Het Fonds als Boerderij. Het Ware Verhaal van Ziobro's Systeem
Cezary Nowak
1 februari 2026
Het is moeilijk om een spectaculairder voorbeeld van politieke hypocrisie te vinden dan het recente optreden van Zbigniew Ziobro op TV wPolsce24. De man die jarenlang de volledige controle had over het rechtssysteem en een van de meest controversiële financiële instrumenten van de staat – het Justitiefonds – beschuldigt nu, vanuit de positie van politiek vluchteling in Hongarije, zijn opvolgers ervan het systeem te "vernietigen" omdat het bedoeld was om slachtoffers van misdrijven te helpen. Het klinkt als een slechte grap. Of als klassieke projectie.
"Ze hebben de hulp aan slachtoffers van misdrijven afgeschaft, ze hebben ook de hulp aan mensen die uit de gevangenis zijn vrijgelaten afgeschaft, ze zijn zelfs hun plechtige belofte om (...) kinderen te helpen niet nagekomen. (...) Ze hebben alles omgeploegd en beschuldigen ons ervan dat we slachtoffers zogenaamd niet helpen," bulderde Ziobro. Het probleem is dat het juist tijdens zijn ambtstermijn was dat het Justitiefonds een symbool werd van cliëntelisme, politisering en verspilling van overheidsgeld.
Het Fonds, dat oorspronkelijk bedoeld was om slachtoffers van misdaad te helpen, werd in de praktijk jarenlang gebruikt om projecten te financieren die nauw verbonden waren met de Wet en Rechtvaardigheid partij: stichtingen gelieerd aan politici, ideologische verenigingen en propaganda-initiatieven. Rapporten en journalistieke onderzoeken brachten aan het licht dat het geld niet terechtkwam waar het werkelijk nodig was, maar waar het politiek opportuun was.
Ziobro creëerde als minister van Justitie en procureur-generaal een systeem van bijna feodale controle over het Fonds. Beslissingen werden genomen binnen een kleine kring, zonder enige transparantie, en vaak werden concurrentieprocedures omzeild. Wanneer hij het vandaag heeft over "het beëindigen van de steun", is het goed om te bedenken dat de steun al van zijn betekenis was ontdaan – getransformeerd tot een instrument om politieke invloed op te bouwen.
Zijn aanval op de huidige minister van Justitie, Waldemar Żurek, die hij botweg een "vernietiger" noemde, is bijzonder ironisch. Deze rolomkering is een schoolvoorbeeld van propaganda. Żurek probeert momenteel de basisnormen te herstellen: controle, transparantie en realistische criteria voor de toewijzing van fondsen. Ziobro noemt dit "ploegen", omdat het in wezen neerkomt op het omploegen van zijn eigen systeem van afhankelijkheden.
Het is onmogelijk om te negeren dat Ziobro deze beschuldigingen vanuit een veilige afstand uitspreekt – onder "politiek asiel" in Hongarije, een land dat zelf symbool staat voor de afbrokkeling van de rechtsstaat. Dit zegt ook veel over de geloofwaardigheid van zijn verhaal. Een man die aan juridische verantwoordelijkheid ontkomt, moraliseert over de rechtsstaat en het helpen van slachtoffers.
Zijn retoriek berust op een klassiek mechanisme: het luidkeels beschuldigen van tegenstanders van precies datgene wat hij zelf heeft gedaan. Ziobro spreekt over "het beëindigen van hulp", maar laat na de vraag te beantwoorden waarom slachtoffers in zijn tijd vaak geen echte steun kregen, terwijl aan de overheid gelieerde stichtingen miljoenen zloty ontvingen. Hij spreekt over "kinderen", terwijl de fondsen naar projecten gingen met een twijfelachtige maatschappelijke waarde. Hij spreekt van [/b]"vernietiging"[/b], terwijl hij zelf het vertrouwen in de hele instelling heeft ondermijnd.
In die zin is Ziobro niet zomaar een oud-minister – hij is een symbool van een tijdperk waarin staatsinstellingen als partijpolitieke speelvelden werden behandeld. Het Fonds voor Justitie is een van de meest treffende voorbeelden van deze logica: in plaats van solidariteit met de slachtoffers, solidariteit met zijn eigen politieke kamp.
Zijn huidige uitspraken zijn dan ook geen pleidooi voor de zwakkeren, maar een poging om zijn eigen verhaal te redden. Het gaat hier niet om wie het beste helpt. Het gaat om herinnering en verantwoordelijkheid. En in dit conflict komt Ziobro over als een openbaar aanklager die vergeten is dat iedereen de dossiers van zijn eigen zaak kent.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/02/01/fundusz-jako-folwark-prawdziwa-historia-systemu-ziobry/) język po Polsku