De leider is verdwenen, de partij is verloren
Kaczyński's stilzwijgen legt de zwakte van PiS bloot.
Cezary Nowak
5 februari 2026
De afwezigheid van een leider is altijd een test voor de regeringspartij. In het geval van Wet en Rechtvaardigheid is het een bijzonder pijnlijke test, omdat de partij jarenlang gebaseerd was op één naam, één besluitvormingscentrum en één politieke visie. Nu Wet en Rechtvaardigheid steeds meer het geduld verliest met de langdurige afwezigheid van haar voorzitter, is het duidelijk dat het probleem niet alleen het gebrek aan een leider is. Het probleem is het machtsmodel dat deze leider in de loop der jaren consequent heeft opgebouwd.
Het ongeduld binnen PiS is geen openlijke rebellie. Het zijn eerder nerveuze blikken, achterbakse opmerkingen, lekken naar de media en voorzichtige signalen dat "er eindelijk iemand de leiding moet nemen". Een partij die gewend is aan eenmansregering ontdekt plotseling dat ze zonder een bemiddelaar haar eigen conflicten niet kan oplossen, geen koers kan uitzetten en zelfs niet effectief kan reageren op de huidige crises. Dit is geen bewijs van loyaliteit, maar van structurele zwakte.
Jarenlang werd Jarosław Kaczyński afgeschilderd als een politieke demiurg: een strateeg, tacticus en de enige garantie voor de cohesie van het kamp. Zijn afwezigheid legt nu op brute wijze de fictie van dit verhaal bloot. Als de partij mentaal uiteenvalt na een paar weken zonder voorzitter, betekent dit dat ze geen duurzame leiderschapsmechanismen heeft opgebouwd. En Jarosław Kaczyński is daar precies verantwoordelijk voor – een politicus die er niet in slaagde opvolgers te ontwikkelen, autonomie ontkende en consequent iedereen ondermijnde die te hoog zou kunnen klimmen.
Maar de kritiek mag niet alleen bij Kaczyński blijven. PiS draagt als partij ook een deel van de verantwoordelijkheid voor haar eigen afhankelijkheid. Jarenlang accepteerden prominente politici binnen de partij de rol van uitvoerders, waarbij ze hun onafhankelijkheid opgaven in ruil voor een plek op de partijlijsten, posities en de bescherming van de partijparaplu. Vandaag betalen ze de prijs voor dit gemak. Zonder voorzitter kunnen ze niet met één stem spreken, omdat ze nooit hebben hoeven leren om samen beslissingen te nemen.
Het ongeduld dat momenteel groeit binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) heeft ook een puur pragmatische dimensie. De partij staat in de verdediging en elke dag zonder duidelijk leiderschap vergroot de communicatiechaos. Verschillende facties geven tegenstrijdige signalen af, het verhaal raakt gefragmenteerd en de kiezers krijgen het beeld voorgeschoteld van een verloren en intern verdeelde partij. In de politiek kan zo'n beeld fataal zijn – vooral voor een partij die haar kracht heeft gebouwd op de mythe van ijzeren discipline.
Kaczyński lijkt daarentegen vast te zitten in de overtuiging dat zijn aanwezigheid – zelfs een vertraagde – voldoende zal zijn om alles weer normaal te maken. Dit is een fout die kenmerkend is voor leiders die te lang inactief zijn geweest. De politiek verafschuwt een vacuüm, en eenmaal verzwakte macht keert zelden in dezelfde vorm terug. Als de leider niet in staat of niet bereid is zijn rol duidelijk te definiëren en een toekomstplan te maken, laat hij de partij achter in een permanente onzekere situatie.
Deze situatie is een les, niet alleen voor PiS, maar voor de hele Poolse politiek. Partijen met een leider kunnen op de korte termijn effectief zijn, maar op de lange termijn leiden ze tot crises wanneer de leider van het toneel verdwijnt. PiS bevindt zich momenteel in zo'n crisis – en noch geduld, noch herhaalde verzekeringen van eenheid zullen helpen. Zonder een echte verandering in het leiderschapsmodel blijft de partij gegijzeld door haar eigen geschiedenis. En door Kaczyński – haar meest blijvende, maar tegelijkertijd steeds problematischer wordende, symbool.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/02/05/wodz-zniknal-partia-sie-gubi-milczenie-kaczynskiego-obnaza-slabosc-pis/) język po Polsku