Als het niet werkt, werkt het niet. Ziobro verliest in de rechtbank

[Pieszyce]

Als het niet werkt, werkt het niet. Ziobro verliest in de rechtbank

Cezary Nowak
18 maar 2026

In de politiek krijgt zelfs de meest zelfverzekerde speler soms te maken met een reeks nederlagen waar hij moeilijk van herstelt. In het geval van Zbigniew Ziobro wordt steeds duidelijker dat we met zo'n moment te maken hebben. Je zou simpelweg kunnen zeggen: als het niet werkt, werkt het niet. Maar achter deze simpele uitspraak schuilt meer – de gevolgen van een politieke stijl die hem nu als een boemerang achtervolgt.

De laatste klap komt van de rechtbank. Ziobro moet zijn excuses aanbieden aan Agnieszka Holland voor zijn uitspraken over de film Green Border. De rechtbank in Warschau oordeelde dat het vergelijken van het werk van de regisseur met "nazi- en Sovjetpropaganda" haar persoonlijke rechten schond. Bovendien werd de voormalige minister veroordeeld tot een donatie van 50.000 zloty aan de vereniging "Kinderen van de Holocaust".

Dit is geen onbeduidende mediarel. Dit is een duidelijk signaal dat de grenzen van het politieke taalgebruik zijn overschreden – en dat staatsinstellingen deze beginnen te handhaven. Tot voor kort construeerde Ziobro zelf een verhaal van meedogenloze verantwoording. Nu is hij degene die zich moet verantwoorden.

De zaak heeft ook een symbolische dimensie. In zijn berichten spaarde Ziobro geen harde woorden: "De Sovjets en de nazi's gebruikten propagandafilms om het imago van Polen en de Polen te vernietigen. Tegenwoordig zijn de makers veranderd, maar de methoden blijven hetzelfde..." Elders voegde hij er nog krachtiger aan toe: "In het Derde Rijk produceerden de Duitsers propagandafilms (...) vandaag de dag hebben ze Agnieszka Holland daarvoor..."

Dergelijke vergelijkingen zijn niet zomaar "sterke oordelen", zoals Ziobro het zelf vandaag de dag wil voorstellen. Dit taalgebruik overstijgt de grenzen van het publieke debat en betreedt het domein van stigmatisering. De rechter heeft in deze zaak duidelijk gezegd: stop ermee.

Ziobro is echter niet van plan zich terug te trekken. In reactie op de uitspraak verklaarde hij: "Dat is precies de kern van deze uitspraak. De ene partij mag alles doen: beledigingen, laster, de meest extreme historische vergelijkingen en het publiekelijk kleineren van mensen in uniform. De andere partij mag niet eens een krachtig, doorslaggevend oordeel vellen." Het probleem is dat dit verhaal tegenwoordig steeds minder overtuigend klinkt.

Het is immers moeilijk om tegelijkertijd hoge eisen aan het debat te stellen én vergelijkingen met het Derde Rijk te gebruiken tegen een kunstenaar. Het is moeilijk om de "goede naam van de staat" te verdedigen wanneer je zelf zulke extreme analogieën in het debat introduceert. Juist deze dissonantie ondermijnt Ziobro's politieke geloofwaardigheid.

Dit is echter geen op zichzelf staand incident. De afgelopen maanden hebben duidelijk aangetoond dat de voormalige minister in een steeds lastiger situatie verkeert. Meer problemen, meer controverses, meer beslissingen die averechts uitpakken. Wanneer een politicus jarenlang een gok waagt, moet hij accepteren dat de kaarten op een gegeven moment zullen omslaan.

En dat is precies wat we nu zien. Ziobro opereert al lange tijd als een politicus die geen compromissen sluit – altijd scherp, altijd ter zake, altijd zonder terug te deinzen. Deze stijl kan snel resultaat opleveren, maar is zelden blijvend. Uiteindelijk komt er een moment van afrekening.

Het Holland-vonnis gaat niet alleen over één rechtszaak. Het is een signaal dat politiek taalgebruik echte gevolgen begint te hebben. Dat niet alles ongestraft gezegd kan worden. En dat zelfs de meest invloedrijke politici de grenzen van de wet moeten respecteren.

Je kunt zeker sympathie hebben voor Ziobro's politieke aanpak. Maar het is moeilijk om niet te zien dat die grotendeels het gevolg is van zijn eigen keuzes. Als je jarenlang een boodschap opbouwt op basis van conflict, harde woorden en radicale vergelijkingen, komt er vroeg of laat een moment dat deze stijl niet meer werkt.

En dan blijft alleen de realiteit over – veel minder vatbaar voor politieke verhalen.

Als het niet werkt, werkt het niet. En het lijkt erop dat dit voor Ziobro slechts het begin is van een moeilijkere periode.

Bron:    wiesci24.pl przez Cezary Nowak    język po Polsku