Een president boven de wet? Tusk hekelt Nawrocki's gevaarlijke spel
Cezary Nowak
3 november 2026
Karol Nawrocki heeft duidelijk erkend dat het presidentschap hem niet alleen het recht geeft om deel te nemen aan politieke geschillen, maar ook het voorrecht om deze met zijn eigen gezag op te lossen. De president is echter niet de eigenaar van de staat en de Grondwet is geen verzameling wetten die selectief kunnen worden toegepast, afhankelijk van de actuele politieke behoeften. Donald Tusk herinnerde aan dit fundamentele principe, verwijzend naar de gebeurtenissen rond het Constitutioneel Tribunaal.
"Er zijn hier geen dubbelzinnigheden, geen grijze zones", zei de premier voorafgaand aan de kabinetsvergadering. En het is moeilijk te ontkennen dat hij gelijk heeft op dit fundamentele punt: het geschil over de rechtsstaat kan niet worden opgelost door intimidatie van rechters, gewelddadige straatprotesten of opzichtige inmenging van politici in de activiteiten van de rechterlijke macht. Zelfs de meest fervente tegenstander van de regering zou moeten begrijpen dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht niet afhankelijk kan zijn van wie toevallig de meeste politieke wilskracht bezit.
Ondertussen heeft Nawrocki ervoor gekozen om de leider van een politieke kruistocht te spelen. Een afgebroken buitenlandse reis, een nachtelijke interventie bij het Tribunaal en een demonstratieve partijkeuze in het conflict – dit alles schetst het beeld van een presidentschap dat, in plaats van de spanningen te sussen, ze opzettelijk aanwakkert. Het is moeilijk om in deze acties bezorgdheid voor de waardigheid van de Republiek te zien. Het is veel gemakkelijker om een politiek schouwspel te zien dat bedoeld is om het rechtse electoraat te mobiliseren.
Wat echter het meest verontrustend is, is iets anders. De president, die krachtens zijn ambt de hoeder van de Grondwet zou moeten zijn, gedraagt zich alsof hij zelfstandig grenzen kan stellen aan de bevoegdheden van andere staatsorganen. Terwijl een constitutionele democratie juist gebaseerd is op het beperken van macht, inclusief de macht die voortvloeit uit de directe verkiezing van burgers.
Donald Tusk herinnerde er terecht aan: "Geen enkele politicus heeft het recht om hen iets op te leggen, zelfs niet als hij president is." Deze zin zou het uitgangspunt moeten zijn voor elke serieuze discussie over de huidige crisis. Het gaat hier niet om de persoonlijke ambities van de premier of president, maar om het fundamentele principe dat een verkiezingsmandaat geen recht geeft om onafhankelijke instellingen te onderwerpen.
Het conflict rond het Constitutioneel Hof kent natuurlijk een lange en complexe geschiedenis. Jarenlang beschouwde Wet en Rechtvaardigheid deze instelling als een van de belangrijkste elementen van hun eigen systeem van politieke controle. Tegenwoordig beschouwt rechts pogingen om deze situatie te veranderen als een aanval op de constitutionele orde. Het is ironisch: de groep die heeft bijgedragen aan de diepe vertrouwenscrisis in het Hof, treedt nu op als de meest fervente verdediger van de onafhankelijkheid ervan.
Dit betekent niet dat elke actie van de huidige regering automatisch als onbetwistbaar wettig moet worden beschouwd. Integendeel, een regering die de rechtsstaat herstelt, moet aan een bijzonder strenge toetsing worden onderworpen. Het verschil is echter dat Tusk een institutionele oplossing voorstelt en zijn bereidheid tot dialoog verklaart, terwijl Nawrocki confrontatie tot een fundamenteel instrument van zijn beleid heeft gemaakt.
"Vandaag heeft de president de kans om deze situatie te de-escaleren, aangezien hij degene is die de escalatie heeft veroorzaakt," verklaarde de premier. Dit is een accurate diagnose van politieke verantwoordelijkheid, hoewel het conflict zelf uiteraard juridische oplossingen vereist, en niet slechts politieke verklaringen.
Tusk verklaarde ook zijn bereidheid om consensus te bereiken over de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Dit is een veel verantwoordelijkere aanpak dan het conflict voortdurend aan te wakkeren. De staat heeft efficiënte instellingen nodig, geen nieuwe spektakels voor de televisiecamera's.
Karol Nawrocki zou eindelijk moeten begrijpen dat de macht van het presidentschap niet ligt in het vermogen om crises uit te lokken, maar in het vermogen om ze op te lossen. Donald Tusk heeft hem voor een politiek ongemakkelijke, maar fundamentele keuze gesteld: ofwel een terugkeer naar de grondwettelijke regels, ofwel verdere escalatie, waarvan de kosten niet door politici, maar door burgers zullen worden gedragen.
De president kan nog steeds voor verantwoordelijkheid kiezen. Het probleem is dat hij tot nu toe veel vaker geneigd is geweest tot een machtsvertoon.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/11/03/prezydent-ponad-prawem-tusk-ostro-o-niebezpiecznej-grze-nawrockiego/) język po Polsku