De politiek van paranoia, de propaganda van het absurde. PiS bouwt aan de legende van Nawrocki

[Pieszyce]

De politiek van paranoia, de propaganda van het absurde.
PiS bouwt aan de legende van Nawrocki

Cezary Nowak
5 juli 2026

Het verhaal over de vermeende vergiftigingspoging van Karol Nawrocki tijdens de verkiezingscampagne was waarschijnlijk bedoeld om een aura van politiek martelaarschap te creëren. In plaats van sympathie of ernst op te wekken, riep het echter vooral verbazing op – en op veel plaatsen zelfs gelach. Dit is nauwelijks verrassend. Wanneer de politiek begint te lijken op een mix van een spionagethriller, een B-film horrorfilm en partijpropaganda, wordt ironie niet alleen geoorloofd, maar zelfs noodzakelijk.

In het boek "Waar kwam Karol Nawrocki vandaan?" van professor Andrzej Nowak, een uitgebreid interview met de huidige president, lezen we een verhaal dat meer thuishoort in een thriller dan in een serieus publiek debat. "Ik verloor mijn bewustzijn," "Ik moest dwangmatig overgeven," "het leek wel The Exorcist," vertelt Nawrocki. De beschrijving is kleurrijk, dramatisch, zelfs filmisch. Het probleem is dat er, naast de emoties, geen harde feiten naar voren komen.

Er zijn geen toxicologische testresultaten. Er zijn geen inlichtingenrapporten. Er is geen bewijs. In plaats daarvan is er de suggestie, die steeds vaker door de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) wordt aangevoerd, dat de presidentskandidaat het slachtoffer zou kunnen zijn geworden van een moordaanslag. Dit is niet de eerste keer dat rechts een politieke boodschap baseert op understatement, insinuaties en een dreigende sfeer. PiS teert al jaren op het verhaal van een belegerd fort – een Polen omringd door vijanden, samenzweerders, agenten en verborgen krachten van het kwaad. Hoe minder bewijs, hoe meer emoties.

In deze context was de reactie van Andrzej Stankiewicz noodzakelijk. De Onet-journalist gebruikte een instrument waar politici een hekel aan hebben: spot. Hij viel de structuur van het verhaal zelf aan en legde de absurditeit ervan bloot. "Nawrocki bewijst dat Poetin hem wilde vergiftigen," merkte hij sarcastisch op. Hij voegde eraan toe: "We hebben een president die een moordaanslag van Poetin heeft overleefd." Dit is natuurlijk opzettelijke overdrijving, maar het illustreert wel treffend de mechanismen van propaganda.

Stankiewicz spotte niet met iemands lijden. Hij spotte met politiek theater. En dat is een fundamenteel verschil.

Jarenlang heeft de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) geprobeerd patriottisme en morele ernst te monopoliseren, terwijl ze tegelijkertijd verwachtte dat elke absurde uitspraak van hun politici met eerbied zou worden ontvangen. Democratie daarentegen veronderstelt het tegenovergestelde: zelfs de regering, zelfs de president, zelfs partijideologen moeten voorbereid zijn op kritiek, spot en vragen.

Wat echter het meest verontrustend is, is iets anders. Dit verhaal laat zien hoe diep de PiS-kring is weggezonken in de logica van een permanente politieke psychose. Alles moet een verborgen agenda hebben. Elke flauwte kan een aanval zijn. Elke ziekte – een poging tot eliminatie. Elke criticus – een deelnemer aan een complot. Dergelijk beleid draagt niet bij aan het opbouwen van publiek vertrouwen. Het kweekt paranoia.

Dit is vooral gevaarlijk in de huidige tijd, waarin Polen voor reële geopolitieke uitdagingen staat. In een oorlogssituatie buiten de oostgrens zijn verantwoordelijkheid, een nuchtere analyse en weerstand tegen desinformatie nodig. Ondertussen kiest PiS opnieuw voor emotioneel spektakel. In plaats van ernst, melodrama. In plaats van feiten, suggesties. In plaats van verantwoordelijkheid, mythes.

Karol Nawrocki zou moeten weten dat het presidentschap meer vereist dan het creëren van een legende van onoverwinnelijkheid. De staat heeft geen stripfiguur nodig die immuun is voor Poetins gif. Het heeft een leider nodig die geworteld is in de realiteit.

Daarom was de kritiek van Stankiewicz terecht. In een democratie kan lachen een vorm van verdediging zijn tegen politieke absurditeit. Het kan het laatste vangnet zijn dat het publieke debat beschermt tegen een volledige onderdompeling in een fantasiewereld.

PiS hoopt duidelijk dat emotie bewijs zal vervangen en legende de waarheid. Maar het probleem met legendes is dat ze vroeg of laat botsen met de werkelijkheid. En de werkelijkheid kan meedogenloos zijn.

En dat is precies waarom Stankiewicz' spot zo'n diepe indruk maakte. Want soms kan één goed geplaatste sneer meer doen tegen propaganda dan honderd serieuze analyses.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Hoe kun je nu een legende maken van een Alfons,
dan moet er toch echt onder dat schedeldak iets NIET in orde zijn.