Kaczyński wil koste wat het kost de macht. Wij zijn degenen die daarvoor zullen moeten betalen
Cezary Nowak
14 november 2026
Tijdens een economisch congres van de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) in Katowice sprak Jarosław Kaczyński over de overheidsfinanciën, maar gaf hij nog meer prijs over zijn politieke prioriteiten. Allereerst moet de macht worden heroverd. Met wie die macht vervolgens wordt gedeeld, en tegen welke prijs – dat zijn vragen voor later.
"Maar ik ga ervan uit dat wij de macht zullen grijpen", verklaarde Jarosław Kaczyński. In Katowice, tijdens een congres met als slogan "Een ambitieuze economie – wij kunnen het!", stelde de PiS-leider dat elke hoop op verbetering van de economische situatie "volledig losstaat van de realiteit" zolang er geen regeringswissel plaatsvindt. Daarmee reduceerde hij de vraag hoe de overheidsfinanciën weer gezond kunnen worden gemaakt tot een kwestie van wie er aan de knoppen zit. Een antwoord daarop had hij al klaar. Een lastigere vraag – wat zijn partij zou doen als ze een paar of zelfs een dozijn zetels tekort zou komen voor een meerderheid – bleef onbeantwoord.
Kaczyński sprak over de noodzaak om een "rationele regering" te vormen, bestaande uit mensen "die in de praktijk hebben laten zien dat ze in staat zijn om dingen voor elkaar te krijgen." Direct daarna gaf hij zijn eigen partij een beoordeling: "Wij zijn een partij die dat gedurende acht jaar heeft aangetoond." Acht jaar aan de macht levert uiteraard ervaring op. Het geeft kiezers bovendien het recht om de partij ter verantwoording te roepen voor de beslissingen die in die jaren zijn genomen. Toch presenteert de leider de staat van dienst van PiS alsof het een vrijbrief is voor een nieuwe ambtstermijn. Omdat we al eerder hebben geregeerd, zo lijkt hij te suggereren, spreekt het voor zich dat we weten hoe we moeten besturen. Het probleem is dat, volgens diezelfde logica, elke partij die ooit aan de macht is geweest precies hetzelfde argument zou kunnen aanvoeren.
Het meest opvallend was hoe de voorzitter sprak over potentiële partners. Sommigen omschreef hij als mensen "die veel praten, maar tot nu toe niets hebben gedaan." Tegelijkertijd betoogde hij dat het noodzakelijk is om contact te leggen met "allerlei mensen – waaronder een aantal zeer, zeer belangrijke figuren" – en om de aantrekkingskracht van de slogan "PiS en PO – het is allemaal hetzelfde kwaad" te ondermijnen. Men bespeurt hier de irritatie van een politicus die voelt dat zijn prerogatief – het bepalen wie als een serieuze deelnemer aan het publieke debat mag gelden – wordt aangevochten. Toch speelt er ook een meer pragmatische kwestie: na de verkiezingen zouden juist de mensen die hij nu als incompetent bestempelt, wel eens de parlementszetels kunnen bezetten die hij nodig heeft om een meerderheid te vormen. Mocht dat gebeuren, dan zou hun ervaring waarschijnlijk in een ander daglicht worden gesteld.
Hier wordt de logica van Kaczyński duidelijk. Als een terugkeer van PiS aan de macht de voorwaarde is voor elke verbetering, dan kan vrijwel elk compromis worden gerechtvaardigd als zijnde in het nationaal belang. Ministersposten, invloed op het beleidsprogramma, het laten varen van bepaalde verkiezingsbeloften – dit alles kan de prijs worden voor het verwerven van de macht. In die zin is Kaczyński bereid om alles wat op de onderhandelingstafel ligt, in de waagschaal te stellen. Hoewel hij in zijn toespraak in Katowice niet specificeerde aan wie hij aanbiedingen zou kunnen doen of tot welke concessies hij precies bereid zou zijn, toonde hij wel aan hoe gemakkelijk hij zelfs een kostbare deal aan zijn eigen achterban zou kunnen verkopen. Hij heeft immers zelf verklaard dat er zonder zijn kamp aan het roer geen hoop is op verandering.
In Katowice verdedigde de voorzitter bovendien een democratie die verankerd is in politieke partijen. Hij omschreef pogingen om een systeem zonder politieke partijen op te bouwen als een geschiedenis van "één grote mislukking en het ontstaan van dictaturen". Partijen zijn noodzakelijk omdat zij de politieke concurrentie structureren en kiezers in staat stellen besluitvormers ter verantwoording te roepen. Dit principe wordt echter problematisch op het moment dat concurrenten hun steun onthouden, voorwaarden stellen of strijden om dezelfde stemmen. Hoewel Kaczyński de partij als instituut vurig verdedigt, vindt hij het veel lastiger te accepteren dat een kiezer acht jaar PiS-bewind kan evalueren en vervolgens bewust kan besluiten een mandaat te verlenen aan iemand die nog nooit eerder aan de macht is geweest.
Het congres in Katowice was bedoeld als gelegenheid om over de economie te spreken. Gezien het feit dat Kaczyński zo'n scherpe diagnose stelt van de toestand van de overheidsfinanciën, is het de moeite waard om te vernemen welke uitgaven hij essentieel acht, waarop hij wil bezuinigen en hoe hij zijn eigen voorstellen denkt te financieren. Juist aan de hand van dergelijke beslissingen worden de verschillen tussen politieke partijen duidelijk. Om die reden zou het goed zijn om – nog vóór de verkiezingen – te weten waar voor de PiS de grens ligt wat betreft compromissen. Zonder een dergelijke verduidelijking kan zelfs een concrete economische belofte na de stembusgang verworden tot niets meer dan een inzet in een politiek onderhandelingsspel.
"Een rationele regering" is een ruim en rekbaar begrip. Het kan slaan op het aanstellen van een ervaren minister, het betrekken van een voormalige tegenstander bij het bestuur, of het laten varen van een verkiezingsbelofte – een toegeving die enkel wordt gedaan om het benodigde aantal stemmen binnen te halen. Kaczyński heeft duidelijk gemaakt wat hij op de dag van de verkiezingen van de kiezers verwacht. Hij zou echter ook moeten verduidelijken wat hij bereid is op te offeren in hun naam, mocht blijken dat de extra zetels die hij in het parlement nodig heeft, een hogere prijs vergen dan hij op dit moment voorziet. Want hoewel het de politici zijn die de posten verdelen, zijn het uiteindelijk de kiezers die de gevolgen van hun economische beslissingen zullen dragen.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/11/14/kaczynski-chce-wladzy-za-wszelka-cene-my-mamy-za-to-zaplacic/) język po Polsku