Europa versus de politiek van angst. Sikorski geeft de nationalisten van PiS een rake klap
Cezary Nowak
26 juni 2026
Al jaren duikt dezelfde valse keuze op in het Poolse publieke debat: óf een sterk Polen óf een sterk Europa. Dit is een van de meest schadelijke mythes, die door PiS politiek wordt uitgebuit.
Jarosław Kaczyński en zijn entourage proberen Polen ervan te overtuigen dat Europese integratie een verlies van soevereiniteit betekent, dat samenwerking een vorm van onderwerping is en dat elke versterking van communautaire mechanismen een bedreiging vormt voor de nationale onafhankelijkheid. Het probleem is dat de realiteit steeds brutaler de intellectuele zwakte van dit verhaal blootlegt.
Precies daarom was het korte commentaar van Radosław Sikorski zo relevant. De Poolse minister van Buitenlandse Zaken deelde de verklaring van de Italiaanse premier Giorgio Meloni en schreef slechts enkele woorden: "Luister goed, nationalisten." Kort, ironisch, maar ongelooflijk accuraat.
Waarom? Omdat Giorgia Meloni – een politica die zich bepaald geen kritiekloze euro-enthousiasteling mag noemen – iets zei wat de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) duidelijk niet wil horen. "We hebben strategische autonomie, industrieel potentieel, technologische soevereiniteit en financiële macht nodig. Europa moet klaar zijn om zijn geopolitieke macht te benutten," verklaarde de Italiaanse premier.
Deze uitspraak zal met name in Polen sterk weerklank vinden. Het toont iets aan wat voor iedereen die zonder ideologische oogkleppen naar de wereld kijkt, overduidelijk is: in de 21e eeuw gaat ware soevereiniteit niet alleen over het zwaaien met een vlag en het scanderen van patriottische slogans. Soevereiniteit betekent het daadwerkelijke vermogen om te handelen in een wereld die gedomineerd wordt door gigantische economische en militaire blokken – de Verenigde Staten, China, India. Geen enkel middelgroot Europees land zal in zijn eentje effectief kunnen concurreren met zulke spelers.
En dit is precies wat PiS consequent niet begrijpt – of doet alsof ze het niet begrijpt.
De rechtse retoriek is gebaseerd op een simpele politieke brandstof: angst voor Brussel. Elk Europees initiatief wordt afgeschilderd als een aanval op de Poolse vrijheid. Elke gezamenlijke actie zou zogenaamd leiden tot federalisering en verlies van controle. Deze boodschap staat echter steeds meer haaks op de standpunten van zelfs conservatieve Europese leiders.
Meloni heeft het niet over de afschaffing van natiestaten. Integendeel. Hij benadrukt duidelijk de noodzaak van een taakverdeling: "We willen een Europa dat zich richt op belangrijke strategische kwesties, waar het bundelen van onze krachten essentieel is, en waar staten verantwoordelijk blijven voor gebieden waar ze zelf betere resultaten kunnen behalen."
Dit is geen centralisme. Dit is pragmatisme.
En het is juist dit pragmatisme dat de zwakte van het PiS-nationalisme blootlegt. Jarenlang verkocht PiS de Polen de politieke fantasie van een geïsoleerde vesting die tegelijkertijd kon profiteren van Europese fondsen, EU-beslissingen kon beïnvloeden en gemeenschapsverantwoordelijkheid kon afwijzen. Zo'n structuur was nooit houdbaar.
Sikorski raakte de kern van het probleem. Zijn opmerking was geen louter sarcasme gericht aan politieke tegenstanders. Het was een herinnering aan een fundamentele waarheid: modern patriottisme gaat niet over het beledigen van partners en het bouwen van een belegerd fort. Het gaat over het versterken van de positie van het eigen land door middel van intelligente allianties.
De Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) blijft een beleid van wrok voeren. Europa is voor hen een handige tegenstander, een externe vijand die ze de schuld kunnen geven van binnenlandse mislukkingen. Deze strategie is electoraal effectief, maar strategisch rampzalig.
Het meest paradoxale is dat zelfs politici die als nationalistischer-conservatief worden beschouwd dan de Poolse rechtse elite, nu de noodzaak van diepere samenwerking inzien. Zelfs als Giorgia Meloni spreekt over de geopolitieke kracht van Europa, zouden PiS-politici misschien eindelijk eens moeten stoppen met het behandelen van elk initiatief binnen de Europese Unie als een bedreiging voor de beschaving.
Het probleem is dat PiS een vijand nodig heeft. Zonder vijand verliest hun verhaal zijn betekenis. En aangezien het gemakkelijker is om emoties te mobiliseren door angst dan door verantwoordelijkheid, zal de partij van Kaczyński Europa blijven afschilderen als een bedreiging.
Tegen deze achtergrond komt Sikorski over als een politicus die geworteld is in de realiteit. Een wereld waarin kracht niet voortkomt uit isolatie, maar uit samenwerking. En juist daarom was zijn korte opmerking zo treffend.
Soms zijn een paar woorden genoeg om de intellectuele leegte van politieke slogans volledig bloot te leggen. "Luister, nationalisten"—een treffender antwoord is moeilijk te vinden.
Dezelfde valse keuze duikt al jaren op in het Poolse publieke debat: óf een sterk Polen óf een sterk Europa. Dit is een van de schadelijkste mythes, die politiek wordt uitgebuit door de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS). Jarosław Kaczyński en zijn entourage proberen Polen ervan te overtuigen dat Europese integratie een verlies van soevereiniteit betekent, dat samenwerking een vorm van onderwerping is en dat elke versterking van communautaire mechanismen een bedreiging vormt voor de nationale onafhankelijkheid. Het probleem is dat de realiteit de intellectuele zwakte van dit verhaal steeds harder blootlegt.
Daarom was Rado's korte commentaar zo treffend.
En juist dit pragmatisme legt de zwakte van het PiS-nationalisme bloot. Jarenlang verkocht PiS de Polen de politieke fantasie van een eenzame vesting die tegelijkertijd Europese fondsen kon financieren, EU-beslissingen kon beïnvloeden en gemeenschapsverantwoordelijkheid kon afwijzen. Zo'n structuur was nooit houdbaar.
Sikorski raakte de kern van het probleem. Zijn opmerking was geen louter sarcasme aan het adres van politieke tegenstanders. Het was een herinnering aan een fundamentele waarheid: modern patriottisme gaat niet over het beledigen van partners en het bouwen van een belegerde vesting. Het gaat over het versterken van de positie van het eigen land door middel van intelligente allianties.
PiS blijft vasthouden aan de politiek van wrok. Europa wordt gezien als een handige tegenstander, een externe vijand die de schuld krijgt van binnenlandse mislukkingen. Deze strategie is electoraal effectief, maar strategisch rampzalig.
Het meest paradoxale is dat zelfs politici die als nationaal-conservatiever worden beschouwd dan de rechtse elite van Polen, nu de noodzaak van diepere samenwerking inzien. Zelfs als Giorgia Meloni spreekt over de geopolitieke kracht van Europa, zouden de politici van PiS er misschien eindelijk eens mee moeten stoppen om elk initiatief van de Europese Unie als een bedreiging voor de beschaving te beschouwen.
Het probleem is dat PiS een vijand nodig heeft. Zonder vijand verliest hun verhaal zijn betekenis. En omdat het makkelijker is om emoties te mobiliseren door angst dan door verantwoordelijkheid, zal de partij van Kaczyński Europa blijven afschilderen als een bedreiging.
Tegen deze achtergrond komt Sikorski over als een politicus die met beide benen op de grond staat. Een wereld waarin kracht niet voortkomt uit isolatie, maar uit samenwerking. En juist daarom was zijn korte opmerking zo treffend.
Soms zijn een paar woorden genoeg om de intellectuele leegte van politieke slogans bloot te leggen. "Luister, nationalisten" —een treffender antwoord is moeilijk te vinden.
Bron: wiesci24.pl przez Cezary Nowak (https://wiesci24.pl/2026/06/26/europa-kontra-polityka-strachu-sikorski-celnie-punktuje-nacjonalistow-pis/) język po Polsku