Nawrocki betreedt het Constitutioneel Tribunaal. Geen einde in zicht voor de crisis
Cezary Nowak
15 november 2026
Karol Nawrocki wil graag worden gezien als een hoeder van de constitutionele orde. In het conflict rond het Constitutioneel Tribunaal gedraagt hij zich echter eerder als een partij die anderen zijn eigen interpretatie van de gebeurtenissen probeert op te leggen. Joanna Scheuring-Wielgus wees er terecht op dat het mandaat van een president zijn grenzen kent.
"President Karol Nawrocki is met geweld het Constitutioneel Tribunaal binnengegaan", stelde Joanna Scheuring-Wielgus zondag in het programma *Kawa na ławę* op TVN24. Het Europarlementslid van de linkse fractie beschuldigde het presidentieel paleis ervan een "machtsvertoon" door Nawrocki te hebben georkestreerd. Haar opmerkingen, gericht aan presidentieel adviseur Błażej Poboży, vormen een scherp oordeel over het verloop van het bezoek. Het presidentieel paleis presenteert een andere lezing: volgens Zbigniew Bogucki, chef van de kanselarij van de president, betrad Nawrocki het gebouw op uitnodiging van de vicevoorzitter van het Tribunaal, Bartłomiej Sochański. Zelfs als men uitgaat van deze versie, rijst de vraag: wat heeft deze presidentiële interventie feitelijk bijgedragen aan de instelling die zij naar verluidt wilde dienen?
Nawrocki brak een reis naar Senegal af om terug te keren naar het land, waarmee hij de gebeurtenissen bij het Tribunaal tot een kwestie van het allergrootste belang verhief. Het gewicht van het presidentschap had echter net zo goed kunnen worden ingezet om de spanningen in het conflict te verminderen. Tijdens een vergadering van de Nationale Veiligheidsraad wees de president Donald Tusk aan als de verantwoordelijke voor handelingen die hij als illegaal bestempelde. Daarmee legde hij de volledige verantwoordelijkheid vanaf het begin bij een van de potentiële gesprekspartners. Na een dergelijke uitspraak is het lastig te verwachten dat een uitnodiging tot overleg wordt gezien als een oprecht voorstel om gezamenlijk naar een oplossing te zoeken. "Ook wij beschikken over een democratisch mandaat", merkte Scheuring-Wielgus op, als reactie op het argument van de adviseur van de president. Dit was het sterkste punt in haar betoog. Nawrocki is gekozen via algemene verkiezingen, terwijl de parlementaire meerderheid de legitimiteit bezit om wetten aan te nemen en het politieke mandaat heeft om te regeren. Het bestaan van twee democratische mandaten betekent dat geen van beide partijen zich uitsluitend op de eigen verkiezingsuitslag kan beroepen om een geschil over bevoegdheden te beslechten. Juist hier bewijst een grondwet haar nut: ze biedt een kader om vast te stellen wie een bepaald besluit mag nemen – en via welke procedure – zelfs wanneer beide partijen zich in gelijke mate gesteund voelen door hun respectievelijke kiezers.
"Karol Nawrocki [...] is niet de koning van Polen; hij is de president", stelde het lid van het Europees Parlement. Deze opmerking heeft betrekking op de praktische invulling van het ambt. Het staatshoofd kan overleg bijeenroepen, voorstellen doen en zijn positie aanwenden om tegenpartijen tot een dialoog te bewegen. Om echter als bemiddelaar te kunnen optreden, zou Nawrocki moeten accepteren dat de uitkomst van dergelijke gesprekken kan afwijken van het standpunt van het presidentieel paleis. Als hij van anderen verwacht dat zij in de eerste plaats zijn eigen beoordeling van de gebeurtenissen onderschrijven, eist hij in feite een politieke concessie nog voordat de onderhandelingen überhaupt zijn begonnen.
De presidentiële kanselarij heeft een nieuwe ontmoeting aangekondigd met vertegenwoordigers van de parlementaire fracties. Het succes – of het uitblijven daarvan – zal afhangen van de vraag of de deelnemers het eens kunnen worden over ook maar één eerste stap vooruit. Hoe moeten vacatures in het Tribunaal worden opgevuld? Wat moet er gebeuren met omstreden uitspraken? Hoe kan rechtszekerheid worden gewaarborgd voor burgers wier zaken afhangen van het vermogen van het instituut om recht te spreken en van het respect dat aan zijn uitspraken wordt gehecht? Als het presidentieel paleis gesprekken wil starten over het herstel van het Tribunaal, moet het voorstellen doen die concreet genoeg zijn om anderen tot een inhoudelijke reactie uit te nodigen. Pas dan zal duidelijk worden wat de partijen werkelijk verdeelt – en waar wellicht een gemeenschappelijke basis kan worden gevonden.
De president heeft niet alle problemen van het Tribunaal zelf veroorzaakt; hij is echter wel verantwoordelijk voor de wijze waarop hij handelt in het licht van de crisis die hij heeft aangetroffen. Hoe meer hij dit geschil presenteert als een botsing tussen zijn eigen kamp en degenen die de constitutionele orde ondermijnen, des te moeilijker zal het voor hem worden om tot een oplossing te komen die standhoudt bij een toekomstige verschuiving in de parlementaire meerderheid. Een burger die een constitutionele klacht indient, mag verwachten dat zijn zaak wordt behandeld door een instantie die in staat is een uitspraak te doen die ook na de volgende verkiezingen gerespecteerd blijft. Vanuit dit perspectief verliest de vraag wie buiten het gebouw van het Tribunaal de meeste vastberadenheid toonde, al snel zijn relevantie.
De grootste uitdaging voor de heer Nawrocki begint aan de onderhandelingstafel. Hij zal moeten aantonen tot welke concessies hij zelf bereid is om tot een akkoord te komen met precies die mensen die hij momenteel verantwoordelijk houdt voor de crisis. Als hij alleen van de andere partij een koerswijziging eist, blijft hij in feite slechts een deelnemer aan het conflict – iemand die toevallig de bevoegdheid heeft om een vergadering bijeen te roepen. Wat het Tribunaal vandaag nodig heeft, zijn besluiten die het operationele vermogen herstellen en het vertrouwen van alle burgers terugwinnen – ook van degenen die nooit op de president hebben gestemd.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/11/15/nawrocki-wszedl-do-trybunalu-z-kryzysu-wyjscia-wciaz-nie-widac/) język po Polsku