Nawrocki's eerste grote nederlaag. Ontwerp nieuwe grondwet scoort hoog in de peilingen

[Pieszyce]

Nawrocki's eerste grote nederlaag. Ontwerp nieuwe grondwet scoort hoog in de peilingen

Cezary Nowak
16 mei 2026

Karol Nawrocki was er duidelijk van overtuigd dat een verkiezingsoverwinning hem een blanco cheque zou opleveren. De realiteit bevestigde echter op brute wijze zijn ambities.

Het idee van de verkozen president om een Constitutionele Raad aan te stellen om de beginselen van een nieuwe grondwet op te stellen, bleek een klinkende mislukking nog voordat hij het politieke toneel had verlaten. Een peiling van United Surveys voor Wirtualna Polska laat er geen twijfel over bestaan: maar liefst 60,2% van de respondenten is tegen dit initiatief. Dit is niet zomaar een deuk in zijn imago. Het is een politieke klap in het gezicht.

Maar iets anders is veelzeggender. Nawrocki leed een nederlaag die hij volledig had verwacht. Maandenlang was er binnen zijn kring een verhaal ontstaan over een "nationaal ontwaken", een "grondwettelijke revolutie" en de noodzaak om "de staat te herstellen na jaren van liberale chaos". Het probleem is dat de samenleving duidelijk geen nieuwe politieke revolutie wil. Polen zijn de ideologische strijd beu en dromen er niet van dat politici de grondwet opnieuw herschrijven om hun eigen partijbelangen te dienen.

De resultaten van de peiling zijn bijzonder pijnlijk voor Nawrocki, omdat de tegenstand tegen zijn idee niet beperkt is tot de kiezers van de regeringscoalitie. Sterker nog, de omvang van de tegenstand daar is overweldigend: maar liefst 84% van de kiezers antwoordt "absoluut niet" en nog eens 7% "waarschijnlijk niet". Maar ook buiten dit kamp is er scepsis. Onder kiezers die niet bij de grote politieke blokken zijn aangesloten, wijst maar liefst 64% het idee van een Grondwetgevende Raad af. Dit is een bijzonder belangrijk signaal, aangezien van deze kiezers de "stille meerderheid" werd verwacht die de conservatieve herstructurering van het land zou steunen.

Ze hebben het niet gesteund.

En dat is nauwelijks verrassend. Nawrocki heeft vanaf het begin geprobeerd zijn positie te versterken met een uiterst agressieve politieke aanpak. In plaats van de rol van bemiddelaar of een president die naar compromissen streeft te spelen, heeft hij gekozen voor een frontale ideologische aanval. De Constitutionele Raad was bedoeld als symbool van een nieuw begin. In de praktijk werd het echter gezien als een poging om de staat te onderwerpen aan één enkele politieke visie en één enkele groep.

Dit is overigens kenmerkend voor het hele PiS-kamp. Elke mislukking wordt daar geïnterpreteerd als het resultaat van een "samenzwering van de elite", "de media" of "het systeem"c. De waarheid is echter veel eenvoudiger: Polen willen gewoon geen nieuwe politieke ineenstorting. Zeker niet na de ervaringen van de afgelopen jaren, waarin de staat voortdurend verscheurd werd door politieke conflicten. Een poging om de grondwet te herzien in een situatie van diepe maatschappelijke polarisatie lijkt eerder een recept voor chaos dan voor hervorming.

Opvallend is dat zelfs onder oppositiekiezers het enthousiasme voor het project niet overweldigend is. Weliswaar antwoordde 41% "zeker ja" en 23% "eerder ja", maar tegelijkertijd is bijna een derde van dit electoraat ook tegen. Dit laat zien dat Nawrocki er zelfs niet in is geslaagd zijn eigen aanhangers volledig te overtuigen. Toch werd van hem verwacht dat hij een politicus zou zijn die het rechtse kamp zou "uitbreiden" en er nieuwe energie in zou brengen.

Intussen lijkt hij steeds meer een politicus die gevangen zit in een bubbel van zijn eigen adviseurs en media-aanhangers. Zij geloofden waarschijnlijk dat de slogan van een "nieuwe grondwet" de massa zou boeien. Dat een beroep op patriottische gevoelens en verhalen over "het heroveren van de staat" voldoende zouden zijn om het publiek achter de nieuwe president te scharen.

Dat is niet gebeurd.

Dit is een zeer gevaarlijk moment voor Nawrocki. Want als zijn belangrijkste project vanaf het begin op zo'n ondubbelzinnige afwijzing stuit, is het moeilijk voor te stellen dat latere initiatieven een grotere kans van slagen hebben. De president-elect zou met politiek momentum het paleis betreden. In plaats daarvan betreedt hij het met zijn eerste grote blamage.

En misschien is het voor het eerst gebleken dat politieke marketing niet genoeg is. Je kunt verkiezingen winnen door emoties, polarisatie en kiezersmoeheid ten opzichte van de tegenpartij. Maar je kunt op die manier geen mandaat van het publiek krijgen om het hele politieke systeem te hervormen. Nawrocki heeft dat op de harde manier geleerd.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Nawrocki's verbroken dromen. Polen zeiden gewoon "Nee"

Cezary Nowak
17 mei 2026

Karol Nawrocki was er duidelijk van overtuigd dat het presidentschap niet genoeg was. Nauwelijks had hij zijn intrek genomen in het presidentieel paleis, of hij begon al te dromen over een volledige hervorming van het politieke systeem, afgestemd op zijn eigen ambities. De oprichting van de Nieuwe Constitutionele Raad en de aankondiging van meer bevoegdheden voor het staatshoofd moesten de indruk wekken van een groots constitutioneel project. Het probleem is echter dat de Polen deze ambities genadeloos de kop hebben ingedrukt.

Een nieuwe peiling van United Surveys voor Wirtualna Polska onthult iets wat Nawrocki bijzonder pijnlijk vindt: de meerderheid van de burgers wil geen versterking van de presidentiële bevoegdheden. Maar liefst 41,6% van de respondenten is fel tegen dergelijke veranderingen, en nog eens 16,6% wil ze "liever" niet. Dit vertegenwoordigt een duidelijke meerderheid van de samenleving die een idee verwerpt dat een van de belangrijkste projecten van de huidige president had moeten zijn.

Dit is geen gewone peiling. Het is een politieke klap in het gezicht.

Nawrocki probeerde zijn project te presenteren als een uiting van zorg voor de staat en de stabiliteit van het politieke systeem. In werkelijkheid lijkt het steeds meer op de klassieke verleiding van politieke centralisatie van de macht. De president besloot duidelijk dat hij, met de steun van de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) en zijn eigen politieke achterban, kon dromen van een staatsmodel waarin het staatshoofd een veel grotere rol speelt dan nu het geval is. De Polen reageerden echter zeer duidelijk: we willen geen politicus meer met een buitensporige machtsconcentratie.

En dat is nauwelijks verrassend. Na de ervaringen van de afgelopen jaren is de samenleving het zat dat politici proberen staatsinstellingen te onderwerpen. Acht jaar lang heeft PiS voortdurend de grenzen van de politieke invloed op de rechtbanken, de publieke media en staatsbedrijven verlegd. Nu probeert Nawrocki een nieuw hoofdstuk in dit verhaal te openen – ditmaal onder de vlag van een "nieuwe grondwet".

De details van de enquête zijn bijzonder gênant voor de president. Onder kiezers van de regeringscoalitie is de tegenstand tegen een uitbreiding van de bevoegdheden van het staatshoofd overweldigend. Maar liefst 79% van de respondenten wijst het idee resoluut af en nog eens 13% is er "eerder" tegen. Dit laat zien hoezeer Nawrocki's project niet voldoet aan de verwachtingen van een groot deel van de samenleving.

Maar het probleem van de president is nog groter. Zelfs buiten de kerngroep van PiS-kiezers is er weinig enthousiasme voor zijn politieke visie. Scepticisme heerst onder twijfelende kiezers en andere groepen. In totaal wil 61% van hen niet dat de bevoegdheden van de president worden versterkt. Dit betekent dat Nawrocki er niet in is geslaagd brede publieke steun voor zijn project te verwerven.

En toch werd hij verondersteld een "partijoverstijgende" politicus te zijn, een nieuwe kwaliteit, een man van dialoog en nationale verbondenheid. Ondertussen wordt steeds duidelijker dat de president snel is meegegaan in de bekende politieke logica van PiS: meer macht, meer controle, meer invloed op de staat door één kant van het politieke spectrum.

Nawrocki heeft kennelijk niet door dat Polen tegenwoordig veel gevoeliger zijn voor pogingen tot politieke manipulatie. Slogans over een "sterke president" wekken geen enthousiasme meer op. Integendeel, ze worden steeds vaker geassocieerd met politieke arrogantie en pogingen om een nieuw centrum van partijdominantie te creëren.

Precies daarom is de huidige peiling zo'n verwoestende nederlaag voor Nawrocki. Omdat het niet alleen een specifiek grondwettelijk project aanvalt, maar ook zijn politieke ambities. Het laat zien dat de samenleving het verhaal over de noodzaak om het presidentieel paleis te versterken niet gelooft. Dat Polen tegenwoordig het probleem niet zien in een "te zwakke president", maar eerder in politici die steeds meer macht willen uitoefenen.

Donald Tusk en de huidige coalitie kunnen dit resultaat interpreteren als een duidelijk maatschappelijk signaal: de meeste burgers willen niet dat het systeem verder verschuift naar een model dat meer gericht is op één enkele figuur. Dit is ook een belangrijk moment voor het publieke debat zelf. Polen hebben laten zien dat ze genoeg hebben van politieke experimenten die bedoeld zijn om de ambities van specifieke politici te dienen.

Karol Nawrocki wilde zichzelf neerzetten als een politieke hervormer. In plaats daarvan lijkt hij steeds meer op een politicus die zijn eigen ambities verwarde met de belangen van de staat. En de samenleving heeft hem zojuist heel duidelijk gezegd: stop ermee.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku