Een politicus zonder toekomst. Ziobro is uit de race

[Pieszyce]

Een politicus zonder toekomst. Ziobro is uit de race

Cezary Nowak
19 januari 2026

Nog maar een paar jaar geleden werd Zbigniew Ziobro beschouwd als een van de machtigste mannen van het land. Minister van Justitie, procureur-generaal, leider van zijn eigen fractie en de informele "sheriff" van de regeringspartij. Tegenwoordig is het moeilijk om de indruk te ontwijken dat we te maken hebben met een politicus voor wie er simpelweg geen plaats meer is in de Poolse politiek. En niet alleen in het brede politieke midden – ook niet binnen Wet en Rechtvaardigheid.

Ziobro heeft altijd gefunctioneerd als een buitenstaander binnen het systeem. Een bondgenoot van Jarosław Kaczyński, maar nooit zijn man. Een partner, maar niet zijn ondergeschikte. Deze ambiguiteit is jarenlang de bron van zijn kracht geweest. Het maakte harde onderhandelingen mogelijk, waardoor concessies werden afgedwongen en beslissingen die tegen de belangen van de "Ziobro-aanhangers" ingingen, werden geblokkeerd. Wat tijdens de PiS-regering nog als een daadkrachtige actie werd beschouwd, veranderde na het verlies van de macht in een politieke last.

"Ziobro is een symbool van conflict, niet van oplossingen," zegt een politicus uit het voormalige kamp van Verenigd Rechts. "PiS heeft nu iemand nodig die herbouwt, niet iemand die alles in de as legt."

Het probleem is dat Ziobro niet in staat is – en misschien ook niet bereid is – zijn rol te veranderen. Zijn stijl blijft confronterend, beschuldigend en doorspekt met een gevoel van missie. Hij spreekt nog steeds de taal van de cultuuroorlog, alsof Polen op de rand van een nieuwe "systemische omwenteling" staat. Ondertussen zijn de kiezers de constante conflicten beu. Ze willen stabiliteit, geen nieuwe revoluties.

Nog niet zo lang geleden leek zijn politieke basis solide. Nu is het een schim van wat het ooit was. Solidarna Polska is opgeslokt door PiS en de voormalige activisten zoeken een plek dichter bij de mainstream. Ziobro heeft geen echte achterban meer. "Het mist structuren, mensen en een verhaal dat een breder electoraat zou kunnen boeien," aldus een politicoloog.

Binnen PiS groeit de kloof. Voor de nieuwe partijleiding is Ziobro een verontrustende erfenis van een tijdperk dat velen graag zouden zien eindigen. "Hij is een politicus die alle negatieve associaties met de PiS-regering oproept: conflict met de EU, politisering van het Openbaar Ministerie, oorlogen met rechters," horen we in gesprekken achter de schermen. In de strategie van "normalisering" en het verbreden van het electoraat fungeren dergelijke symbolen als een rem.

Bovendien is Ziobro ook niet langer effectief als afschrikmiddel. Zijn harde retoriek mobiliseerde ooit zijn meest loyale kiezers. Tegenwoordig haalt zelfs dat electoraat steeds vaker zijn schouders op. "Hoe vaak kun je hetzelfde nog horen?" vragen kiezers zich af. "Waar blijven de resultaten?"

Ook persoonlijke en imagokwesties spelen een belangrijke rol. Langdurige controverses, beschuldigingen van machtsmisbruik, conflicten met Europese en nationale instellingen – dit alles bezoedelt zijn naam. In een politiek die steeds meer gebaseerd is op emotie en vertrouwen, is Ziobro een figuur van wantrouwen geworden.

De paradox is dat Ziobro zelf het systeem heeft medegecreëerd dat hem nu buitensluit. Gefocust op institutionele macht, verwaarloosde hij sociaal kapitaal. En toen de instellingen hem in de steek lieten, bleek hij nergens meer heen te kunnen.

"Er is vandaag de dag geen plaats meer voor Ziobro, zelfs niet binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij," zegt een partijstrateeg. "Hij is te radicaal voor de gematigden en te onbetrouwbaar voor de radicalen."

Het is een harde diagnose, maar moeilijk om het er niet mee eens te zijn. De politiek kent vele comebacks, maar vereist wel het vermogen om te veranderen. Ondertussen blijft Ziobro een politicus van gisteren, gevangen in de conflicten van tien jaar geleden.

Als er iets is dat zijn huidige situatie symboliseert, is het wel deze richtingloosheid. Hij is niet langer het gezicht van extreemrechts, maar hij is niet in staat het opnieuw uit te vinden. Hij is geen reformist, maar ook geen effectieve rebel. Hij staat er alleen voor – tussen de oude regering en de nieuwe realiteit.

En in deze situatie, zoals de ervaring van de Derde Poolse Republiek aantoont, is het onmogelijk om lang te functioneren.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku