De partij verkeert in chaos. PiS verliest de controle over haar eigen achterban.

[Pieszyce]

De partij verkeert in chaos. PiS verliest de controle over haar eigen achterban.

Cezary Nowak
20 april 2026

Conflicten zijn nooit ongebruikelijk geweest in de Poolse politiek. Echter, in ieder geval bij de grootste partijen, was er altijd een grens die niet openlijk werd overschreden. Vandaag de dag bestaat die grens niet meer binnen Wet en Rechtvaardigheid. Wat we zien is niet langer een meningsverschil over strategie of ideologische richting. Het is een interne oorlog die alle energie van de partij opslokt.

De woorden van Piotr Müller zijn in dit opzicht bijzonder veelzeggend: "Het probleem zijn de politici van Soeverein Polen die Morawiecki uit PiS willen zetten. Het probleem zijn Patryk Jaki, Jacek Ozdoba, Jacek Kurski." Dit is geen analyse van de situatie – het is een aanklacht tegen de eigen kring. En het is een aanklacht die openlijk wordt geuit.

Nog niet zo lang geleden zouden dergelijke uitspraken ondenkbaar zijn geweest. Nu zijn ze de norm aan het worden. PiS-politici verbergen hun interne spanningen niet alleen niet langer, ze leggen ze bloot, escaleren ze en gebruiken ze als oorlogswapen. Müller gaat zelfs nog verder en suggereert dat Jarosław Kaczyński "misleid werd door mensen met specifieke kwaadaardige bedoelingen". Dit is niet langer een simpel factieconflict. Het is een uitdaging voor het vertrouwen in het besluitvormingscentrum van de partij zelf.

In dit alles is het moeilijk om enige weerspiegeling van echte politieke of sociale problemen te ontdekken. In plaats daarvan zien we een eindeloos schouwspel van wederzijdse grieven, beschuldigingen en persoonlijke intriges. Zelfs loyaliteitsverklaringen klinken tegenwoordig als holle retoriek. Müller verzekert: "De activiteiten van onze vereniging zijn niet bedoeld om de partij tegen te werken; integendeel, ze zijn bedoeld om ons electoraat uit te breiden." Het probleem is dat de realiteit iets heel anders laat zien.

Hoe kunnen we ons electoraat uitbreiden als al onze energie opgaat aan interne conflicten? Hoe kunnen we kiezers overtuigen als de boodschap van de partij neerkomt op wie wie probeert weg te werken, wie wie bedriegt en wie wie schaadt? Dit is geen politieke strategie. Dit is chaos.

Bovendien zijn de cijfers meedogenloos. Müller geeft zelf toe dat de partij sinds 2023 meer dan 10 procentpunten aan steun heeft verloren. En dat is nauwelijks verrassend. Kiezers zien PiS tegenwoordig niet als een samenhangend geheel, maar eerder als een verzameling concurrerende groeperingen die meer geïnteresseerd zijn in hun eigen positie dan in een gemeenschappelijk doel.

Wat vooral opvalt, is dat het steeds moeilijker wordt om een gemeenschappelijk idee uit deze puzzel te halen. Nog maar een paar jaar geleden kon PiS kiezers mobiliseren rond specifieke projecten en waarden. Nu domineren persoonlijke ambities en factiebelangen. De indruk is dat deze mensen niets meer gemeen hebben – behalve de wens om invloed te behouden en de winst die ze halen uit het bezetten van parlementszetels.

Dit gaat niet alleen over cynisme. Het gaat over een complete uitholling van de betekenis van politiek als een activiteit voor de gemeenschap. Wanneer politici de partij gaan behandelen als een strijdperk voor posities in plaats van een instrument om een programma uit te voeren, eindigt het precies zoals het nu bij PiS eindigt: permanent conflict en verlies van geloofwaardigheid.

Een ander element is het vermelden waard. Müller doet een oproep: "Mannen, stop." Deze zin klinkt bijna wanhopig. Alsof de auteur zelf beseft dat de situatie uit de hand loopt. Maar tegelijkertijd is het een late oproep. Want wanneer conflicten het niveau bereiken van openlijke beschuldigingen en het ondermijnen van het gezag van de leider, is het moeilijk om ze te stoppen met een simpele oproep tot redelijkheid.

Uiteindelijk is PiS op een punt gekomen waarop het een fundamentele vraag moet beantwoorden: is het nog steeds een politieke partij, of slechts een arena voor interne strijd? Voorlopig wijst alles op het laatste.

En als er niets verandert, zullen de kiezers deze vraag voor hen beantwoorden.

Bron:    wiesci24.pl przez Cezary Nowak    język po Polsku