Kaczyński wil Polexit. En hij verbergt het niet eens meer

[Pieszyce]

Kaczyński wil Polexit. En hij verbergt het niet eens meer

Cezary Nowak
28 ovember 2025

Met elke volgende verklaring van Jarosław Kaczyński wordt het steeds duidelijker dat de PiS-leider niet eens meer pretendeert de toekomst van Polen in de Europese Unie in haar huidige vorm te zien.

Zijn diagnoses – uitgesproken tijdens het ECR-Jongerencongres – zijn niet langer slechts kritiek op de EU-bureaucratie of klachten over de Duitse dominantie. Ze zijn een visie op een volledig afscheid van de Europese gemeenschap en de vervanging ervan door een politieke alliantie van natiestaten, iets wat lijkt op een "EU zonder de EU". Het probleem is dat zo'n constructie alleen bestaat in de wereld van ideeën, niet in de echte geopolitiek.

Kaczyński spreekt vandaag de dag over de EU met een teleurstelling die grenst aan veroordeling. []"De wet wordt vandaag op een ongelooflijk schaamteloze manier met voeten getreden, en de EU doet er niets aan"[/b], stelde hij, eraan toevoegend dat "zo'n EU geen toekomst heeft". Dit zijn niet de woorden van een leider van een oppositiepartij die hervormingen nastreeft, maar van een politicus die zich mentaal al afkeert van het Europese project. Het is moeilijk te missen dat dit de meest vergaande kritiek op de EU is die Kaczyński in jaren heeft geuit. En dat doet hij op een moment dat Polen – na jaren van juridische chaos en conflicten met Europese instellingen – langzaam zijn geloofwaardigheid in het Westen aan het herbouwen is.

In zijn verhaal is de EU "een voertuig voor de imperialistische ambities van Duitsland en Frankrijk" en "een mechanisme om ideologie op te leggen". Deze taal positioneert Polen als een eeuwig slachtoffer van Europese mogendheden, taal die politieke emoties versterkt maar de staat verzwakt. Bovendien gaat Kaczyński in dit verhaal een stap verder dan eerdere geschillen over de rechtsstaat. Zijn beschrijving klinkt als een voorbode van een fundamentele beslissing: het in twijfel trekken van de zin van Polens aanwezigheid in de EU-structuur als die niet verandert zoals PiS wil. En aangezien zo'n verandering onrealistisch is, versterkt dit alleen maar de logische consequentie: uittreding.

De PiS-leider beweert al jaren dat de EU "de verkeerde kant op glijdt". Nu klinkt er echter iets anders: de overtuiging dat de EU onhervormbaar is en dat haar toekomst in een "zeer ernstige crisis" ligt die "veel schade zal toebrengen aan de Europese samenlevingen". In de praktijk is dit precies hetzelfde argument dat de Britse Conservatieve Partij vóór de Brexit gebruikte – namelijk dat uittreding de enige weg is naar "het herwinnen van soevereiniteit".

Kaczyński bekritiseert ook het concept van Europese strategische autonomie en presenteert het als een utopie. Hij beschrijft een gemeenschappelijk EU-leger als iets dat "950 miljard dollar per jaar" en een "volledige wederopbouw van de Unie" vereist. De conclusie klinkt bijna als een vonnis: Europa is niet in staat tot onafhankelijkheid. Alleen de Verenigde Staten zijn een echte bondgenoot. Volgens Kaczyński is dit de enige realistische manier om onze veiligheid te waarborgen. Zo portretteert hij het Europese project als kostbaar, ineffectief en politiek gevaarlijk.

Het is ook verontrustend dat PiS, in zijn pogingen om nieuwe Europese allianties te smeden, herhaaldelijk flirt met eurosceptische groeperingen, ook al gaf Kaczyński zelf, toen hij afstand nam van de AfD, toe: "Dit is gewoon een postnazipartij, en samenwerking is onacceptabel." Deze uitspraak klinkt echter minder als een principeverklaring dan als een koerswijziging – want slechts een paar maanden geleden baseerde PiS zijn Europese invloed juist op een beleid van eindeloze opschuiven naar rechts.

Kaczyński schetst een beeld van Polen dat door de EU wordt onderdrukt, tot onderwerping wordt gedwongen en zijn soevereiniteit wordt ontnomen. "Die zijn we recentelijk aan het verliezen", beweert hij. Het is een verhaal dat gemakkelijk te verkopen is op rechtse congressen, maar moeilijker te rijmen valt met de realiteit dat de EU Polen in belangrijke mate beschermt: economisch, politiek en militair – ook via gezamenlijke NAVO-besluiten, aangezien deze werelden tegenwoordig onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

De recente uitspraken van Kaczyński tonen één ding aan: PiS legt de basis voor alles wat verder gaat dan het EU-lidmaatschap van Polen. Het is voldoende dat de volgende politieke crisis wordt beschouwd als bewijs van de "eindeloze neergang van Brussel". Polexit is niet langer een angsttactiek die door PiS-tegenstanders wordt gebruikt – het wordt het logische gevolg van een strategie die de partijleider nu zonder retorische sluiers presenteert.

En dat is precies het grootste probleem. Niet de EU. Niet Duitsland. Maar de politiek van het Poolse nationale belang die als etalage wordt gebruikt in de machtsstrijd.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku