Święczkowski dreigt politieagenten met gevangenisstraf.
Een aan PiS gelieerde voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal treedt op als zelfbenoemd aanklager
Bogdan Lis
6 november 2026
Bogdan Święczkowski is er duidelijk niet op uit om een situatie te accepteren waarin zijn bevelen niet langer met de verwachte ijver worden opgevolgd. De voormalige nationale aanklager – nu voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal – verscheen opnieuw bij het hoofdkantoor van de instelling en eiste toegang. Toen politieagenten dit weigerden, greep hij naar zijn bekende repertoire: beschuldigingen, waarschuwingen en dreigementen met lange gevangenisstraffen.
Op deze manier is het geschil over het leiderschap van het Tribunaal veranderd in een merkwaardige confrontatie, waarbij een hooggeplaatste figuur binnen het rechtssysteem in het openbaar dreigt met strafrechtelijke vervolging van agenten die simpelweg de bevelen van hun eigen meerderen opvolgen.
"Ik roep u op het terrein van het Constitutioneel Tribunaal te verlaten. U bevindt zich hier illegaal, zonder toestemming van de voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal", verklaarde Święczkowski, terwijl hij voor een politieafzetting stond. Hij beschuldigde de agenten ervan het werk van een constitutioneel staatsorgaan te belemmeren en instructies op te volgen van een persoon die hij bestempelde als een "usurpator" (iemand die zich wederrechtelijk de macht toe-eigent).
Het gaat hier om Anna Korwin-Piotrowska, die de leiding over de werkzaamheden van het Tribunaal op zich nam nadat zij richtlijnen had uitgevaardigd die de taken van zowel Święczkowski als Bartłomiej Sochański opschortten. De rechtmatigheid van deze besluiten is nog steeds onderwerp van een fel juridisch en politiek geschil. Święczkowski erkent de geldigheid ervan niet, en accepteert evenmin de status van bepaalde rechters die deelnamen aan de recente zitting van de Algemene Vergadering.
Hoewel men zeker vraagtekens kan zetten bij de juridische basis voor deze acties en kan eisen dat ze worden getoetst, is het veel lastiger te accepteren dat een constitutioneel geschil wordt uitgevochten door in het openbaar te dreigen met politieagenten in de uitvoering van hun dienst. Een politieagent bij de poort van het Constitutioneel Tribunaal fungeert immers niet als een constitutioneel hof dat onafhankelijk kan oordelen over de rechtmatigheid van tegenstrijdige bevelen.
Święczkowski ging echter nog veel verder. Hij vertelde de agenten dat zij deelnamen aan "een misdrijf dat neerkomt op een constitutionele staatsgreep" en waarschuwde dat hun meerderen nog zwaardere gevolgen zouden ondervinden. "Ik schaam me voor de politieagenten die leidinggeven aan deze operatie", verklaarde hij, waarbij hij toevoegde dat hij hoopt dat de verantwoordelijken op een dag tot een jarenlange gevangenisstraf zullen worden veroordeeld.
Dit is taalgebruik dat fundamentele zorgen oproept – zeker omdat het afkomstig is van een man met een lange carrière als aanklager. Święczkowski is zich terdege bewust van het onderscheid tussen het vermoeden dat een misdrijf is gepleegd en een definitieve, juridisch bindende vaststelling van schuld. Hij behoort ook te weten dat strafrechtelijke aansprakelijkheid vereist dat specifieke handelingen, opzet en de omstandigheden waaronder is gehandeld worden vastgesteld – en niet louter berust op de politieke overtuiging dat de eigen tegenstanders onrechtmatig handelen.
Even tekenend is de wijze waarop de voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal zijn eigen positie presenteert. Zijn uitspraken wekken de indruk dat de rechtmatigheid van het handelen door staatsinstellingen vooral afhangt van de vraag of zij zijn persoonlijke gezag erkennen. Een constitutionele rechtsorde kan echter niet gebaseerd zijn op de overtuiging van een functionaris dat zijn eigen beslissingen onfeilbaar zijn.
De hele situatie kent bovendien een bijzonder paradoxaal aspect. Het openbaar ministerie heeft verzoeken ingediend om de onschendbaarheid van Święczkowski op te heffen, op grond van het vermoeden dat hij strafbare feiten heeft gepleegd – waaronder het belemmeren van andere rechters van het Constitutioneel Tribunaal bij de uitoefening van hun taken. Hoewel deze beschuldigingen een correcte juridische procedure vereisen en geenszins zijn schuld vooronderstellen, onderstrepen ze wel de ernst van het conflict over het functioneren van deze instelling.
Ondertussen presenteert Święczkowski zichzelf steevast als verdediger van de constitutionele orde, terwijl hij zijn tegenstanders afschildert als deelnemers aan een staatsgreep. Dit politieke narratief heeft één groot voordeel: het laat geen ruimte voor twijfel. Iedereen die weigert zijn instructies op te volgen, kan worden weggezet als medeplichtige aan een misdrijf.
Dit is uiterst verontrustend – zeker omdat het Constitutioneel Tribunaal een instituut zou moeten zijn dat staat voor de waardigheid van de rechtsorde, weloverwogen debat en onafhankelijkheid van de wisselvallige emoties van de dagpolitiek. In plaats daarvan krijgt het publiek herhaaldelijk taferelen te zien bij een gesloten hek, met eisen om politiebarricades te verwijderen en dreigementen met toekomstige strafvervolging.
De rechtmatigheid van handelingen binnen het Tribunaal moet worden vastgesteld via vastgelegde juridische procedures, niet door het volume van de stemmen van de betrokkenen in het conflict. Toch lijkt het er steeds meer op dat Święczkowski niet optreedt als constitutioneel rechter, maar als een aanklager die al tot een vonnis is gekomen en enkel nog wacht op de gelegenheid om dat vonnis ten uitvoer te leggen.
Het meest ontmoedigende is echter dat in dit hele schouwspel de fundamentele vraag over de toekomst van het Tribunaal uit het oog wordt verloren. Polen heeft behoefte aan een instituut dat in staat is om constitutionele geschillen onpartijdig te beslechten, niet aan een nieuw strijdtoneel voor voortdurende politieke confrontaties.
Bogdan Święczkowski heeft het recht om zijn standpunt te verdedigen en besluiten die hij onrechtmatig acht aan te vechten. Hij moet zich echter realiseren dat het gezag van een ambt er niet op vooruitgaat door te dreigen met acties tegen politieagenten. Integendeel: elke verwijzing naar langdurige gevangenisstraffen verwijdert dit debat alleen maar verder van de standaarden die men van de voorzitter van het Constitutioneel Tribunaal mag verwachten.
Bron: wiesci24.pl przez Bogdan Lis (https://wiesci24.pl/2026/11/05/swieczkowski-straszy-policjantow-wiezieniem-prezes-tk-z-pis-w-roli-samozwanczego-oskarzyciela/) język po Polsku