De kreet van "onderdrukking". Kaczyński versus de realiteit van de rechtsstaat
Cezary Nowak
2026-04-28
Het besluit van het Europees Parlement om de immuniteit van meer Poolse Europarlementariërs op te heffen, lokte een voorspelbare reactie uit van Jarosław Kaczyński. De PiS-leider greep opnieuw naar het bekende verhaal van "onderdrukking" tegen de oppositie. Het probleem is dat deze retoriek steeds minder met de werkelijkheid te maken heeft en steeds meer zegt over Kaczyński zelf – een politicus die duidelijk niet kan accepteren dat zijn kring verantwoordelijkheid begint te dragen.
Het gaat om een specifiek geval. Daniel Obajtek en Patryk Jaki, onder anderen, hebben hun immuniteit verloren. In het geval van Obajtek gaat het om het besluit om een editie van het weekblad "NIE" uit de schappen van Orlen-tankstations te halen en beschuldigingen van valse getuigenis. Jaki wordt op zijn beurt geconfronteerd met een civiele rechtszaak vanwege zijn uitspraken tegen de rechter. Dit zijn geen abstracte "onderdrukkingen" —dit zijn concrete zaken die door onafhankelijke instanties moeten worden opgelost.
Maar Kaczyński presenteert het heel anders. "Het Europees Parlement heeft wederom verdere onderdrukking van oppositiepolitici goedgekeurd," schreef hij. Hij betoogt verder dat "Patryk Jaki wordt zwartgemaakt omdat hij de waarheid spreekt" en dat Obajtek "het aandurfde om religieuze gevoelens te verdedigen." Deze retoriek is bekend van de PiS-regering: elke poging tot verantwoording afleggen wordt afgeschilderd als een aanval, elke verantwoordelijkheid als politieke wraak.
Maar vandaag de dag klinkt dit verhaal steeds wanhopiger. Het is moeilijk om het argument van "onderdrukking" serieus te nemen wanneer het gaat om een procedure die veel politici van verschillende gezindten raakt en die er alleen maar om draait dat rechtbanken de zaak kunnen onderzoeken. Immuniteit is immers geen schild tegen aansprakelijkheid, maar een garantie voor onafhankelijkheid bij de uitvoering van iemands mandaat. Wanneer het een instrument wordt om consequenties te ontlopen, verliest het zijn betekenis.
Het is belangrijk om de bredere context te schetsen. Volgens de publieke media vormen Polen de grootste groep Europarlementariërs van wie de immuniteit dit jaar is opgeheven. Onder hen bevinden zich Mariusz Kamiński, Maciej Wąsik en Michał Dworczyk – allen verbonden aan de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS). Dit lijkt geen toeval. Het lijkt eerder een systemisch probleem binnen een gemeenschap die jarenlang in de veronderstelling leefde dat ze onschendbaar was.
En hier komen we bij de kern van de zaak. Kaczyński verdedigt niet zozeer zijn medewerkers, maar eerder een bepaald politiek model – een model waarin loyaliteit aan de leider belangrijker was dan de rechtsstaat. Nu dit model afbrokkelt, is de reactie geen reflectie, maar een aanval.
De volgende woorden van de PiS-voorzitter zijn bijzonder treffend: "In Tusks Polen ligt de verantwoordelijkheid niet bij uitgevers [...] maar bij degenen die opkomen voor waarheid en waarden." Deze omkering van begrippen is kenmerkend. Verantwoordelijkheid wordt voorgesteld als onrecht en de beschuldigingen als bewijs van moed. Een dergelijk verhaal kan echter alleen diegenen overtuigen die er al voor gekozen hebben erin te geloven.
In werkelijkheid gaat het om iets veel eenvoudigers: politici, ongeacht hun partij, moeten verantwoording afleggen voor hun daden. Als iemand gelooft onschuldig te zijn, heeft hij het recht om dat voor de rechter te bewijzen. Het ontlopen van dit proces door te roepen "onderdrukking" is een teken van zwakte, niet van kracht.
Het probleem van Kaczyński is dat hij jarenlang gewend is geraakt aan een situatie waarin zijn partij praktisch onaantastbaar was. Staatsinstellingen functioneerden onder zijn invloed en kritiek werd gepresenteerd als een aanval op Polen. Vandaag de dag komt er een einde aan deze wereld – en de PiS-leider kan zich daar duidelijk niet bij neerleggen.
Daarom wordt elke beslissing om immuniteit op te heffen in zijn verhaal "onderdrukking". Elke actie wordt "politieke wraak". En elke beschuldiging wordt "laster". Dit is geen serieus debat meer over de rechtsstaat. Het is een poging om de politieke mythe van de eigen onschuld in stand te houden.
De realiteit is echter onontkoombaar. Een systeem waarin macht ongecontroleerd is, moet vroeg of laat instorten. En wanneer dat gebeurt, is de pijnlijkste confrontatie met verantwoordelijkheid die welke daarmee gepaard gaat. Voor Jarosław Kaczyński staat die confrontatie nog maar aan het begin.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/04/28/krzyk-o-represjach-kaczynski-kontra-rzeczywistosc-panstwa-prawa/) język po Polsku