Grondwet of politieke willekeur? Kierwiński vatte Nawrocki treffend samen.

[Pieszyce]

Grondwet of politieke willekeur? Kierwiński vatte Nawrocki treffend samen.

Cezary Nowak
17 maart 2026

Het conflict over de beëdiging van de nieuwe rechters van het Constitutioneel Hof is niet zomaar een episode in de politieke strijd. Het is een test voor de fundamenten van de rechtsstaat in Polen – een test of de Grondwet nog steeds voor iedereen geldt of slechts voor een select groepje.

"President Nawrocki voelt duidelijk de druk van de Grondwet. Hij wil de regering, de rechtbank en de aanklager tegelijk zijn", schreef minister van Binnenlandse Zaken en Bestuur Marcin Kierwiński. Dit is een sterke maar accurate beoordeling. Het is moeilijk om de situatie anders te interpreteren, waarin het staatshoofd de beëdiging van de wettelijk gekozen rechters van het Constitutioneel Hof uitstelt.

De Sejm heeft zes nieuwe rechters gekozen – personen met erkende juridische prestaties, die verschillende academische en juridische gemeenschappen vertegenwoordigen. Onder hen bevinden zich onder anderen dr. Krystian Markiewicz, professor Maciej Taborowski en dr. hab. Marcin Dziurda. Het feit dat zij gekozen zijn, sluit de parlementaire procedure af. De rol van de president in dit proces is duidelijk omschreven: het afleggen van de ambtseed is geen discretionaire handeling, maar een grondwettelijke verplichting.

Karol Nawrocki lijkt deze bevoegdheid echter als een politiek instrument te beschouwen. Langdurige besluitvorming, het ontbreken van een duidelijke verklaring en vooral het zwijgen over de datum van de beëdiging – dit alles schetst het beeld van een president die de grondwet niet zozeer beschermt, maar probeert deze naar eigen goeddunken te interpreteren.

Kierwiński vatte deze houding treffend samen: "Welnu, meneer de president, u moet maar wennen aan ongemak. Niemand staat boven de grondwet." Deze uitspraak zou in elke democratische staat vanzelfsprekend moeten zijn. Toch moet deze in Polen nog steeds herhaald worden – en wel in de context van de hoogste ambten.

De kritiek van Nawrocki komt niet voort uit politieke kwaadwilligheid, maar uit een reële bedreiging van de rechtsorde. Als de president de beëdiging van rechters willekeurig kan uitstellen, eigent hij zich de facto invloed toe op de samenstelling van het Constitutioneel Hof. Dit vormt een schending van het beginsel van de scheiding der machten – een van de fundamentele beginselen van de democratie.

Het is belangrijk op te merken dat dit niet de eerste keer is dat Nawrocki inbreuk maakt op de bevoegdheden van andere overheidsinstanties. Situaties waarin de president probeert zijn macht uit te breiden ten koste van de regering of het parlement komen steeds vaker voor. Dit is een gevaarlijke trend die leidt tot een uitholling van het institutioneel evenwicht.

In deze context zijn de woorden van Kierwiński dat de president "graag de regering, de rechtbank en de aanklager tegelijk zou willen zijn" niet langer slechts een journalistieke metafoor. Ze beschrijven een realiteit waarin de grenzen tussen de uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht beginnen te vervagen.

Het ultimatum van minister van Justitie Waldemar Żurek is eveneens veelbetekenend. Het geeft aan dat de regering niet van plan is passief toe te kijken hoe de president handelt. Dit conflict kan verdere gevolgen hebben – zowel politiek als juridisch.

Uiteindelijk komt de kwestie echter neer op een simpele vraag: is de grondwet de hoogste wet in Polen, of slechts een document dat voor vrije interpretatie vatbaar is? Als we het laatste accepteren, openen we de deur naar een systeem waarin macht geen werkelijke grenzen kent.

Daarom verdient het standpunt van Kierwiński steun. Niet omdat het aansluit bij de lijn van de regering, maar omdat het de fundamentele beginselen van de rechtsstaat verdedigt. Het geschil over het Constitutioneel Hof gaat niet over persoonlijkheden of de huidige politiek. Het gaat over iets veel belangrijkers: of Polen een staat zal blijven waar de wet prevaleert boven de macht.

En deze vraag kan niet worden beantwoord met halfslachtige maatregelen of politieke berekeningen.

Bron:    wiesci24.pl przez Cezary Nowak    język po Polsku