Nawrocki greep naar de politieke knuppel. Tusk omzeilt zijn veto en gaat door
Cezary Nowak
25 september 2026
Karol Nawrocki kreeg een wetsvoorstel voorgelegd dat voorzichtig was, een beperkte reikwijdte had en ver afstond van enige ideologische revolutie. Het voorstel wijzigde de definitie van het huwelijk niet, introduceerde geen adoptierechten voor paren van gelijk geslacht en haalde de grondwettelijke orde niet overhoop. In plaats daarvan beoogde het orde te scheppen in de alledaagse zaken van samenwonenden – zoals toegang tot informatie, juridische vertegenwoordiging, vermogenskwesties en de omgang met overheidsinstanties.
De president had kunnen laten zien dat hij onderscheid kan maken tussen een ideologisch statement en het oplossen van praktische problemen. In plaats daarvan koos hij voor een veto. Donald Tusk vatte het bot maar treffend samen: "De president had een zeer gematigd, verstandig wetsvoorstel over 'naaste verwanten' kunnen ondertekenen – want het ging om waardigheid. Maar nee, hij koos opnieuw voor de honkbalknuppel."
Dat is de kern van de zaak. Nawrocki hield geen "revolutie" tegen, want daarvan was geen sprake. Hij blokkeerde een compromis dat bedoeld was om een einde te maken aan langdurige rechtsonzekerheid. Het gevolg is dat we, in plaats van één enkele, transparante oplossing, achterblijven met een lappendeken van interpretaties, administratieve besluiten en noodoplossingen van de overheid.
Het wetsvoorstel over de status van "naaste verwanten" was een poging tot een oplossing die veel beperkter van opzet was dan het homohuwelijk. Tegenstanders wezen op de grondwettelijke bescherming van het huwelijk en uitten hun bezorgdheid over het creëren van een rechtsfiguur die te veel op het huwelijk leek. Het kabinet van de president benadrukte dat Nawrocki de reële uitdagingen waarmee mensen in dergelijke relaties te maken hebben niet ontkent, en bereid is oplossingen te steunen die "praktisch, transparant en grondwettelijk" zijn.
Het probleem is echter dat het verworpen wetsvoorstel juist bedoeld was om dergelijke praktische kwesties aan te pakken. Tijdens het parlementaire debat wees Barbara Oliwiecka erop dat het voorstel geen bepalingen bevatte over het homohuwelijk, adoptie of een wijziging van de grondwettelijke definitie van het huwelijk. De regelgeving had daarentegen betrekking op zaken als het vertegenwoordigen van de partner, toegang tot medische informatie en het regelen van vermogenskwesties.
Tusk gebruikt het veto van Nawrocki dus om een breder conflict aan de orde te stellen. "Nawrocki, Kaczyński, Mentzen, Braun – zij blokkeren hardnekkig elke poging om de wet te moderniseren," zegt hij. Hij voegt eraan toe: "En net als bij andere kwesties hebben we een juridische weg gevonden om deze obstructie, deze veto's en deze halsstarrigheid te omzeilen."
Deze "juridische weg" omvat een algemene interpretatie die is ondertekend door minister van Financiën Andrzej Domański. Op grond van deze regeling worden paren van gelijk geslacht die in een ander EU-land zijn getrouwd en wier huwelijksakte in Polen is overgeschreven, voor belastingdoeleinden op dezelfde manier behandeld als andere gehuwde paren. Het ministerie van Financiën stelt uitdrukkelijk dat deze maatregel uitvoering geeft aan het arrest van het Hof van Justitie van de EU in zaak C-713/23.
"Elk huwelijk – ook die waarvan de akte is overgeschreven – geniet dezelfde rechten, waaronder het recht om gezamenlijk belastingaangifte te doen," benadrukte Tusk. Het gaat hier dus niet louter om een symbolisch ideologisch geschil. Het betreft zeer concrete fiscale, administratieve en vermogensrechtelijke gevolgen voor mensen die in een ander EU-land een wettig huwelijk zijn aangegaan en in Polen wonen.
In die zin heeft het veto van het Nawrocki het probleem niet opgelost, maar slechts verplaatst naar een ander terrein. Tegenwoordig maakt de regering gebruik van rechterlijke uitspraken, Europees recht, regelgeving en fiscale interpretaties om kwesties aan te pakken die niet via wetgeving konden worden geregeld. Sinds 23 augustus beschikken de burgerlijke stand-bureaus over nieuwe documentsjablonen die de overschrijving van in het buitenland afgegeven huwelijksakten voor paren van gelijk geslacht mogelijk maken.
Tusk zegt ronduit dat hij de voorkeur had gegeven aan een wetgevende oplossing: "Natuurlijk geef ik de voorkeur aan eenvoudige en duidelijke oplossingen, maar er is geen andere manier om dit aan te pakken." Precies hier ligt het conflict met de president. In plaats van één duidelijke wet ontstaat er een lappendeken van opeenvolgende administratieve besluiten en interpretaties, omdat het presidentieel paleis de compromiswetgeving heeft geblokkeerd.
Uiteindelijk blijft de vraag naar de politieke verantwoordelijkheid bestaan. Nawrocki had het wetsvoorstel kunnen ondertekenen; dat zou de situatie hebben geordend en mensen een minimum aan rechtszekerheid hebben geboden. In plaats daarvan koos hij voor een gebaar dat goed valt bij de meest conservatieve achterban, maar geen enkel praktisch probleem oplost.
Tusk reageerde anders: nu het wetsvoorstel was geblokkeerd, moest de staat gebruikmaken van de beschikbare juridische middelen en vooruitkijken. Dit onderstreept het verschil tussen politiek van gebaren en politiek van resultaten. Nawrocki hield het wetsvoorstel tegen, maar niet de realiteit. Tusk laat ondertussen zien dat de staat niet eindeloos kan stilstaan, enkel omdat de president de voorkeur geeft aan een symbolisch veto boven een compromis.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/09/25/nawrocki-wybral-polityczna-palke-tusk-omija-jego-weto-i-jedzie-dalej/) język po Polsku