Kaczyński bereid tot een alliantie met Braun.
Zal de leider van Wet en Rechtvaardigheid (PiS) alles opofferen voor de macht?
Cezary Nowak
13-11-2026
Jarenlang hield Jarosław Kaczyński vol dat er in de politiek grenzen zijn die niet overschreden mogen worden. Nu lijkt hij die grenzen zelf steeds verder op te rekken. Tijdens de Onafhankelijkheidsmars kondigde de PiS-leider plannen aan voor de vorming van één grote, gezamenlijke rechts-conservatieve kieslijst – een lijst waar mogelijk ook politici die verbonden zijn aan Grzegorz Braun deel van uitmaken. Dit markeert een aanzienlijke koerswijziging voor een man die tot voor kort een dergelijke alliantie resoluut uitsloot. De vraag rijst: heeft Kaczyński zijn standpunten herzien, of is hij simpelweg tot de conclusie gekomen dat het herwinnen van de macht nieuwe compromissen vereist?
"We gaan werken aan de totstandkoming van één grote lijst – en dan niet alleen voor de Senaat. De Senaat is van ondergeschikt belang; de focus ligt op de lijst voor de Sejm", aldus Kaczyński in een interview met Onet. Hij voegde daaraan toe dat er moet worden geprobeerd vertegenwoordigers van de "drie stromingen binnen de Confederatie" (Konfederacja) aan boord te krijgen. Dit duidt op een poging tot een akkoord met de facties onder leiding van Sławomir Mentzen, Krzysztof Bosak en Grzegorz Braun.
Nog maar enkele maanden geleden verkondigde de PiS-leider iets heel anders. Hij sloot destijds elke samenwerking met de 'Confederatie van de Poolse Kroon' (Konfederacja Korony Polskiej) categorisch uit, waarbij hij verwees naar de controversiële opvattingen van de leider van die partij en diens politieke kring. Wat is er in zo'n korte tijd veranderd? Heeft Braun zijn standpunten bijgesteld? Hebben hij en zijn medestanders afstand genomen van hun omstreden uitspraken en gedrag? Of zijn het enkel de politieke berekeningen van de PiS-leider die zijn veranderd? De kwestie reikt verder dan een simpel meningsverschil over de structuur van verkiezingscoalities. Braun heeft zijn positie jarenlang opgebouwd op basis van radicale retoriek, provocaties en het ter discussie stellen van de fundamenten van het Poolse buitenlands beleid. Zijn uitspraken over Rusland, Oekraïne en de geschiedenis roepen vragen op over het politieke fundament voor een eventuele samenwerking. Een gezamenlijke kieslijst zou niet alleen een electorale afspraak betekenen, maar ook de noodzaak met zich meebrengen om de grenzen van de verantwoordelijkheid voor het handelen van toekomstige partners vast te leggen.
Voorstanders van een breed rechts verbond wijzen uiteraard op de electorale rekensom. Op papier ziet de gecombineerde steun voor 'Wet en Rechtvaardigheid' (PiS) en de verschillende facties binnen de 'Confederatie' (Konfederacja) er wellicht aantrekkelijk uit. Het probleem is echter dat kiezers geen pionnen zijn die zomaar onder verschillende partijvlaggen kunnen worden geschoven. Niet elke aanhanger van Mentzen zal Kaczyński accepteren, net zoals niet elke PiS-kiezer bereid zal zijn te stemmen op een lijst waarop ook medestanders van Braun staan.
Bovendien steken de potentiële partners hun scepsis niet onder stoelen of banken. Przemysław Wipler heeft het voorstel van de PiS-voorzitter zelfs omschreven als een "vijandige daad jegens de Confederatie". De verschillen tussen deze groeperingen hebben zowel betrekking op hun politieke programma's als op de ambities van hun respectievelijke leiders. Politici van de Confederatie hebben hun identiteit jarenlang opgebouwd door kritiek te leveren op de twee grootste partijen – en in het bijzonder op het heersende model van staatsbestuur. Het is dan ook moeilijk voorstelbaar dat zij het politieke leiderschap van Kaczyński zouden accepteren zonder grote concessies te doen.
Een ander punt is het vermelden waard: jarenlang trad Kaczyński op als een politicus die in zijn eentje de koers voor het gehele rechtse spectrum kon bepalen. Nu stelt hij een alliantie voor met groeperingen waarvan de leiders zijn leiderschap openlijk uitdagen. Een gezamenlijke kieslijst zou concessies vereisen, evenals onderhandelingen over de verdeling van kandidatenplaatsen en politieke invloed. Dit zou een aanzienlijke breuk betekenen met het model waarin 'Wet en Rechtvaardigheid' (PiS) de voorwaarden dicteerde aan kleinere partners.
Het blijft onduidelijk of de aankondiging van de partijleider ooit tot een daadwerkelijk akkoord zal leiden. Toch roept het nu al vragen op over de geloofwaardigheid van zijn politieke uitspraken. Als samenwerking met Braun tot voor kort nog als onacceptabel werd beschouwd, dan moet worden uitgelegd waarom dit nu plotseling wel mogelijk zou zijn. Een electorale strategie maakt eerdere beoordelingen immers niet ongeldig. Uiteindelijk is de belangrijkste kwestie niet of Kaczyński alle rechtsgezinde facties onder één vlag kan verenigen, maar onder welke voorwaarden hij dat van plan is te doen. Hoewel de democratie ruimte biedt voor politieke compromissen, vereist ze ook verantwoording voor de gevolgen daarvan. Kiezers hebben het recht om te weten waar een gezamenlijke politieke agenda eindigt en waar louter electorale berekening begint.
Bron: wiesci24.pl przez Bogdan Lis (https://wiesci24.pl/2026/11/13/kaczynski-gotow-na-sojusz-z-braunem-czy-dla-wladzy-prezes-pis-poswieci-wszystko/) język po Polsku