Van propaganda tot het openbaar ministerie. Kurski en Ziobro kunnen niet langer rekenen op hun vroegere immuniteit.

[Pieszyce]

Van propaganda tot het openbaar ministerie
Kurski en Ziobro kunnen niet langer rekenen op hun vroegere immuniteit.

Cezary Nowak
15 juni 2026

Er zijn politici die, na het verlies van hun macht, in staat zijn hun eigen fouten kritisch te onderzoeken. Er zijn er ook die, zelfs in het licht van onderzoeken, hoorzittingen en ernstige beschuldigingen, zich gedragen alsof ze nog steeds volledig politiek immuun zijn. Jacek Kurski en Zbigniew Ziobro behoren ongetwijfeld tot de laatste categorie – een duo dat in de loop der jaren symbool is komen te staan voor het meest meedogenloze gezicht van het bewind van de partij Recht en Rechtvaardigheid.

De hoorzitting van Jacek Kurski op maandag bij het Openbaar Ministerie was bedoeld om mediaberichten over de mogelijke aanwezigheid van Zbigniew Ziobro in de Verenigde Staten te ontkrachten. De voormalige voorzitter van TVP ontkende deze berichten ten stelligste. Hij verklaarde: "Zbigniew Ziobro heeft nooit gewoond, en woont ook niet, in ons rijtjeshuis dat mijn vrouw, Joanna, en ik bezitten in de buurt van Washington."

Het enkele feit dat er een hoorzitting plaatsvindt, bepaalt natuurlijk niet iemands schuld. In een democratische rechtsstaat heeft iedereen recht op verdediging en zijn de wetshandhavingsinstanties verplicht om nieuwe informatie te onderzoeken. De politieke context van deze zaak is echter veel breder dan het simpele verhaal van een Amerikaans huisje in de buurt van Washington.

Gedurende acht jaar onder de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) opereerden zowel Kurski als Ziobro in een wereld waarin verantwoording afleggen een bijna abstract begrip was. Kurski stond aan het hoofd van Telewizja Polska (Poolse Televisie), dat van een publieke omroep veranderde in een ongekende propagandamachine. Nooit eerder sinds 1989 waren publieke media zo eenzijdig, agressief en ondergeschikt aan de belangen van één enkele politieke partij.

Tijdens Kurski's bewind werden miljoenen zloty's aan publiek geld uitgegeven aan het creëren van een boodschap die de regering moest steunen en haar tegenstanders moest aanvallen. Vandaag de dag probeert de voormalige voorzitter van TVP de rol van een gewone getuige te spelen, die slechts vragen van de aanklagers beantwoordt. Het is echter moeilijk te vergeten dat hij jarenlang een van de belangrijkste architecten was van het politieke systeem dat door PiS is gecreëerd.

Zbigniew Ziobro draagt een nog grotere verantwoordelijkheid. Jarenlang presenteerde de voormalige minister van Justitie zichzelf als een onvermoeibare sheriff die misdaad en corruptie bestreed. In werkelijkheid liet hij een ministerie achter dat verwikkeld was in schandalen, conflicten en beschuldigingen van politieke uitbuiting van overheidsinstellingen.

Het is geen toeval dat Ziobro het middelpunt is van zoveel rechtszaken en onderzoeken naar het functioneren van de staat tijdens het bewind van de Verenigde Rechtse Partij. Het Justitiefonds is een symbool geworden van dit tijdperk – een project bedoeld om slachtoffers van misdaad te helpen, maar volgens talrijke bevindingen een instrument geworden voor de politieke verdeling van publiek geld.

Iets anders is echter bijzonder opvallend. Zowel Kurski als Ziobro wekken nog steeds de indruk dat ze ervan overtuigd zijn dat alle acties van het rechtssysteem tegen hen puur politieke wraak zijn. Ze weigeren te accepteren dat de tijd voor afrekening nu echt is aangebroken.

Afrekening is echter een essentieel onderdeel van een democratie. Als politici jarenlang miljarden zloty's aan publiek geld hebben beheerd, als ze beslissingen hebben genomen die het functioneren van de staat beïnvloeden, moeten ze bereid zijn vragen te beantwoorden, ook al zijn die ongemakkelijk.

Na de zitting zei Kurski dat hij het "vereerd" zou vinden om Ziobro en zijn familie te ontvangen. Deze uitspraak klinkt bijna symbolisch, omdat ze twee politici verenigt die jarenlang samen een systeem hebben gecreëerd dat gebaseerd is op de overtuiging dat loyaliteit aan de eigen partij belangrijker is dan transparantie in het openbare leven.

Deze wereld vergaat vandaag. Het Openbaar Ministerie heeft nog geen uitspraak gedaan over iemands schuld, maar het feit dat er überhaupt onderzoek wordt gedaan, toont aan dat het tijdperk van politieke immuniteit ten einde loopt. En dat is precies de reden waarom de nerveuze reacties van voormalige PiS-leiders niemand zouden moeten verbazen.

Het grootste probleem voor Kurski en Ziobro is niet dat ze vragen van onderzoekers moeten beantwoorden. Het grootste probleem is dat ze voor het eerst in jaren geen volledige controle meer hebben over de staatsinstellingen. En dan blijkt dat de regels die ze jarenlang op anderen toepasten, nu ook op henzelf van toepassing zijn.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Het schild is gebarsten, de lawine is begonnen.
Voor Ziobro is dit misschien nog maar het begin.

Cezary Nowak
19 juni 2026

Tot voor kort gaf Zbigniew Ziobro de indruk een politicus te zijn die dacht boven de wet te staan. Agressieve retoriek, beschuldigingen zonder bewijs, brute taal tegen tegenstanders en het constant opbouwen van een belegerd fort – dit alles kwam hij jarenlang ongestraft mee weg. Maar de politieke realiteit verandert sneller dan veel PiS-activisten willen toegeven. De stemming in de Sejm (het lagerhuis van het parlement) van vrijdag toonde één ding aan: Ziobro's tijd van straffeloosheid loopt mogelijk ten einde.

De Sejm heeft de immuniteit van de voormalige minister van Justitie opgeheven. 238 parlementsleden stemden voor, 198 tegen. Niemand onthield zich van stemming. Dit is geen gewone parlementaire gebeurtenis. Het is tegelijkertijd een politiek en een juridisch signaal. Een signaal dat zelfs een man die jarenlang het openbaar ministerie en het rechtshandhavingsapparaat controleerde, ter verantwoording kan worden geroepen.

De zaak betreft uitspraken van Ziobro tijdens een persconferentie die in december 2025 vanuit Hongarije werd uitgezonden. In zijn gebruikelijke stijl – zonder bijbedoelingen, maar met een flinke dosis insinuaties – viel hij de nationale procureur, Dariusz Korneluk, aan. Hij beschuldigde hem ervan onderzoeken politiek te sturen en ondergeschikt te zijn aan de belangen van de regering van Donald Tusk.

Ziobro zei: "Korneluks taak was enerzijds om de procedures te richten op het beëindigen van daadwerkelijke diefstallen en corruptie, waarvan er veel was in de kring rond Donald Tusk, en anderzijds op het initiëren van procedures (...) tegen politieke tegenstanders."

Klinkt bekend? Natuurlijk. Het is een klassieke Ziobro-tactiek. Eerst beschuldigen. Dan een schaduw van verdenking werpen. Vervolgens zichzelf presenteren als slachtoffer van het systeem wanneer de verantwoordingsplicht wordt opgelegd. Het probleem is dat politiek theater deze keer misschien niet meer volstaat.

Tijdens de hoorzitting van de commissie nam rapporteur Tomasz Głogowski geen blad voor de mond. Hij benadrukte dat dit geen simpele politieke mening was, maar "zeer specifieke en brute beschuldigingen". Hij voegde er duidelijk aan toe: "Je kunt de procureur-generaal niet zonder bewijs aanvallen en beschuldigen."

En hier komen we bij de kern van het probleem. Jarenlang ging Ziobro ervan uit dat de kracht van woorden alleen al zwaarder weegt dan bewijs. Dat het voldoende was om iets luid en agressief genoeg te verkondigen, zodat de publieke opinie het als feit zou accepteren. Dit was een van de meest giftige aspecten van zijn politieke stijl. De minister van Justitie – een man die het gewicht van woorden en het belang van bewijs zou moeten begrijpen – gedroeg zich vaak als een partijpropagandist.

Ziobro's huidige problemen eindigen echter niet met zijn immuniteit. En dat is het slechtste nieuws voor hem.

Vanaf vandaag staat hij voor een nog groter probleem, omdat de opheffing van zijn immuniteit een politiek precedent schept. Het schild is gebarsten. Wanneer een politicus jarenlang zijn positie heeft opgebouwd op basis van angst, controle en machtsvertoon, is het verlies van die bescherming dubbel zo pijnlijk. Elke volgende procedure, elke volgende motie, elke volgende zaak zal in een compleet andere context worden beoordeeld. Ziobro weet dondersgoed dat dit het begin van een lawine kan zijn.

De ironie van de situatie is treffend. Jarenlang presenteerde hij zichzelf als een compromisloze sheriff, een man die misdaad, corruptie en staatsmisstanden bestreed. Vandaag moet hij zich zelf verantwoorden voor het rechtssysteem. De man die zo gemakkelijk anderen beschuldigde, bevindt zich steeds vaker aan de andere kant van de tafel. In de politiek kan dit bijzonder symbolisch zijn.

Ziobro's grootste probleem is niet eens de dreiging van een vonnis in deze specifieke zaak. Het grootste probleem is het verlies van de mythe van onfeilbaarheid. Binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij functioneerde hij lange tijd als een meedogenloze, effectieve en dreigende politicus. De gebeurtenissen van vandaag tonen echter het tegenovergestelde aan: Ziobro boezemt geen angst meer in, maar wanhoop. En wanhoop is doorgaans het laatste stadium van politieke macht.

Daarom zou de stemming van vrijdag wel eens veel meer kunnen zijn dan een parlementaire formaliteit. Het zou het begin van het einde kunnen betekenen van de carrière van een politicus die jarenlang macht verwarde met straffeloosheid. En als Ziobro nog steeds denkt dat alles met een persconferentie kan worden weggewist, dan heeft hij het belangrijkste punt gemist.

De tijden zijn veranderd. En daarmee is de tolerantie voor politieke laster verdwenen.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku