Voormalig premier van Polen mobiliseert bondgenoten nu oppositiepartij PiS uiteenvalt

[Pieszyce]

Voormalig premier van Polen mobiliseert bondgenoten nu oppositiepartij PiS uiteenvalt

24 juli 2026

De voormalige Poolse premier Mateusz Morawiecki zei vrijdag dat hij en zijn bondgenoten gedwongen waren de oppositiepartij PiS te verlaten, ondanks pogingen om de eenheid binnen het conservatieve kamp te bewaren.


De voormalige Poolse premier Mateusz Morawiecki (midden) spreekt vrijdag op een persconferentie in de Sejm, het lagerhuis van het Poolse parlement, Warschau. PAP/Radek Pietruszka

Morawiecki sprak nadat PiS-leider Jarosław Kaczyński eerder die dag had aangekondigd dat "ongeveer 30" parlementsleden uit de partij waren gestapt omdat ze weigerden een verklaring te ondertekenen waarin ze stelden geen lid te zijn van externe politieke organisaties.

De eis was vooral gericht tegen leden van Morawiecki's fractie Ontwikkeling Plus.

Morawiecki vertelde journalisten dat geen van de parlementsleden die met hem samenwerkten gehoor had gegeven aan het ultimatum van de partijleiding.

Hij zei dat hij eerder op vrijdag nieuwe voorstellen had gedaan in een laatste poging om een splitsing te voorkomen.

Volgens de partijregels werd het weigeren de verklaring te ondertekenen beschouwd als een ontslag.

De PiS-leiders zullen naar verwachting de vertrekken formeel erkennen tijdens een vergadering op dinsdag.

Tijdens een persconferentie zei Kaczyński: "Zo is het nu eenmaal gegaan," en beantwoordde geen vragen.

'Beste collega's, jullie intriganten'

Tijdens zijn eigen persconferentie schatte Morawiecki de omvang van zijn fractie op 40 parlementsleden, een senator en drie Europarlementariërs, en zei dat ze "tot het allerlaatste moment hadden gestreden voor de eenheid van de PiS-fractie."

De voormalige premier noemde het ultimatum een "intrige" en betoogde dat hij en zijn bondgenoten b]"niet konden accepteren dat ze gedwongen werden een loyaliteitsverklaring te ondertekenen die ons in feite zou belemmeren om te opereren in de vorm die we twee of drie maanden geleden waren overeengekomen."[/b]

"Dat alleen al was een slecht idee, beste collega's, jullie intriganten," voegde Morawiecki eraan toe, zonder de namen te noemen van degenen die hij bedoelde.

Hij gaf geen direct antwoord op de vraag of er een nieuwe partij zou worden opgericht.

"We zijn verrast, we moeten onze plannen bespreken," zei hij tegen journalisten, en gaf aan dat hij nog steeds ruimte zag voor verzoening vóór de bijeenkomst van dinsdag, waarvoor hij naar eigen zeggen niet was uitgenodigd.

Politoloog Agnieszka Zaremba vertelde het Poolse staatsnieuwsagentschap PAP dat ze verrast was door de omvang van de verdeeldheid en dat dit aantoonde dat Morawiecki's basis binnen PiS sterker was dan eerder werd gedacht.

Ze koppelde de crisis aan organisatorische problemen binnen de partij sinds het verlies van de macht in 2023, evenals aan een herschikking van de regionale leiding twee jaar geleden, waardoor sommige activisten zich volgens haar gemarginaliseerd voelden.

"PiS is het kind van Jarosław Kaczyński," zei Zaremba. "Ik vraag me af of opvolging binnen deze partij überhaupt mogelijk is."

(ał/gs)

Bron: PAP, polskieradio.pl by (ał/gs)    English

[Pieszyce]

Het "Ik"-project. De ambitie van Mateusz Morawiecki scheurde rechts uiteen

Cezary Nowak
25 juli 2026

In de politiek is ambitie essentieel. Zonder ambitie is het moeilijk om voor de macht te strijden, kiezers te overtuigen of verantwoordelijkheid voor de staat te nemen. Het probleem begint wanneer ambitie ophoudt een middel te zijn om doelen te bereiken en een doel op zich wordt. In het geval van Mateusz Morawiecki is het steeds moeilijker om de indruk te vermijden dat we precies dit fenomeen vandaag de dag zien. Niet een programma, niet een visie op de staat, niet de toekomst van rechts, maar zijn eigen politieke positie is de spil geworden van al zijn handelingen.

De splitsing binnen PiS ontstond niet doordat de voormalige premier plotseling fundamentele ideologische verschillen ontdekte met Jarosław Kaczyński. Jarenlang was hij een van de naaste medewerkers van de voorzitter, premier van zijn regering en het gezicht van het PiS-beleid. Het is vandaag de dag moeilijk om ook maar één fundamenteel programmatisch meningsverschil aan te wijzen dat de opbouw van een competitief politiek klimaat zou rechtvaardigen. Er is echter nog iets anders – onvervulde ambities.

Dit lijkt de oprichting van de vereniging Rozwój Plus en het daaropvolgende conflict met de partijleiding het best te verklaren. Toen het ultimatum van de PiS-leiding afliep, weigerden mensen die verbonden waren aan Mateusz Morawiecki een verklaring van niet-deelname aan politieke verenigingen te ondertekenen. De gevolgen waren duidelijk. Jarosław Kaczyński kondigde aan dat zo'n dertig parlementsleden "uit de partij waren gestapt". Formeel betekende dit het einde van hun gezamenlijke pad. Politiek gezien was het het begin van het nieuwe project van de voormalige premier.

Maar waarom werd dit project eigenlijk opgericht?

Paweł Lisicki gaf een interessant antwoord. In zijn commentaar op het kanaal "Do Rzeczy" betoogde hij dat de werkelijke oorzaak van de splitsing niet in ideologische of organisatorische meningsverschillen lag. Volgens hem is de bron van het conflict veel alledaagser.

"Mateusz Morawiecki en zijn entourage beseften al snel dat hij in de nieuwe, potentiële deal (...) nergens op kon rekenen. Er is geen plaats voor hem als belangrijke politicus," verklaarde Lisicki.

Deze verklaring klinkt ongelooflijk overtuigend. Als we uitgaan van een scenario met een brede rechtse coalitie – inclusief PiS, Konfederacja en de kring rond Grzegorz Braun – zouden de natuurlijke leiders politici zijn met de grootste publieke steun of politici met een sterke eigen achterban. In zo'n situatie zou Mateusz Morawiecki geen centrale figuur meer zijn. Hij zou geen premierkandidaat meer zijn. Hij zou niet langer de touwtjes in handen hebben. Hij zou er slechts één van velen worden.

Voor een politicus wiens carrière jarenlang gebaseerd is op het bekleden van topfuncties, zou dit waarschijnlijk een moeilijk te accepteren scenario zijn.

Precies daarom krijg je de indruk dat het hele huidige conflict niet gaat over de toekomst van Polen, of zelfs de toekomst van rechts. Het gaat vooral over de toekomst van Mateusz Morawiecki. Naarmate het vooruitzicht om zijn leiderschapspositie te behouden vervaagde, ontstond de behoefte om zijn eigen kring, zijn eigen basis en zijn eigen politieke imago op te bouwen.

Dit is heel typerend. Leiders die gedreven worden door ideeën proberen anderen van hun standpunten te overtuigen. Leiders die gedreven worden door ambitie geven vooral om het behoud van hun eigen positie. Het wordt steeds moeilijker om iets anders dan deze tweede motivatie te ontdekken in de acties van de voormalige premier.

Wat echter het meest opvalt, is dat Morawiecki geen nieuwe visie voor de staat presenteert. Hij stelt geen baanbrekend economisch programma voor, hoewel hij jarenlang verantwoordelijk was voor de Poolse economie. Hij presenteert geen nieuw concept voor het functioneren van rechts. Hij zegt niet wat er in het PiS-beleid moet veranderen, afgezien van een wijziging in de personeelsstructuur. In plaats daarvan krijgen we verdere verklaringen over het creëren van een nieuwe omgeving en verdere signalen dat de voormalige premier niet van plan is de rol van tweederangs politicus te accepteren.

Dit is niet genoeg.

Politiek is geen wedstrijd om de grootste ego's. Het is de kunst om burgers ervan te overtuigen dat je een visie hebt voor de staat. Ondertussen slaagt Mateusz Morawiecki er met zijn huidige acties maar moeilijk in om een coherente visie te tonen. In plaats daarvan is het duidelijk dat hij constant worstelt om relevant te blijven.

Misschien is dat precies waarom de huidige verdeeldheid zo deprimerend is. Het is geen botsing van ideeën. Het is geen debat over de richting van de Poolse ontwikkeling. Het is een conflict dat wordt aangewakkerd door politieke ambitie. En wanneer ambitie de enige drijfveer van een politicus wordt, wordt al snel duidelijk dat er achter flitsende verklaringen niets blijvends schuilgaat.

Mateusz Morawiecki heeft duidelijk besloten dat als hij niet de belangrijkste figuur in het bestaande rechtse kamp kan worden, het de moeite waard is om zijn eigen kamp op te bouwen. Het probleem is dat kiezers meer van leiders verwachten dan een strijd om posities. Ze verwachten ideeën, moed en verantwoordelijkheid. En daar is opvallend weinig van te merken in het huidige conflict tussen de voormalige premier en de partij Recht en Rechtvaardigheid.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Tusk is niet het probleem. Morawiecki is het probleem.

Cezary Nowak
25 juli 2026

Mateusz Morawiecki bevindt zich in een zeer bijzondere situatie. De politicus, die zich jarenlang graag presenteerde als een man van dialoog, competentie en partijoverstijgend denken over de staat, neemt nu bijna koortsachtig afstand van de episode van samenwerking met de regering van Donald Tusk. Deze nervositeit is moeilijk te begrijpen. Want zelfs als we politiek van mening verschillen, zou werken voor de staat geen reden tot uitleg moeten zijn. Integendeel – het zou een bron van trots moeten zijn.

Verwijzend naar de woorden van Jarosław Kaczyński, verklaarde de voormalige premier stellig: "Ik ben nooit adviseur van Tusk geweest. U zult nooit documenten hierover zien." Hij legde vervolgens uit dat hij alleen deel uitmaakte van de Economische Raad van de regering, die de beste oplossingen voor Polen moest ontwikkelen, en voegde eraan toe dat Donald Tusk de aanbevelingen ervan niet had opgevolgd.

Deze verklaring is zeer raadselachtig.

Als Morawiecki werkelijk deelnam aan het werk van een expertorgaan dat bedoeld was om de Poolse staat te dienen, waarom spreekt hij er dan nu met zoveel schaamte over? Waarom lijkt hij zo wanhopig te willen bewijzen dat hij niets met Donald Tusk te maken had?

Dit laat zien hoe diep de Poolse politiek is vergiftigd door tribale denkbeelden. In de wereld van de PiS partij wordt elke vorm van samenwerking met een politieke tegenstander afgeschilderd als praktisch verraad. Volwassen democratieën functioneren echter anders. Economen, juristen en experts nemen deel aan het werk van diverse adviesorganen, ongeacht wie er op dat moment aan de macht is. Competentie, niet partijlidmaatschap, is wat telt.

Een jaar of twaalf geleden leek Morawiecki dit perfect te begrijpen. Nu gedraagt hij zich echter alsof hij zelf bang is voor zijn eigen biografie.

Het is een paradox. Dit deel van zijn biografie zou immers een van zijn grootste sterke punten kunnen zijn. Hij had kunnen zeggen: "Ja, ik heb tijdens de regering van Tusk met experts samengewerkt omdat ik geloofde dat Polen belangrijker was dan partijpolitieke verdeeldheid." Dat zou een teken van politieke volwassenheid zijn geweest. In plaats daarvan krijgen we nerveuze ontkenningen en de bewering dat hij vrijwel niets gemeen had met Donald Tusk.

Nog veelzeggender zijn zijn woorden over de splitsing binnen de PiS partij. Morawiecki beweert dat "we tot het allerlaatste moment voor verzoening hebben gestreden" en dat een groep "samenzweerders" verantwoordelijk is voor de desintegratie van de partij. Volgens de voormalige premier werd zijn kring "brutaal uit PiS gezet".

Dit is een handig verhaal. Het probleem is dat het moeilijk te rijmen is met de feiten. De Vereniging Ontwikkeling Plus is niet per ongeluk ontstaan. Het opbouwen van een eigen politieke basis was een bewuste keuze. Het is moeilijk om tegelijkertijd een onafhankelijke structuur te creëren en te beweren dat men tot het allerlaatste moment uitsluitend voor partijeenheid heeft gestreden.

De verzekering dat "we dergelijke plannen niet hadden" toen hem werd gevraagd naar de oprichting van een nieuwe partij, klinkt nog minder overtuigend. Natuurlijk kun je aannemen dat de beslissing nog niet is genomen. Maar het is moeilijk te geloven dat een politicus van dit kaliber niet maanden voor het uitbreken van het open conflict verschillende scenario's heeft geanalyseerd. In de politiek handelen serieuze spelers niet van de ene op de andere dag.

Het grootste probleem van Mateusz Morawiecki ligt echter veel dieper. Hij wekt steeds meer de indruk van een politicus die, in plaats van over de toekomst te praten, vooral bezig is met het uitleggen van zijn eigen verleden. Hij legt zijn relatie met Tusk uit. Hij legt Ontwikkeling plus uit. Hij legt de splitsing uit. Hij legt zijn toekomstplannen uit. Hoe meer hij uitlegt, hoe vager het antwoord op de fundamentele vraag wordt: wat is nu precies zijn visie voor Polen?

Dit is precies de grootste zwakte van het huidige PiS-kamp. Leiders praten steeds minder over de economie, de veiligheid of de ontwikkeling van het land. In plaats daarvan leggen ze voortdurend uit wie wie heeft verraden, wie met wie heeft gesproken en wie de schuld draagt voor de daaropvolgende conflicten.

Mateusz Morawiecki hoeft zich er niet voor te schamen dat hij ooit deel uitmaakte van een expertteam onder de regering van Donald Tusk. In plaats daarvan zou hij de vraag moeten beantwoorden waarom hij nu vindt dat een dergelijke episode bijna publieke rechtvaardiging vereist. Want als een politicus samenwerking in het belang van de staat als politiek drukmiddel gaat beschouwen, betekent dit dat hij niet van zijn tegenstanders heeft verloren, maar van de logica van de partijpolitiek.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku