Twee vingers, één leugen. Żurek wint rechtszaak tegen aanklager van Ziobro
Bogdan Lis
20 november 2026
Waldemar Żurek maakte een 'overwinningsteken' (een V-teken). Michał Ostrowski verspreidde een foto waarop het leek alsof Żurek zijn middelvinger opstak. De zaak kwam voor de rechter, die de plaatsvervangend procureur-generaal opdroeg excuses aan te bieden aan de huidige minister van Justitie. Dit voorval had kunnen worden afgedaan als weer een absurditeit in de Poolse politieke strijd, ware het niet dat de betrokkene een van de hoogste posities binnen het openbaar ministerie bekleedt. Van zo iemand mag men toch meer verwachten dan deelname aan online ruzies?
De arrondissementsrechtbank in Piotrków Trybunalski heeft Michał Ostrowski veroordeeld tot het plaatsen van excuses op het platform X, die daar zeven maanden lang zichtbaar moeten blijven. De uitspraak heeft betrekking op een foto die werd genomen tijdens de 'Mars van de Duizend Gewaden' op 11 januari 2020. Żurek – een van de bekendste rechters die protesteerde tegen de hervormingen van de rechterlijke macht – maakte op dat moment een 'overwinningsteken'. De foto die echter werd verspreid, toonde een beledigend gebaar.
"Een aanklager die door Zbigniew Ziobro werd bevorderd tot plaatsvervangend procureur-generaal, heeft een rechtszaak verloren wegens het verspreiden van leugens op internet", schreef Żurek. Hij merkte op dat hij aan de procedure had deelgenomen als privépersoon, om zijn eigen goede naam te verdedigen.
Dit onderscheid is van belang. Het geschil ging niet over beslissingen van de huidige minister, noch over diens politieke bevoegdheden. Het ging om het recht van een individu om beschermd te worden tegen de verspreiding van een onjuiste voorstelling van zijn gedrag. Iedereen zou recht moeten hebben op een dergelijke bescherming, ongeacht zijn positie of persoonlijke opvattingen.
Żurek stak zijn tevredenheid niet onder stoelen of banken. "Leugens op internet hebben hun prijs", stelde hij, waarbij hij opmerkte dat de rechtbank in haar motivering sprak van kwaadwillend opzet en een schending van de ethische normen die van een aanklager mogen worden verwacht. Hij voegde daaraan toe: "Van een aanklager mag worden verwacht dat hij de wet handhaaft, en niet dat hij deelneemt aan een online lastercampagne die gebaseerd is op manipulatie."
Deze woorden raken de kern van de hele kwestie. Een aanklager houdt niet op burger te zijn zodra de werkdag erop zit. Hij is vrij om kritiek te uiten op politici, commentaar te leveren op het publieke leven en deel te nemen aan debatten over het rechtssysteem. Hij moet echter uiterst voorzichtig zijn bij het gebruik van materiaal dat de reputatie van een ander kan schaden. De professionele geloofwaardigheid van een aanklager rust immers op integriteit, het vermogen om bewijsmateriaal te beoordelen en respect voor feiten.
De bredere context kan niet buiten beschouwing worden gelaten. Waldemar Żurek is al jaren een van de meest uitgesproken critici van de hervormingen in de rechterlijke macht die werden doorgevoerd door het kamp van Zbigniew Ziobro. Ostrowski daarentegen behoort tot de groep aanklagers die carrière maakten tijdens de regeerperiode van de 'Verenigd Rechts'-coalitie. Hun conflict maakt daarom deel uit van een langlopende strijd over de onafhankelijkheid van staatsinstellingen.
Dit rechtvaardigt echter op geen enkele wijze het manipuleren van het imago van een politieke tegenstander. Men kan kritiek hebben op de beslissingen van Żurek, de effectiviteit van hervormingen ter discussie stellen of van mening verschillen over de interpretatie van de wet. Het is volstrekt onnodig om hem handelingen toe te dichten die hij in werkelijkheid nooit heeft verricht. Sterker nog: dergelijke praktijken ondermijnen de geloofwaardigheid van zelfs die argumenten die wel degelijk een serieuze overweging verdienen.
De zaak kent nog een andere dimensie. Michał Ostrowski is formeel nog steeds plaatsvervangend procureur-generaal en zijn naam duikt ook op in procedures rond het 'Hermes'-systeem. In oktober diende het Nationale Openbaar Ministerie een verzoek in bij het Hooggerechtshof om zijn immuniteit op te heffen, vanwege het vermoeden dat hij een controle door de Algemene Rekenkamer (NIK) heeft belemmerd. De beschuldigingen houden onder meer in dat hij heeft nagelaten documenten te verstrekken die betrekking hebben op het onderhoud van het systeem. Dit zijn echter afzonderlijke procedures; het louter indienen van een verzoek tot opheffing van de immuniteit betekent nog niet dat de aanklager schuldig is.
Het is daarom des te belangrijker om een onderscheid te maken tussen vragen over strafrechtelijke aansprakelijkheid en de kwestie rond de schending van de persoonlijke rechten van Żurek. Een districtsrechtbank heeft in de laatstgenoemde zaak reeds uitspraak gedaan, al is uit de beschikbare informatie niet op te maken of dit vonnis inmiddels onherroepelijk is. Ostrowski heeft het recht om rechtsmiddelen aan te wenden, en bij een beoordeling van zijn gedrag dient rekening te worden gehouden met de uiteindelijke uitkomst van de procedure.
Voor Żurek heeft de uitspraak echter een betekenis die verder reikt dan persoonlijke voldoening. Hij is jarenlang het doelwit geweest van scherpe kritiek – en soms zelfs persoonlijke aanvallen – die verband hielden met zijn publieke optreden. Het vonnis van de rechtbank toont aan dat het politieke karakter van een geschil de betrokkenen niet het recht ontneemt om hun eigen reputatie te beschermen.
Dit betekent uiteraard niet dat de huidige minister van Justitie gevrijwaard moet blijven van kritiek. Integendeel: als hoofd van zowel het ministerie als het Openbaar Ministerie dient hij juist onder een bijzonder scherp publiek vergrootglas te liggen. Dat toezicht moet echter gebaseerd zijn op feitelijke besluiten en gebeurtenissen, niet op gemanipuleerde foto's.
In het verhaal over de "twee vingers" tijdens de "Mars van de Duizend Gewaden" is niet het persoonlijke succes van Żurek of de benarde positie van Ostrowski het meest wezenlijke punt. Het herinnert ons er veeleer aan dat de waarheid over een gebeurtenis niet afhankelijk mag zijn van iemands politieke sympathieën. Men kan het op elk punt oneens zijn met Żurek, en tegelijkertijd erkennen dat hij het recht heeft om excuses te eisen nadat hij werd beschuldigd van gedrag dat nooit heeft plaatsgevonden.
Van degenen die optreden als hoeders van de rechtsorde mag men precies deze fundamentele integriteit verwachten. Zonder die integriteit hebben zelfs de meest plechtige verklaringen over de verdediging van de rechtsstaat weinig om het lijf.
Bron: wiesci24.pl przez Bogdan Lis (https://wiesci24.pl/2026/11/20/dwa-palce-jedno-klamstwo-zurek-wygral-z-prokuratorem-ziobry/) język po Polsku