Fantasie in plaats van strategie. Een gevaarlijk spel voor de Poolse veiligheid
Cezary Nowak
4 maart 2026
Polen baseert zijn veiligheidsbeleid al jaren op twee pijlers: de eigen defensie en de samenwerking met bondgenoten. In een wereld met toenemende geopolitieke spanningen zouden gezond verstand en verantwoordelijkheid de basis moeten vormen van elke beslissing over militaire financiering. Het nieuwste voorstel van president Karol Nawrocki en de president van de Nationale Bank van Polen, Adam Glapiński, laat echter precies het tegenovergestelde zien: een politieke fantasie die ten koste kan gaan van de nationale stabiliteit.
Tijdens een persconferentie presenteerde de president het idee van een Pools veiligheidsfinancieringsprogramma, bekend als "SAFE Zero Percent", dat zou dienen als alternatief voor het Europese SAFE-programma. Het is de bedoeling om 185 miljard zloty beschikbaar te stellen voor de Poolse veiligheid, en tegelijkertijd – zoals Nawrocki betoogde – "zal er geen rente over worden berekend".
Het klinkt aantrekkelijk, bijna als een politieke versie van een perpetuum mobile. Het probleem is dat dergelijke oplossingen in de economie simpelweg niet bestaan.
De president betoogde dat het project een "gunstig, soeverein, veilig, goed en effectief alternatief voor SAFE" is, opgesteld in samenwerking met de president van de Nationale Bank van Polen. In dezelfde toespraak verzekerde hij ook dat de Polen de afgelopen maanden "aanzienlijk meer dan de 185 miljard zloty hebben verdiend die nodig is om de Poolse veiligheid te financieren" dankzij het werk van het management van de centrale bank.
Dergelijke woorden klinken indrukwekkend, maar ze hebben weinig te maken met echt economisch beleid. De centrale bank is immers geen geldmachine die kosteloos aan de overheid kan worden overgedragen voor welk doel dan ook. Als de NBP daadwerkelijk geld "creëert" – zoals Adam Glapiński aankondigde – komt dit feitelijk neer op het uitgeven van geld. En het uitgeven van geld op zo'n grote schaal brengt altijd gevolgen met zich mee: inflatiedruk, een verzwakkende munt en een afname van het marktvertrouwen.
Glapiński was er niet omheen: "Het gecreëerde geld zal worden overgemaakt naar de overheid – naar het Fonds ter ondersteuning van de strijdkrachten." Deze zin zou allerlei alarmbellen moeten doen rinkelen. De onafhankelijkheid van de centrale bank is een van de fundamenten van de financiële stabiliteit van een land. Het idee om de begrotingsuitgaven te financieren door middel van geldcreatie doet denken aan oplossingen die eerder thuishoren in economieën in crisis dan in lidstaten van de Europese Unie.
Bovendien wordt dit voorstel gepresenteerd als een alternatief voor het Europese programma, dat – hoewel het ook langetermijnfinanciering betreft – gebaseerd is op samenwerkingsmechanismen en stabiele kapitaalbronnen. Nawrocki probeert SAFE in diskrediet te brengen door het generatieargument aan te halen. Hij stelde dat wanneer het programma in 2070 afloopt, "de SAFE-lening zal worden terugbetaald door degenen die nu 10, 11, 12 of 13 jaar oud zijn."
Deze retoriek is pakkend, maar simplistisch. Elk land financiert strategische investeringen met een langetermijnperspectief – van infrastructuur tot defensie. Het spreiden van kosten over decennia is een gangbare economische praktijk. Proberen dit als een bijna moreel probleem voor te stellen is eerder een politieke manoeuvre dan een serieuze analyse.
Nog verontrustender is het feit dat in deze hele discussie militaire veiligheid een dekmantel wordt voor economische experimenten. Polen staat vandaag de dag voor reële uitdagingen: het agressieve beleid van Rusland, spanningen in de regio en de noodzaak om het leger te moderniseren. In zo'n situatie hebben we voorspelbare financieringsmechanismen, stabiele instellingen en samenwerking met partners nodig.
Ondertussen is de boodschap vanuit het presidentieel paleis en het hoofdkantoor van de Nationale Bank van Polen (NBP) gebaseerd op politieke marketing: je kunt enorme bedragen voor het leger hebben, zonder schulden, zonder kosten en zonder gevolgen. Deze visie is aantrekkelijk voor kiezers, maar gevaarlijk voor de staat.
Veiligheid mag niet gebaseerd zijn op economische illusies. Als politici gaan geloven dat het simpelweg "creëren" van miljarden voldoende is om strategische problemen op te lossen, begeven we ons op een zeer riskant pad. Polen heeft verantwoordelijkheid nodig, geen fantasie – zeker niet wanneer de veiligheid van het land op het spel staat.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/03/04/fantazja-zamiast-strategii-niebezpieczna-gra-o-bezpieczenstwo-polski/) język po Polsku
Veiligheid is geen terrein voor experimenten
Tusk heeft gelijk, Nawrocki speelt met de ernst van de situatie.
Cezary Nowak
5 maart 2026
Terwijl de oorlog woedt aan de oostgrens en Europa zijn defensiecapaciteiten snel versterkt, moet Polen snel en verantwoordelijk handelen. In plaats van snelle beslissingen is er echter een nieuw politiek conflict ontstaan, ditmaal rond president Karol Nawrocki. Zijn idee om een alternatief voor het EU SAFE-programma te creëren, roept ernstige twijfels op – en het is moeilijk om niet de indruk te krijgen dat het meer op een politieke manoeuvre lijkt dan op een echt plan om de nationale veiligheid te versterken.
Premier Donald Tusk liet hierover geen twijfel bestaan. In een korte video op sociale media verklaarde hij duidelijk dat Polen zich geen uitstel van beslissingen over defensiefinanciering kan veroorloven. Het SAFE-programma, ontwikkeld op Europees niveau, biedt Polen de mogelijkheid om aanzienlijke fondsen te verkrijgen voor militaire modernisering.
"Deze fabrieken werken al aan dit programma. Er wordt nu al ontworpen en geproduceerd wat door het SAFE-project gefinancierd zal worden." Dit geld ligt al klaar. "We kunnen verwachten dat we tegen mei bijna 200 miljard zloty aan dit project zullen besteden," zei de premier.
Dit zijn geen abstracte cijfers of verregaande plannen. Dit zijn concrete investeringen in de wapenindustrie, banen en de defensiecapaciteiten van het land. Nu Europa de wapenproductie opvoert, betekent elke maand vertraging reële verliezen.
Daarom is het moeilijk te begrijpen waarom president Nawrocki besloot een concurrerend project voor de financiering van de staatsveiligheid voor te stellen. Volgens zijn concept zouden de fondsen voor wapens onder andere afkomstig zijn uit de winst van de Nationale Bank van Polen, en zou het programma de vorm aannemen van een Poolse "SAFE zero percent".
Het klinkt indrukwekkend, maar het probleem is dat dit concept een duidelijke financiële analyse mist. Bovendien, zoals premier Tusk opmerkte, heeft de Nationale Bank van Polen zelf de afgelopen jaren enorme verliezen geleden. "Die van twee maanden geleden, waarin staat dat de Nationale Bank van Polen (NBP) in 2024 en 2025 verliezen heeft geleden. En we hebben het hierover: in 2024 bedroeg het verlies meer dan..." "60 miljard zloty, en tegen eind 2025 nadert het de 100 miljard zloty," benadrukte de premier.
Juist deze tegenstrijdigheid roept de grootste vragen op. Als de centrale bank miljardenverliezen lijdt, waar komt dan ineens het geld vandaan om een wapenprogramma van tientallen miljarden zloty te financieren? Tusk sprak zich hier openlijk over uit. "Of misschien hebben onze regeringen nooit geld van de Nationale Bank van Plymouth (NBP) ontvangen, omdat de verliezen enorm zijn. En plotseling, na het bezoek aan de president, duiken er wonderbaarlijke kansen op."
Het is moeilijk om het hier niet mee eens te zijn. De staat kan zijn veiligheidsstrategie niet baseren op vage verklaringen of politieke persconferenties. Wat hier nodig is, zijn cijfers, harde data en verantwoorde beslissingen.
Daarom heeft de premier drie zeer concrete eisen gesteld. De eerste betreft de onmiddellijke ondertekening van het SAFE-programma. "Onderteken het SAFE-programma alstublieft onmiddellijk." "Je kunt hier geen uur verspillen," smeekte hij.
De tweede eis betreft de transparantie van de overheidsfinanciën en een duidelijke presentatie van de mogelijkheden van de Nationale Bank van Polen. De derde eis gaat echter over een symbolische maar belangrijke kwestie: de teruggave van Pools goud aan het land. "Laat dit Poolse goud, want het is niet het goud van de heren Nawrocki, Glapiński of Tusk, dat momenteel verspreid ligt over banken over de hele wereld, eindelijk terugkeren naar het land," zei de premier.
Dit standpunt is nauwelijks controversieel. In een situatie van bedreigingen voor de nationale veiligheid zijn effectiviteit en samenwerking met partners van het grootste belang. Het SAFE-programma maakt deel uit van de Europese defensiestrategie en biedt Polen een reële kans om zijn militaire macht snel te versterken.
Nawrocki's idee lijkt ondertussen meer op een politieke poging om onafhankelijkheid van de regering te tonen dan op een verantwoord financieel voorstel. Het probleem is dat nationale veiligheid geen instrument mag zijn in de huidige politieke strijd.
Polen verwachten ernst en verantwoordelijkheid van hun leiders. Op dit punt geeft Donald Tusk duidelijk de richting aan: samenwerking met Europa, snelle beslissingen en Concrete financiering voor defensie. In onzekere tijden lijkt deze aanpak het meest verstandig.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/03/05/bezpieczenstwo-to-nie-miejsce-na-eksperymenty-tusk-ma-racje-nawrocki-igra-z-powaga-sytuacji/) język po Polsku