Jabłoński waarschuwt voor een staatsgreep.
Kropiwnicki legt de absurditeit van dit narratief bloot
Cezary Nowak
1 november 2026
Het geschil rond het Constitutioneel Tribunaal begint steeds meer op een politiek toneelstuk te lijken, waarin de hoofdrollen worden vertolkt door personen die ervan overtuigd zijn dat de staat voor altijd aan hen toebehoort. Paweł Jabłoński heeft besloten aan dit schouwspel deel te nemen door een groteske vergelijking te trekken en beschuldigingen van crimineel handelen te uiten. De reactie van Robert Kropiwnicki was kort maar krachtig. Hoewel zijn repliek scherp was, valt niet te ontkennen dat er achter deze woordenwisseling een veel ernstiger vraagstuk schuilt: zijn de politici van de vorige regering in staat om te accepteren dat zij de controle over de staatsinstellingen hebben verloren?
Alles begon met de gebeurtenissen die zich vrijdag bij het Constitutioneel Tribunaal afspeelden. Bogdan Święczkowski werd ontheven van zijn taken als voorzitter van het Tribunaal, waarna rechter Anna Korwin-Piotrowska de leiding over de instelling op zich nam. Bij het gebouw verzamelden zich politieagenten, demonstranten en politici van rechts-conservatieve signatuur. Voorzitter Karol Nawrocki brak zelfs zijn reis naar Senegal af om terug te keren naar Warschau. De staat werd opnieuw geconfronteerd met een constitutionele crisis – een crisis die zijn oorsprong vindt in de periode waarin de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) probeerde het Constitutioneel Tribunaal onder haar eigen controle te brengen.
Tijdens een uitzending op Polsat News op zondag kwam Paweł Jabłoński met een merkwaardige vergelijking. Hij suggereerde dat, als hijzelf voorzitter van de Sejm (het Poolse parlement) zou willen worden, hij simpelweg alle parlementsleden met een langere staat van dienst zou kunnen schorsen, zichzelf tot "senior voorzitter" zou kunnen uitroepen en – samen met de overgebleven afgevaardigden – de controle over het parlement zou kunnen overnemen. "Dan eindig je in Białołęka [de gevangenis]", reageerde Robert Kropiwnicki.
Deze korte repliek riep verontwaardiging op bij Jabłoński, die het duidelijk zag als de perfecte aanleiding om een betoog te presenteren dat hij al van tevoren had voorbereid.[/b]"Meneer het parlementslid, u heeft volkomen gelijk: ik zou uiteindelijk strafrechtelijk vervolgd kunnen worden, specifiek op grond van artikel 128 van het Wetboek van Strafrecht, dat betrekking heeft op het gebruik van geweld om een constitutioneel staatsorgaan af te zetten"[/b], betoogde hij, waarna hij Anna Korwin-Piotrowska ervan beschuldigde een soortgelijke daad te hebben begaan.
Het probleem is dat de vergelijking van Jabłoński alleen treffend lijkt als men de werkelijkheid volledig negeert. De Sejm is niet het Constitutioneel Tribunaal; de voorzitter van de Sejm wordt door het parlement gekozen, en het geschil over de bevoegdheid van de rechters en de legitimiteit van de leiding van het Constitutioneel Tribunaal is niet louter een gril van een individu dat zichzelf naar voren schuift. Het vergelijken van deze situaties is geen juridisch argument, maar een retorische truc: een manier om een juridische analyse te vervangen door een suggestief, levendig beeld.
Jabłoński ging echter nog verder. Hij bleef niet bij het bekritiseren van het handelen van Korwin-Piotrowska; hij stelde in feite vast dat zij strafrechtelijk aansprakelijk is. Artikel 128 van het Wetboek van Strafrecht is echter geen politieke bezweringsformule die kan worden ingezet om de besluiten van tegenstanders ongeldig te verklaren. Voor de toepassing ervan moet aan specifieke criteria worden voldaan – in het bijzonder moet worden aangetoond dat er geweld is gebruikt met als doel een constitutioneel staatsorgaan af te zetten. Dergelijke kwesties worden uiteraard niet beslecht door middel van verklaringen van parlementsleden op televisie.
Bovendien laat Jabłoński de essentiële context van de hele affaire achterwege. Jarenlang fungeerde het Constitutioneel Tribunaal als symbool van de institutionele crisis die was ontstaan door het handelen van de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS). In plaats van een onafhankelijke constitutionele arbiter kreeg het Poolse publiek te maken met een instituut waarvan de onpartijdigheid fundamentele vragen opriep. Vandaag de dag stellen politici die verbonden zijn aan het voormalige regeringskamp dat elke poging om deze situatie te herstellen een aanval op de democratie is.
Dit betekent niet dat elke handeling die momenteel binnen het Tribunaal wordt verricht, kritiekloos als rechtmatig moet worden beschouwd. De rechtmatigheid van specifieke besluiten vereist een grondige toetsing, en de constitutionele orde kan niet worden hersteld via methoden die zelf ongrondwettelijk zijn. Juist daarom is een serieus juridisch debat noodzakelijk – geen insinuaties en theatraal geformuleerde beschuldigingen. Donald Tusk vatte de politieke paradox van de hele situatie treffend samen door de vergelijking te trekken met een dief die, nadat hem een gestolen handtas is afgenomen, begint te schreeuwen dat hij het slachtoffer is geworden van geweld. Hoewel de vergelijking nogal cru is, illustreert ze treffend het mechanisme van het afschuiven van verantwoordelijkheid.
Kropiwnicki hield geen college in de rechtsgeleerdheid. Zijn reactie was spottend – misschien zelfs wel erg bot – maar hij deed tenminste niet alsof een absurde vergelijking een serieus constitutioneel argument kon zijn. Jabłoński daarentegen probeerde een staaltje politiek theater te verheffen tot juridisch bewijsmateriaal.
En precies daar ligt de kern van het probleem. De Poolse democratie heeft geen behoefte aan meer politici die voor de camera's verkondigen wie er een staatsgreep heeft gepleegd. Ze heeft behoefte aan een onafhankelijk tribunaal waar burgers weer vertrouwen in kunnen hebben. Voor Jabłoński is het kennelijk makkelijker om de oude orde te verdedigen dan om onder ogen te zien waarom het herstel ervan noodzakelijk is geworden.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/11/01/jablonski-straszy-zamachem-stanu-kropiwnicki-obnazyl-absurd-tej-narracji/) język po Polsku