ministerie de zaak onderzoekt; er zijn aanklachten wegens wanbeheer ingediend tegen de voormalige leiding van Orlen.

Juist daarom kan Daniel Obajtek dit verhaal niet zomaar afdoen met het argument dat verliezen nu eenmaal bij het grote bedrijfsleven horen. Natuurlijk, verliezen komen voor. Het is echter de taak van het bestuur om risico's te beheersen, handelspartners te toetsen en de bezittingen van het bedrijf te beschermen. Wanneer een bedrijf 230 miljoen dollar vooruitbetaalt voor een transactie waarbij tussenpersonen en een risicovolle markt betrokken zijn, rijst de fundamentele vraag: wie heeft een dergelijk risico goedgekeurd en op basis van welke waarborgen?

De verantwoordelijkheid houdt echter niet op bij Obajtek. Jarenlang had PiS hem neergezet als een sleutelfiguur in haar narratief over het "terugwinnen" van staatsbedrijven. Jarosław Kaczyński omschreef hem immers als een man die beschikte over "dat bijzondere iets dat God slechts af en toe schenkt". Obajtek was dan ook geen gewone topman van Orlen. Hij was een politiek symbool, dat werd gepresenteerd als bewijs voor de superioriteit van het PiS-model van staatsbestuur.

Nu moet de PiS ook de prijs betalen voor dat symbool. Men kan niet jarenlang de eer opeisen voor de successen van de topman van een staatsbedrijf, om vervolgens een ramp – zoals het verlies van honderden miljoenen dollars aan niet-geleverde olie – plotseling af te doen als louter een zakelijke beslissing van managers. Als Obajtek een "PiS-man" was ten tijde van de recordwinsten van Orlen, blijft hij dat ook nu aanklagers en advocaten proberen te achterhalen wat er met die enorme sommen geld is gebeurd.

De affaire rond de Venezolaanse olie zou dus wel eens meer kunnen zijn dan slechts een verhaal over één rampzalige transactie. Het fungeert als een toetssteen voor de vraag hoe het grootste bedrijf van Polen daadwerkelijk werd bestuurd in een periode waarin de regeringspartij de Polen bijna dagelijks verzekerde van de professionaliteit van haar aangestelde functionarissen. Er werd 230 miljoen dollar betaald. De olie kwam nooit aan. Nu moet dat geld worden teruggevorderd. En die drie zinnen bieden een veelzeggender samenvatting van het tijdperk-Daniel Obajtek bij Orlen dan alle met propaganda doorspekte persconferenties van PiS bij elkaar.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak  (https://wiesci24.pl/2026/09/15/230-milionow-dolarow-i-ani-barylki-ropy-klopotliwe-dziedzictwo-obajtka-w-orlenie/)    język po Polsku