Er bestaan geen heilige koeien, of hoe een politicus zich hoort te gedragen
Cezary Nowak
2 februari 2026
In het Poolse openbare leven zijn we gewend geraakt aan een ritueel: iemand met macht overtreedt de wet, de media brengen de zaak aan het licht, en in plaats van simpelweg te zeggen "Het spijt me, ik zal betalen", zet de politicus een hele machine van verklaringen, relativering en aanvallen op critici in gang. Idealiter kan er ook nog een verhaal van een "heksenjacht" of "uitschakeling" aan toegevoegd worden. Daarom is de situatie rond Waldemar Żurek des te opmerkelijker, als iets dat bijna exotisch is in onze politieke cultuur.
De procureur-generaal beging een verkeersovertreding tijdens het opnemen van een interview voor YouTube. De video, gepubliceerd door het profiel "Stop Cham", toont de auto van de minister die een zebrapad nadert en niet stopt, terwijl een vrouw er net op stapt. Interviewer Filip Nowobilski reageert: "Let op. U reed die vrouw bijna aan." Żurek antwoordt: "Nee, nee, nee, die dame was nog ver bij ons vandaan." Het probleem is dat voetgangers op zebrapaden volgens de wet voorrang hebben.
Dit had het begin kunnen zijn van een klassiek verhaal over een "mediastorm" en een lange reeks excuses. In plaats daarvan deed Żurek iets wat in theorie banaal is, maar in de praktijk bijna revolutionair: hij gaf zijn fout toe en kondigde aan de bekeuring te accepteren. "Ja, volgens de politie heb ik een overtreding begaan. Ja, ik zal me niet verschuilen achter de immuniteit die ik als procureur-generaal heb, en ik accepteer de bekeuring deze week. Dat is de aard van verantwoordelijkheid. Er zijn geen heilige koeien. Ik heb een fout gemaakt, en ik sla mezelf op de borst," schreef hij op het X-platform.
Deze korte post is belangrijker dan de loutere botsing met de wet. Het gaat er niet om dat een politicus geen misdrijf kan begaan – dat kan hij wel, net als ieder ander. Het gaat erom wat hij erna doet. In Polen heeft de jarenlange PiS-regering een model van een regering boven de wet gevestigd. Immuniteit wordt niet beschouwd als een middel om de onafhankelijkheid van een ambt te beschermen, maar als een persoonlijk pantser. Een mandaat? Een openbaar ministerie? Een rechtbank? Dat is voor gewone burgers. Een politicus heeft zijn eigen mensen, zijn eigen procedures, zijn eigen trucjes.
Żurek deed precies het tegenovergestelde: hij zag af van een privilege waar hij formeel recht op had. Hij probeerde niet te bewijzen dat "de voetganger eigenlijk nog niet was binnengegaan", hij suggereerde geen samenzwering of manipulatie van de opname. Hij gaf de media niet de schuld. Hij zei: ik heb een fout gemaakt, ik betaal de boete. Einde verhaal.
In een goed functionerende rechtsstaat zou zo'n houding geen lof moeten opleveren. Het zou de norm moeten zijn. Het probleem is dat in Polen precies het tegenovergestelde de norm is. Politici leren vanaf dag één dat schuld bekennen een teken van zwakte is. Het is beter om voet bij stuk te houden, want de kiezers zullen "hun" toch wel verdedigen, en het staatsapparaat biedt een beschermende paraplu.
Daarom heeft het gebaar van Żurek een symbolische betekenis. Het laat zien dat macht niet automatisch straffeloosheid betekent. Dat immuniteit niet bedoeld is om te beschermen tegen een verkeersboete, maar eerder tegen politieke druk. En tot slot: dat een politicus zich als een burger kan gedragen, niet als een lid van een kaste.
Het gaat niet om heldhaftigheid, maar om elementaire fatsoenlijkheid. "Er zijn geen heilige koeien", schreef Żurek. Deze zin zou boven de ingang van elk ministerie, parlement en kantoor moeten hangen. Want als de wet meer moet zijn dan alleen een façade, moet ze ook gelden voor degenen die haar maken en handhaven. Misschien wel het meest voor hen. In die zin is een kleine verkeersovertreding een kleine les in democratie geworden. Zo zouden politici zich moeten gedragen. En zo moeten we hen ter verantwoording roepen.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/02/02/nie-ma-swietych-krow-czyli-jak-powinien-zachowywac-sie-polityk/) język po Polsku