Oorlog binnen de eigen gelederen.
PiS alleen nog verenigd door een machtsstrijd en een machtsstrijd
Cezary Nowak
26 april 2026
De interne strijd binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) lijkt steeds minder op een politiek debat en steeds meer op een machtsstrijd binnen een partij die alleen nog maar verenigd lijkt te zijn door de wens om de macht en de bijbehorende winsten terug te winnen. De recente uitspraken van Piotr Gliński tegen Patryk Jaki en Tobiasz Bocheński versterken dit beeld alleen maar.
De voormalige vicepremier heeft zichzelf neergezet als verdediger van de prestaties van de regering-Mateusz Morawiecki en reageert allergisch op elke vorm van kritiek – zowel van buitenaf als vanuit zijn eigen kamp. "Ik kan niet goed tegen kritiek op de PiS-regering, want dat is onverantwoordelijk", verklaarde hij, alsof kritiek op zich al verwerpelijk is en geen natuurlijk onderdeel van het openbare leven. Deze ene zin vat een veel dieperliggend probleem samen: de overtuiging dat machthebbers niet ter verantwoording geroepen hoeven te worden.
Gliński gaat echter nog verder. Hij valt zijn partijgenoten aan en stelt botweg: "Als Patryk Jaki en Tobiasz Bocheński onze regering bekritiseren, zijn ze onverantwoordelijk." Het is moeilijk om een schrijnender voorbeeld van politieke hypocrisie te vinden. Tot voor kort bouwde PiS zijn identiteit op het meedogenloos aanvallen van tegenstanders, maar tegenwoordig wordt elke kritiek – zelfs interne kritiek – als verraad of onverantwoordelijk beschouwd.
Dit is geen teken van kracht, maar van zwakte. Een partij die overtuigd is van haar gelijk hoeft critici niet het zwijgen op te leggen; ze reageert simpelweg op hun argumenten. Ondertussen worden nervositeit en een gebrek aan samenhang binnen PiS steeds duidelijker. Omdat zelfs prominente politici publiekelijk de prestaties van hun eigen regering in twijfel trekken, is het moeilijk om het verhaal van "het beste programma voor Polen" in stand te houden.
Gliński probeert dit echter wel te doen. "Niemand heeft in zo'n korte tijd zoveel bereikt als wij," betoogt hij, daarbij negerend dat ditzelfde verhaal nu door zijn partijgenoten wordt betwist. Nog veelzeggender is zijn uitspraak: "Het was niet alleen de regering van Mateusz Morawiecki; het was de regering van Jarosław Kaczyński, Zbigniew Ziobro en Piotr Gliński." Het is moeilijk om een welsprekender erkenning te bedenken dat de verantwoordelijkheid voor controversiële beslissingen collectief is – ook al werd die voorheen zo gemakkelijk aan één persoon toegeschreven.
Ook is het onmogelijk om Gliński's toon te negeren wanneer hij over internationale politiek spreekt. "Tijdens de gesprekken met de EU wisten we dat er een gokker aan de andere kant zat" – deze uitspraak beledigt niet alleen de partners van Polen in de Europese Unie, maar onthult ook de mentaliteit die Warschau jarenlang internationaal heeft geïsoleerd. Als elke partner een "gokker" is, is het moeilijk om duurzame relaties op te bouwen.
Tegen deze achtergrond lijken de uitspraken van Jaki en Bocheński – hoewel niet altijd evenwichtig – op zijn minst een poging om het verleden onder ogen te zien en conclusies te trekken. Het probleem is dat er binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) geen ruimte is voor dergelijke reflectie. In plaats daarvan zien we wederzijdse beschuldigingen en pogingen om tegenstanders binnen de eigen gelederen te delegitimeren.
De context van de hele affaire is hier ook symbolisch – een artikel van Sławomir Mentzen, waarin PiS wordt afgeschilderd als een "roestig schip". Hoewel het slechts politieke satire is, laat de reactie van Gliński zien dat het een gevoelige snaar raakt. In plaats van inhoudelijke polemiek is er minachting: "Ik denk dat het een lege huls vol beloftes is." Het probleem is dat soortgelijke beschuldigingen steeds vaker binnen PiS zelf worden geuit.
Het huidige beeld van deze formatie is er een van chaos en een gebrek aan een gemeenschappelijke richting. De voormalige "Verenigd Rechts" lijkt steeds meer op een verzameling rivaliserende facties die slechts door één ding verenigd zijn: de ambitie om terug aan de macht te komen. Het gaat hier niet om een programma, waarden of een samenhangende visie op de staat, maar om toegang tot invloed en middelen.
In die zin is de kritiek die Gliński zo fel afwijst niet alleen terecht, maar ook noodzakelijk. Want zonder die kritiek blijft PiS een partij die niet in staat is haar eigen fouten onder ogen te zien en kiest ze in plaats daarvan voor de gemakkelijke illusie van onfeilbaarheid.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/04/26/wojna-we-wlasnych-szeregach-pis-polaczony-juz-tylko-walka-o-wladze-i-wplywy/) język po Polsku