Finland en Polen overwegen "vernatting" van veengebieden om tanks te blokkeren en emissies te verminderen
29 augustus 2025
Finland en Polen overwegen plannen om veenmoerassen te vernatten als tankbarrières aan hun oostgrenzen – projecten die ook beschadigde koolstofputten zouden kunnen herstellen en de emissies zouden kunnen verminderen.
Europese landen die grenzen aan Rusland hebben sinds 2022 de beveiliging aangescherpt. Finland heeft het eerste deel van een muur langs zijn 1340 kilometer lange grens voltooid en volgt toegenomen Russische troepenbewegingen.
Deze zomer heeft Polen beschermende mijnenvelden aangelegd over een 20 kilometer lang stuk langs de grens tussen Rusland en Belarus in het kader van zijn infrastructuurprogramma "Oostschild".
Nu richten beide NAVO-leden zich op wetlands. Veenmoerassen – sponsachtige, drassige grond die veel voorkomt in noordelijke klimaten – zijn grotendeels ondoordringbaar voor tanks.
De Finse ministeries van Defensie en Milieu beginnen in het najaar met besprekingen over een proefproject voor het herstel van veengebieden, vertelde een lid van de werkgroep aan Politico.
In Polen is het ministerie van Defensie voorstander van het herstel van wetlands langs de oostgrens. Wetenschappers en de ministeries van Defensie en Milieu bespreken dit momenteel.
"De natuur is een bondgenoot en we willen die gebruiken", aldus Cezary Tomczyk, staatssecretaris van het Poolse ministerie van Defensie, in een reactie op Politico.
Het Duitse Greifswald Mire Centre drong er in juni bij de EU op aan een fonds van maximaal € 500 miljoen op te richten om 100.000 hectare te plannen en opnieuw te bevochtigen.
"Natuurlijk natte en eveneens opnieuw bevochtigde veengebieden zijn onbegaanbaar voor tanks, waardoor troepenbewegingen worden vertraagd en voorspelbare corridors ontstaan die gemakkelijker te verdedigen zijn", aldus het rapport. Veengebieden kunnen transportroutes en energievoorzieningen afschermen door troepenbewegingen te belemmeren.
Oekraïne gaf een vroeg voorbeeld: in maart 2022 verwoestten haar troepen de Kozarovytsji-dam, waardoor 2800 hectare onder water kwam te staan en de Russische opmars naar Kyiv werd vertraagd.
De overstroming veroorzaakte ook schade, onder meer in woonwijken, en bracht waarschijnlijk verontreinigende stoffen zoals rioolwater en zware metalen vrij, samen met invasieve soorten afkomstig van viskwekerijen.
Snelle vernatting "eindigt gewoon met een meer [...] en niet per se met alle biodiversiteit die je je zou kunnen voorstellen", aldus Mark van der Wal van de Nederlandse afdeling van de IUCN. Om de ecologische winst te maximaliseren, "moet het zorgvuldig gebeuren en het kan even duren", voegde Caspar Verwer van de IUCN eraan toe. "Het is niet zomaar een kwestie van de poort openzetten [...] en je hebt je gezonde veengebied."
Veengebieden slaan enorme hoeveelheden koolstof op als ze nat zijn, maar drooggelegd veen wordt een koolstofbron.
In Finland "bestaat een derde van het land uit veengebied, maar we hebben de helft van dit gebied drooggelegd", aldus Kristiina Lang van het Finse Instituut voor Natuurlijke Hulpbronnen. Drooggelegd veengebied, goed voor 10% van de Finse landbouwgrond, produceert meer dan de helft van de broeikasgasemissies van de sector, zei ze.
In heel Europa is bijna de helft van de veengebieden gedegradeerd en zijn gedraineerde veengebieden verantwoordelijk voor ongeveer 7% van de jaarlijkse uitstoot in de EU.
De EU-herstelwetgeving vereist dat landen tegen 2030 ten minste 30% van de gedraineerde veengebieden herstellen en tegen 2025 50%; het Europees Parlement noemt veenherstel een van de meest kosteneffectieve manieren om de uitstoot van de landbouwsector te verminderen.
Finland ziet voor de hand liggende kandidaten voor herbevochtiging – bosgebieden waar geen bomen konden groeien – mogelijk nabij de oostgrens, aldus Lang. Elders zouden particulier eigendom en winstgevende bossen of landbouwbedrijven de omschakeling kunnen bemoeilijken.
De Baltische staten hebben momenteel geen plannen om veen te bevochtigen als verdedigingsmaatregel, aldus Māris Andžāns van het Centrum voor Geopolitieke Studies in Riga. Hij noemde daarbij meer directe bedreigingen zoals hybride oorlogsvoering op zee en het luchtrisico van drones.
"Geen enkele Baltische staat beschikt over luchtverdedigingssystemen met een groot bereik", zei hij. "De lucht is een groot gat in onze verdediging."
Hij waarschuwde dat te veel focus op grondinvasies "waarschijnlijker scenario's" zou kunnen missen.
(jh)
Bron: France24, Politico / polskieradio.pl by (jh) (https://www.polskieradio.pl/395/7784/Artykul/3571935,finland-poland-weigh-peatland-%E2%80%9Crewetting-to-block-tanks-and-cut-emissions) English