"Dictatuur? Ja, graag!" Zijn Europeanen uitgekeken op democratie?

[Pieszyce]

"Dictatuur? Ja, graag!" Zijn Europeanen uitgekeken op democratie?

Cezary Paprzycki
25 juli 2023

Winston Churchill, de premier die Groot-Brittannië door het tumult van de oorlog loodste, zou met karakteristieke ironie hebben gezegd dat democratie het slechtste van alle mogelijke systemen is, maar dat er nog geen beter systeem is uitgevonden. In Europa steken degenen die de democratie zouden willen scheiden steeds stoutmoediger de kop op en opeenvolgende rapporten van internationale organisaties luiden de noodklok over de geleidelijke erosie van democratische systemen en de verdere verschuiving van de grenzen in de politieke concurrentie. Is de Europese democratie op haar retour?

Eind juni publiceerde het Else-Frenkel-Brunswik-Institut in Leipzig de resultaten van haar  enquête onder een representatieve steekproef van inwoners in de Oost-Duitse deelstaten. Het resultaat van de enquête schokte. "Voor nationale belangen onder bepaalde omstandigheden is de dictatuur een betere regeringsvorm" - Bijna 30% van de ondervraagde Duitsers uit de voormalige DDR was het eens met deze formulering. Als je de woorden 'Duitsland' en 'dictatuur' naast elkaar legt, roept dat in Europa alleen maar slechte associaties op. En terwijl de grootste economie van de EU juist vanwege haar geschiedenis bijzonder immuun leek voor politiek radicalisme, begon de AfD Alternative für Deutschland, een extreemrechtse partij die bereid is om "een einde te maken aan de politiek van verontschuldigingen en schaamte voor het verleden", aan kracht te winnen.

Duitsland is echter niet het enige voorbeeld van een land waar democratische instellingen geconfronteerd worden met toenemende kritiek of een openlijke poging om hun legitimiteit te ondermijnen. Volgens rapporten van de organisatie Freedom House, die het niveau van democratie en vrijheid in individuele landen volgt, is de situatie in Hongarije, maar ook in Servië of Turkije, de afgelopen jaren aanzienlijk verslechterd (Freedom House legt de nadruk op elementen als de rechtsstaat, het verkiezingsproces, mediavrijheid, transparantie en pluralisme).

Democratisch gekozen leiders versmelten met de staat en zijn instellingen, en met het verstrijken van de jaren lijkt deze persoonlijke verbintenis moeilijk te doorbreken. Hoewel een deel van de bevolking zich blijft verzetten tegen de dominante rol van de lokale alleenheerser, is dit deel van de bevolking ofwel gedoemd te mislukken door een ongelijke strijd aan te gaan waarin de regerende partij de media controleert en de enige legitieme boodschap via openbare ambten verkondigt, ofwel wil het externe waarnemers beïnvloeden met haar gemanifesteerde machteloosheid, zonder zelfs maar deze (on)democratische strijd aan te gaan.

Het eerste voorbeeld wordt perfect geïllustreerd door de verkiezingsnederlaag van de verenigde Hongaarse oppositie tijdens de parlementsverkiezingen van afgelopen april. De veelzijdige, eclectische coalitie, alleen verenigd door haar oppositie tegen Viktor Orban, kwam niet eens in de buurt van het resultaat van Fidesz en haar interne heterogeniteit gaf gratis munitie aan de regeringsmedia. De tweede was de machtsconsolidatie van Aleksandar Vučić in Servië in 2020, toen de oppositie de verkiezingen boycotte met als argument dat de partij van de zittende president alle sferen van het openbare leven had verstrengeld, waardoor eerlijke politieke concurrentie onmogelijk werd.

En hoewel de moderne alleenheersers een vorm van nationalisme en een declaratieve strijd om het primaat van hun volk delen, werken ze allemaal graag met elkaar samen, poseren ze glimlachend voor foto's, verzekeren ze samenwerking en presenteren ze de laatste als een voorbeeld van effectief staatsbestuur.

Eenvoudige antwoorden op ingewikkelde vragen

- We zien een ontgoocheling bij de burgers over de manier waarop de democratie in hun land functioneert, over de instellingen en de politieke beslissingen die worden genomen," legt Maria Winclawska uit, Ph.D., professor aan de Nicolaus Copernicus Universiteit in Torun en onderzoeker van politieke systemen. - De laatste jaren zien we in Europa dat een deel van de bevolking zich neerlegt bij een terugtrekking uit de democratische normen. Dit gaat gepaard met verschijnselen zoals de opkomst van het populisme en de publieke steun voor populistische partijen, zowel aan de rechterkant als aan de linkerkant van het politieke toneel, voegt ze eraan toe.

Dr. Bartosz Rydliński, oprichter van het Daszyński Centrum en docent aan de Kardinaal Stefan Wyszyński Universiteit in Warschau, spreekt in soortgelijke bewoordingen:

- Europa wordt nog steeds gedomineerd door centrumrechtse christendemocraten en sociaaldemocratisch centrumlinks. Verkiezingen worden gewonnen door de een of de ander, maar het bestuursprogramma verschilt slechts minimaal. De plaats van baanbrekende hervormingen die een scala aan emoties bij het publiek losmaken, is ingenomen door technocratisch beheer, het spreekwoordelijke "warm water uit de kraan". Niet alle burgers zijn . . . . . .

Betaalmuur, men moet inloggen rest in het Pools

Bron:  tvn24.pl przez Cezary Paprzycki     język po Piolsku