Nawrocki gevangen tussen automobilisten en bedrijven:
brandstofconflict wordt een beproeving voor zijn presidentschap
Cezary Nowak
26 september 2026
Karol Nawrocki bevindt zich in een situatie waarin elke opeenvolgende juridische uitleg vanuit het presidentieel paleis steeds minder overtuigend klinkt voor een automobilist die naar de prijs op de brandstofpomp staart.
Benzine is duur en de staat zoekt naar manieren om de gevolgen van de brandstofcrisis te verzachten, maar toch dwarsboomt de president opnieuw wetgeving die bedoeld is om extra belasting te heffen op de overwinsten van grote bedrijven. Men kan discussiëren over de kwaliteit van het wetsvoorstel of amendementen voorstellen, maar het politieke probleem is moeilijk te negeren: Nawrocki loopt het risico herinnerd te worden als de man die gemakkelijker argumenten kon bedenken tegen een bedrijfsbelasting dan een manier kon vinden om automobilisten tegemoet te komen.
Donald Tusk heeft besloten dit thema uit te buiten. In een korte video, opgenomen terwijl hij langs het Belvedere-paleis liep, richtte hij zich rechtstreeks tot de president: "En? Krijgen we die goedkopere brandstof nu wel of niet? Ik wacht op uw handtekening, meneer de president." Dit is natuurlijk politiek theater, maar wel theater dat voortkomt uit een reëel conflict. Op 18 september nam de Sejm opnieuw het wetsvoorstel aan over de belasting op overwinsten van brandstofbedrijven; de regering stelt dat de opbrengst bedoeld is om een steunprogramma te financieren. De reactie van de president komt er echter op neer dat "het doel niet louter een nieuwe belasting kan zijn; het doel moet goedkopere brandstof zijn."
Dat klinkt goed. Het probleem is echter dat een enkele verklaring de benzineprijs niet verlaagt. Het presidentieel paleis heeft een argument dat niet zomaar terzijde kan worden geschoven. Nawrocki's kabinet wijst erop dat het wetsvoorstel betrekking heeft op inkomsten die vanaf maart 2026 zijn gegenereerd, ook al zou de wet zelf pas later van kracht worden. De president beschouwt de maatregel daarom als een maatregel met terugwerkende kracht. Om precies die reden heeft hij in juli al een eerdere versie van de regeling voorgelegd aan het Constitutioneel Tribunaal. Het gaat hier om een reëel juridisch geschil, niet slechts om een smoes die tijdens een persconferentie is verzonnen. Het probleem van Nawrocki ligt echter elders. De president opereert niet in een laboratorium voor staatsrecht, maar midden in een crisis die burgers voelen telkens wanneer ze bij een tankstation komen. Als hij de oplossing van de regering verwerpt, zou hij een even snel en concreet alternatief moeten kunnen aandragen. Het presidentieel paleis kwam weliswaar met een eigen initiatief, "Fuel Costs Normal" (*Paliwo Kosztuje Normalnie*), waarin andere mechanismen werden voorgesteld om de prijzen te verlagen en de winsten van bedrijven te beperken. Maar terwijl de uitwisseling van conceptvoorstellen en beschuldigingen tussen de president en de regering voortduurt, blijven automobilisten de prijzen betalen die op de prijsborden bij de tankstations staan aangegeven.
En precies hier begint Nawrocki's politieke voordeel te slinken. Het is gemakkelijk om te zeggen dat de belastingmaatregel van de regering slecht is. Lastiger is het om antwoord te geven op de vraag: wat moet er morgen gebeuren zodat een liter brandstof daadwerkelijk minder kost?
Ook de regering kan niet doen alsof ze geen last heeft van haar verleden. Tijdens de verkiezingscampagne van 2023 sprak Donald Tusk over een benzineprijs van 5,19 złoty. Vandaag de dag keert die uitspraak als een boemerang met dubbele kracht tegen hem terug. De wereldwijde oliemarkt, de oorlog in het Midden-Oosten en leveringsproblemen hebben de situatie ongetwijfeld veranderd, maar politieke beloften hebben de vervelende eigenschap dat kiezers de cijfers veel langer onthouden dan de voorbehouden in de kleine lettertjes.
Dit neemt echter niet weg dat het huidige conflict steeds zwaarder op de president drukt. Minister van Financiën Andrzej Domański verwoordde het onomwonden: "Stop met het zoeken naar excuses en onderteken het gewoon." Dit is de taal van politieke druk, maar het presidentieel paleis heeft zich aan die druk blootgesteld door herhaaldelijk bezwaren te uiten in plaats van tot een compromis te komen dat snel kon worden uitgevoerd.
Karol Nawrocki mag dan blijven volhouden dat hij grondwettelijke principes verdedigt en zich verzet tegen wéér een nieuwe belasting; hij moet wel bedenken dat een discussie over de terugwerkende kracht van de wetgeving voor een automobilist die tankt, een abstractie blijft. De prijs die bij het tankstation op het bord staat, is daarentegen heel concreet.
Als de president deze politieke strijd wil winnen, volstaat het niet om simpelweg 'nee' te zeggen tegen de regering. Hij moet met een oplossing komen die ook echt werkt. Anders zou de vraag van Tusk – "Gaan we door met die goedkopere brandstof?" – wel eens veel lastiger kunnen uitpakken voor het paleis dan een korte online video doet vermoeden.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/09/26/nawrocki-miedzy-kierowcami-a-koncernami-spor-o-paliwa-staje-sie-testem-prezydentury/) język po Polsku