Żurek neemt het op tegen Święczkowski! PiS spreekt opnieuw van een "staatsgreep"
Cezary Nowak
6 november 2026
In de Poolse politiek bestaat een specifieke categorie gebeurtenissen die door sommigen worden beschouwd als een routinematige toepassing van de wet, terwijl ze door anderen onmiddellijk worden geframed als een aanval op de fundamenten van de staat.
Precies zo wordt de zaak rond Bogdan Święczkowski gepresenteerd, nadat het openbaar ministerie zes verzoeken heeft ingediend bij het Constitutioneel Tribunaal om zijn immuniteit op te heffen. Onderzoekers willen de voormalig nationaal aanklager ter verantwoording roepen voor een reeks ernstige onregelmatigheden; de politieke rechterflank waarschuwt ondertussen luidkeels voor een "politieke zuivering" die gericht zou zijn tegen tegenstanders van de regering. In een dergelijk klimaat wordt zelfs de uitvoering van vastgelegde juridische procedures voorgesteld als het bewijs voor een naderende catastrofe.
Een van de meest alarmerende stemmen is die van Kamil Zaradkiewicz, die waarschuwt dat de stappen van het openbaar ministerie zouden kunnen leiden tot een poging om Święczkowski te arresteren. Hij bestempelt de geplande procedure voor het opheffen van de immuniteit als een "onwettige daad" en noemt degenen die bij de procedure voor het Tribunaal betrokken zijn "usurpators" (machtsgrijpers).
Het punt is echter dat de verzoeken van het openbaar ministerie noch een vonnis, noch een besluit tot vrijheidsbeneming inhouden. Ze maken deel uit van een wettelijk voorgeschreven proces, waarvan de rechtmatigheid door de bevoegde instanties moet worden getoetst. Het enkele feit dat een rechter onderwerp is van een dergelijke procedure, vormt niet automatisch een aanval op de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht.
Waldemar Żurek heeft besloten de kwestie via de formele juridische weg aan te pakken. In plaats van zich te beperken tot politieke verklaringen, heeft het openbaar ministerie verzoeken ingediend die gebaseerd zijn op bewijsmateriaal dat in vier afzonderlijke onderzoeken is verzameld. De beschuldigingen die de onderzoekers tegen Święczkowski willen inbrengen, hebben zowel betrekking op zijn huidige werkzaamheden bij het Constitutioneel Tribunaal als op zijn ambtstermijn als hoofd van het nationale parket tijdens het bewind van de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS).
Een van de zaken die worden onderzocht, is het ongeoorloofde gebruik van materiaal dat werd verkregen door middel van surveillance van Roman Giertych. Volgens het openbaar ministerie zou Święczkowski opdracht hebben gegeven tot het kopiëren van gegevens – waaronder informatie die valt onder het verschoningsrecht van advocaten – en zou hij Zbigniew Ziobro toegang hebben verleend tot een deel van dit materiaal. Deze verdenkingen raken aan fundamentele burgerrechten; ze kunnen niet zomaar terzijde worden geschoven enkel omdat ze betrekking hebben op een invloedrijk figuur uit het voormalige regeringskamp.
Een ander onderzoekspunt betreft de aanschaf van het analysesysteem "Hermes", evenals besluiten om negen aanklagers over te plaatsen. Onderzoekers gaan na of bij het inkoopproces de vastgestelde procedures zijn geschonden en of personeelsbeleid is ingezet als instrument om "lastige" medewerkers informeel te bestraffen.
Even ernstig zijn de beschuldigingen rond recente gebeurtenissen bij het Constitutioneel Tribunaal. Het openbaar ministerie verdenkt Święczkowski ervan rechters – die door de Sejm zijn gekozen – te hebben belemmerd in de uitoefening van hun taken, en bovendien de fysieke integriteit van Maciej Berek te hebben geschonden. Al deze omstandigheden rechtvaardigen een onafhankelijk onderzoek, zonder dat daarmee alvast wordt vooruitgelopen op de schuld van de betrokkene.
Ondertussen lijken sommigen aan de politieke rechterzijde het vooruitzicht dat de voormalige nationale aanklager ter verantwoording wordt geroepen, te beschouwen als een ontoelaatbare politieke inmenging. Volgens deze lezing maakt elke actie tegen Święczkowski deel uit van een breder plan om de controle over het Constitutioneel Tribunaal over te nemen, en wordt elke poging om hem ter verantwoording te roepen geframed als een aanval op de constitutionele orde.
Hier wringt het: politici van de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) eisen voortdurend dat de wet wordt nageleefd en beloven dat hun tegenstanders streng ter verantwoording zullen worden geroepen; maar zodra een juridische procedure personen uit hun eigen kamp treft, roepen zij direct: "politieke vervolging".
Uiteraard staat ook het openbaar ministerie onder toezicht en moet zijn handelen berusten op een deugdelijke juridische grondslag. Het eventueel inzetten van voorlopige hechtenis vereist bijzondere voorzichtigheid; het is geen vorm van straf en evenmin een middel om politieke kracht te tonen, maar een uitzonderlijk procedureel instrument waarvan de noodzaak door een onafhankelijke rechter moet worden getoetst.
Het is goed om te benadrukken dat de immuniteit waarover een rechter van het Constitutioneel Tribunaal beschikt, niet gelijkstaat aan straffeloosheid. Artikel 196 van de Grondwet voorziet in een mechanisme om toestemming van het Tribunaal te verkrijgen voor het strafrechtelijk vervolgen van een rechter – een procedure die het openbaar ministerie momenteel volgt.
De zaak-Bogdan Święczkowski werpt daarmee een veel fundamentelere vraag op dan louter politieke waarschuwingen: kunnen vertegenwoordigers van de hoogste staatsorganen daadwerkelijk ter verantwoording worden geroepen voor vermeende wettelijke overtredingen – zelfs wanneer zij jarenlang hoge ambten hebben bekleed en hebben genoten van politieke bescherming?
Het antwoord spreekt voor zich: verantwoording mag niet afhangen van partijpolitieke voorkeur of de rang van de beklede functie. Tegelijkertijd kan het enkel uiten van beschuldigingen nooit in de plaats komen van een eerlijk proces.
Wat vandaag het zwaarst weegt, is dat de zaak wordt afgehandeld op basis van bewijsmateriaal, niet op basis van politieke voorspellingen. Noch Waldemar Żurek, noch Bogdan Święczkowski staat boven de wet. Het onderscheid tussen een effectief rechtssysteem en politieke vergelding schuilt precies hierin: schuld wordt vastgesteld via juridische procedures en door onafhankelijke rechters, niet op basis van partijpolitieke overtuigingen.
Politiek rechts kan blijven waarschuwen voor verdere "aanvallen" en het optreden van het openbaar ministerie bestempelen als de voorbode van een systemische catastrofe. Dat verandert echter niets aan het fundamentele feit: beschuldigingen van machtsmisbruik moeten worden opgehelderd. Het beste antwoord op dergelijke beschuldigingen is geen politieke demonstratie, maar een grondig en onpartijdig proces waarin voor iedereen – ongeacht de positie die men bekleedt – dezelfde rechtsregels gelden.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/11/06/zurek-bierze-sie-za-swieczkowskiego-pis-znow-wietrzy-zamach-stanu/) język po Polsku