De krachtige woorden van Michnik
De Wet en Rechtvaardigheid partij is in rep en roer
Cezary Nowak
18 januari 2026
De uitspraak van Adam Michnik in een gesprek met Dorota Wellman lokte een klassieke reactie uit in het Poolse debat: verontwaardiging, kortzichtigheid en beschuldigingen van "losgekoppeld zijn van de realiteit". Het is echter de moeite waard om de emoties even opzij te zetten en te luisteren naar de betekenis van zijn woorden. Ongeacht hoe we Michnik zelf beoordelen, is het moeilijk om niet te constateren dat hij in dit geval een belangrijk thema in het Poolse openbare leven aansnijdt.
"De Poolse transformatie is de beste periode in de Poolse geschiedenis van de afgelopen vier eeuwen", zei hij. Deze uitspraak klinkt krachtig, maar is niet zonder grond. De afgelopen drie decennia hebben Polen stabiliteit, economische ontwikkeling en een reële positie in de westerse wereld gebracht. Voor miljoenen mensen heeft dit een betere levenskwaliteit en meer kansen betekend dan ooit tevoren. Dit betekent niet dat alles een succes is geweest, maar de balans is – vanuit historisch perspectief – meer positief dan negatief.
Michnik ging nog verder en bekritiseerde zowel Karol Nawrocki als zijn kiezers. "Ik vind het echter niet prettig dat de helft van mijn landgenoten bij de presidentsverkiezingen heeft gestemd op een kandidaat die dichter bij stadionrelschoppers en hooligans staat dan bij mensen uit de rebelliegeneratie," zei hij. Velen vonden deze uitspraak beledigend. De formulering is discutabel, maar de strekking van de opmerking is vrij eenvoudig: het betreft een politieke stijl die steeds meer steunt op agressie, simpele slogans en het aanwakkeren van emoties.
Het probleem gaat niet alleen over wie de verkiezingen wint, maar over welke normen acceptabel worden in de politiek. "Ik vind het niet goed dat zoveel mensen zich terugtrekken uit de verantwoordelijkheid voor het openbare leven, dat er zoveel acceptatie is van onwaarheid, haat en haatzaaien," voegde Michnik eraan toe. Dit is meer een maatschappelijke diagnose dan een persoonlijke aanval. Een democratie functioneert niet goed wanneer burgers niet langer reageren op minachtende en manipulatieve taal.
Sommige commentatoren beschuldigen Michnik ervan te willen bepalen wie tot de 'rebelliegeneratie' behoort. In werkelijkheid wil hij ons eraan herinneren wat deze rebellie inhield. Het ging niet om het bestrijden van alles en iedereen, maar om het verzetten tegen autoritair bewind en leugens. Tegenwoordig wordt het woord 'rebellie' soms gebruikt als rechtvaardiging voor acties die weinig met die traditie gemeen hebben.
Het is ook belangrijk om te benadrukken dat Michniks kritiek geen poging is om een specifieke partij of groep te verdedigen. Het is eerder een oproep om de basisnormen in het publieke debat te handhaven. Om verantwoordelijkheid te nemen voor je woorden, om feiten van propaganda te onderscheiden, om je ervan bewust te zijn dat politiek niet alleen een machtsstrijd is, maar ook een manier om een gemeenschap te organiseren.
Men kan het oneens zijn met Michnik, men kan zijn taalgebruik te hard vinden. Maar één ding is moeilijk te ontkennen: zijn consistentie in het ons eraan herinneren dat vrijheid en democratie geen vanzelfsprekendheden zijn. Als we steeds gemakkelijker simplificaties, agressie en minachting accepteren, dan is dit niet het probleem van één persoon of één verkiezing, maar van het hele systeem.
In die zin zijn zijn woorden minder een beschuldiging en meer een waarschuwing. En juist daarom zijn ze het waard om serieus te nemen, ook al klinken ze ongemakkelijk.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/01/18/mocne-slowa-michnika-w-pis-sie-zagotowalo/) język po Polsku