Scherpe beschuldiging aan het adres van Nawrocki.
Voormalig voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal spreekt zich onomwonden uit
Cezary Nowak
8 oktober 2026
Karol Nawrocki heeft klaarblijkelijk besloten dat hij in het geschil rond het Constitutioneel Tribunaal als enige mag bepalen welke door de Sejm verkozen rechter de eed mag afleggen en wie moet blijven wachten. De president aanvaardde de eed van Sławomir Patyra. Voor Maciej Taborowski, Marcin Dziurda, Krystian Markiewicz en Anna Korwin-Piotrowska blijft de constitutionele impasse echter voortduren. Prof. Marek Safjan, voormalig voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal, levert scherpe kritiek op deze handelwijze.
"Helaas is dit wederom een voorbeeld – we kunnen het misbruik van presidentiële bevoegdheden noemen, of misbruik van de Grondwet zelf. We kunnen het simpelweg een constitutionele overtreding noemen," aldus Safjan. Dit zijn buitengewoon ernstige woorden, zeker afkomstig van een jurist die niet alleen leiding heeft gegeven aan het Constitutioneel Tribunaal, maar ook jarenlang als rechter bij het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft gefungeerd.
Nawrocki geeft zijn eigen lezing. Volgens hem handelde Patyra correct omdat hij wachtte op de ceremonie in het presidentieel paleis. "Rechter Patyra is de enige rechter die de eed niet aflegde voor de zuil in de Zuilenzaal. Hij gedraagt zich als een verantwoordelijk man en rechter, in plaats van deel te nemen aan de kluchten die door de parlementsvoorzitter worden georganiseerd," zo lichtte de president toe. Het probleem is dat een rechtsstaat niet mag functioneren op basis van begrippen als 'klucht', persoonlijke sympathieën of het oordeel van de president over het gedrag van individuele rechters. De Sejm heeft zijn keuze gemaakt, en het geschil draait om de vraag of de president de ambtsaanvaarding van rechters feitelijk kan blokkeren door te weigeren de eed af te nemen. De vier rechters hadden Nawrocki eerder verzocht een datum vast te leggen; toen reactie uitbleef, legden zij de eed af tijdens een ceremonie in de Sejm.
Patyra zelf – die door Nawrocki anders was behandeld – sloot zich niet aan bij de argumenten van het presidentieel paleis. Na het afleggen van de eed verklaarde hij dat hij het besluit om de andere rechters niet te beëdigen "negatief" beoordeelde en sprak hij zijn solidariteit met hen uit. Hij voegde eraan toe dat de situatie voor hem "juridisch onbegrijpelijk" was. Dit is buitengewoon pijnlijk voor de president, aangezien zelfs de man wiens gedrag Nawrocki als voorbeeld van verantwoordelijkheidsbesef had geprezen, zijn oordeel over de andere vier rechters niet deelt.
De gevolgen reiken verder dan een protocollaire kwestie. De voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal, Bogdan Święczkowski, belet de vier rechters deel te nemen aan de reguliere rechtspraak, met als argument dat zij niet rechtsgeldig door de president zijn beëdigd. Het conflict tussen het presidentieel paleis, de Sejm en het Tribunaal heeft daardoor directe gevolgen voor het functioneren van de instelling die juist belast is met het bewaken van de grondwet.
Dit is precies het punt dat Safjan benadrukt. Volgens hem leidt de situatie tot een "langdurige verlamming van het constitutioneel hof" en zijn de argumenten om de rechters te blokkeren "volkomen ongegrond". De voormalige voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal gaat nog verder en bestempelt de situatie als "de ernstigste constitutionele crisis binnen de Europese Unie".
Men kan uiteraard twisten over Safjans inschatting van de omvang van de crisis. Voorstanders van het standpunt van de president voeren aan dat de wet vereist dat de ambts-eed ten overstaan van het staatshoofd wordt afgelegd en dat een ceremonie in de Sejm niet in de plaats kan komen van een handeling in aanwezigheid van de president. Maar zelfs als men dit argument aanvaardt, blijft er een fundamentele vraag over: waarom heeft Nawrocki geen datum vastgesteld voor de overige door de Sejm verkozen rechters en daarmee een einde gemaakt aan het geschil?
In plaats van een oplossing zien we een machtsvertoon. De president aanvaardt één rechter, maar laat vier anderen buiten de deur staan, waarbij hij dit onderscheid rechtvaardigt op basis van hun gedrag tijdens het conflict met de voorzitter van de Sejm. Daarmee verandert een ambt dat als stabiliserende kracht voor de staat zou moeten fungeren, in slechts een van de vele partijen in een institutionele strijd.
"Zoiets is nog nooit eerder voorgekomen," zegt Safjan. Hij voegt eraan toe dat Polen "een deel van zijn geloofwaardigheid als staat verliest" doordat het er al jaren niet in slaagt de crisis rond het Constitutioneel Tribunaal op te lossen. Juist dit argument zou sterk moeten resoneren in het presidentieel paleis.
Nawrocki mag het dan oneens zijn met de parlementaire meerderheid, de voorzitter van de Sejm of voormalige voorzitters van het Constitutioneel Tribunaal; het presidentschap draait niet louter om het voeren van eindeloze politieke twisten. Als elke bevoegdheid van het staatshoofd verwordt tot een instrument voor een touwtrekgevecht met andere staatsmachten, wordt de prijs daarvoor niet betaald door de politieke tegenstanders van de president, maar door de staat zelf. Na jaren van crisis heeft het Constitutioneel Tribunaal vooral behoefte aan een uitweg uit de impasse. In plaats van bij te dragen aan een oplossing voor die impasse, voegt Nawrocki er nog een knoop aan toe.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/10/08/potezne-oskarzenie-pod-adresem-nawrockiego-byly-prezes-tk-mowi-wprost/) język po Polsku