Eerste jaar Poolse president gekenmerkt door conflict met regering en nauwere banden met de VS

[Pieszyce]

Eerste jaar Poolse president gekenmerkt door conflict met regering en nauwere banden met de VS

 6 augustus 2026

Karol Nawrocki viert zijn eerste jaar als president van Polen na een periode die werd gedomineerd door botsingen met de regering van Donald Tusk en nauwere banden met de VS.

Nawrocki, een conservatief die wordt gesteund door de oppositiepartij Wet en Rechtvaardigheid (PiS), zal donderdag zijn aanhangers toespreken in het presidentieel paleis in Warschau.

Hij trad op 6 augustus 2025 aan, waarmee een periode van cohabitatie begon waarin de president en de regering tegengestelde politieke kampen vertegenwoordigen.

De Poolse president kan wetgeving vetoën, rechters en ambassadeurs benoemen en invloed uitoefenen op het defensie- en buitenlandbeleid.

Het presidentiële bureau meldde dat Nawrocki in zijn eerste jaar 41 wetsvoorstellen had verworpen, 255 had ondertekend en 22 wetsvoorstellen had ingediend.

Presidentieel woordvoerder Rafał Leśkiewicz noemde het "een goed jaar voor Polen", ondanks de moeilijke relaties met de regering.

Hij zei dat Nawrocki's belangrijkste binnenlandse prestatie "het consequent beschermen van de Poolse grondwet" was.

Regeringswoordvoerder Adam Szłapka daarentegen noemde het eerste jaar "een slechte periode" en zei dat Nawrocki meer wetsvoorstellen had geblokkeerd dan welke Poolse president dan ook vóór hem.

"Het is duidelijk dat de president puur in politieke termen denkt en erop uit is het leven voor de Polen moeilijker te maken", aldus Szłapka.

Het meest controversiële veto betrof de Poolse deelname aan de Veiligheidsactie voor Europa (SAFE), een leningprogramma van de Europese Unie ter ondersteuning van gezamenlijke defensieaankopen.

De regering zei dat Polen meer dan 180 miljard złoty (ongeveer 42 miljard euro, 48 miljard dollar) kon ontvangen voor de strijdkrachten, de defensie-industrie, de grenswacht en de politie.

Nawrocki betoogde dat de financiële voorwaarden ertoe zouden kunnen leiden dat Polen met schulden zou blijven zitten als de Europese Unie de betalingen zou opschorten.

De regering reageerde door ministers te machtigen de leningsovereenkomst te ondertekenen in het kader van haar eigen implementatieprogramma.

Premier Donald Tusk zei dat het SAFE-conflict een van de bepalende gebeurtenissen van Nawrocki's presidentschap zou worden.

De president sprak ook zijn veto uit over wetgeving die twee volwassenen, waaronder paren van hetzelfde geslacht, in staat zou stellen een formele samenwoonovereenkomst bij een notaris te registreren.

Deze regeling zou eigendomsrechten, onderhoudsverplichtingen, woonrechten, toegang tot medische informatie en beslissingen over de uitvaart regelen.

Nawrocki zei dat dit de constitutionele status van het huwelijk, in Polen gedefinieerd als een verbintenis tussen een vrouw en een man, zou kunnen verzwakken.

Andere veto's betroffen hernieuwbare energie, onderwijshervormingen, regulering van cryptovaluta, wijzigingen in de rechtspraak en een nieuw nationaal park.

Nawrocki sprak zijn veto uit over drie versies van wetgeving die de cryptomarkt reguleren. Tusk beschuldigde hem ervan belangen te beschermen die verbonden zijn aan rechts-politieke groeperingen, een beschuldiging die het kamp van de president verwierp.

Nawrocki diende ook voorstellen in, waaronder belastingverlaging voor gezinnen met minstens twee kinderen, lagere energieprijzen en steun voor het geplande Centraal Transportknooppunt (CPK), een belangrijk luchthaven- en spoorwegknooppunt.

De president en de regering botsten herhaaldelijk over de rechterlijke macht.

Nawrocki weigerde 46 rechters te benoemen en beschuldigde sommige kandidaten ervan de Poolse grondwet en rechtsorde aan te vechten.

De regering van Tusk zegt de schade te herstellen die is veroorzaakt door de rechterlijke veranderingen die onder PiS zijn doorgevoerd. Nawrocki verwerpt deze aanpak en stelt dat rechters niet kunnen worden onderverdeeld in legitieme en illegitieme groepen op basis van de manier waarop ze zijn benoemd.

Het conflict escaleerde nadat Nawrocki rechters-assessoren had benoemd zonder de medeondertekening van de premier.

Assessoren zijn juniorrechters die zaken behandelen voordat ze een vaste aanstelling krijgen. Tusk ondertekende later documenten met betrekking tot de benoemingen, zodat de assessoren wettelijk aan het werk konden gaan. Hij beschuldigde de president en het Constitutioneel Hof ervan de grondwet te willen omzeilen.

Nawrocki heeft opgeroepen tot een nieuwe grondwet in 2030, omdat de huidige machtsverdeling tussen president en premier volgens hem niet functioneert. Hij heeft zijn steun uitgesproken voor een sterker presidentieel systeem.

Hij heeft een Raad voor een Nieuwe Grondwet opgericht om voorstellen voor te bereiden. Regeringsfunctionarissen beschuldigden hem ervan de presidentiële bevoegdheden te willen uitbreiden zonder eerst de grondwet te wijzigen.

De twee partijen zijn het ook oneens over de benoeming van ambassadeurs. Nawrocki en minister van Buitenlandse Zaken Radosław Sikorski zijn er niet in geslaagd overeenstemming te bereiken over de benoemingen, en de president heeft nog geen ambassadeursnominatie ondertekend.

Het buitenlands beleid leverde Nawrocki enkele van zijn grootste successen en scherpste controverses op.

Hij bracht 29 buitenlandse bezoeken, waaronder vier aan de Verenigde Staten. President Donald Trump beloofde de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Polen te handhaven en nodigde Nawrocki uit voor de G20-top in Miami in december.

De relaties met Oekraïne verslechterden. Nawrocki heeft Kyiv niet bezocht en zegt dat Polen Oekraïne moet blijven steunen zonder een "gijzelaar" van de relatie te worden.

In juni trok hij de Orde van de Witte Adelaar, de hoogste Poolse staatsonderscheiding, in van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, nadat een Oekraïense militaire eenheid was vernoemd naar de "Helden van het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA)".

Zelensky gaf de onderscheiding terug. Verschillende voormalige Oekraïense presidenten en hoge functionarissen gaven uit protest ook Poolse onderscheidingen op.

De conflicten hebben Nawrocki's positie als onafhankelijk centrum van conservatieve macht versterkt en zijn conflict met de regering van Tusk centraal gesteld tijdens zijn presidentschap.

Tusk uitte woensdag scherpe kritiek op Nawrocki's eerste jaar in functie, waarbij hij onder meer de conflicten over defensie, presidentiële gratieverleningen en burgerrechten aanhaalde.

(rt/gs)

Bron: PAP, polskieradio.pl by (rt/gs) Ennglish

[Bobal]

Nawrocki, een conservatief die wordt gesteund door de oppositiepartij Wet en Rechtvaardigheid (PiS), zal donderdag zijn aanhangers toespreken in het presidentieel paleis in Warschau.

Lang artikel, dit is de tweede alinea en daar gaat het al fout. Een president is er niet alleen voor zijn "aanhangers" maar voor alle inwoners. Helaas is in Polen na een jaar dat muntje nog niet gevallen......

[Pieszyce]

Volledig met je eens.

Ik zie hem niet als president en zou dat ook niet willen.

Jammer dat het in polen allemaal zo traag loopt, niets voor mij.