Blijf uit de buurt van de regering. Sikorski bekritiseert Nawrocki

[Pieszyce]

Blijf uit de buurt van de regering. Sikorski bekritiseert Nawrocki

Cezary Nowak
6 augustus 2026

Karol Nawrocki gedraagt zich steeds meer alsof zijn verkiezing tot president een mandaat betekent om het land onafhankelijk te besturen. Het probleem is dat de Poolse grondwet hierover weinig twijfel laat bestaan. Polen is geen presidentiële republiek, maar een parlementaire. De regering is verantwoordelijk voor het voeren van het staatsbeleid en de president vervult de in de grondwet vastgelegde functies als scheidsrechter en bewaker van de continuïteit van de staat. Wanneer deze grenzen vervagen, ontstaat er conflict, waarvan de kosten voornamelijk door de burgers worden gedragen.

Daarom is het moeilijk om Radosław Sikorski's punt te ontkennen toen hij presidentieel woordvoerder Rafał Leśkiewicz een simpele maar scherpe repliek gaf: "Blijf uit de buurt van de president die Polen regeert; daar is de regering voor." Deze uitspraak was niet zomaar politiek sarcasme. Het was een herinnering aan de constitutionele orde, die in het presidentieel paleis steeds meer lijkt te worden vergeten.

De controverse ontstond nadat Karol Nawrocki achtereenvolgens gratie had verleend aan Adam Borowski, Piotr Pytel en Piotr Staruchowicz. De presidentiële woordvoerder betoogde dat "de president niet hoeft uit te leggen waarom hij gratie verleent", en voegde eraan toe: "Hij voorkomt dat de machthebbers de voorrechten van de president uitoefenen." Formeel gezien valt daar weinig tegenin te brengen. Het recht om gratie te verlenen is inderdaad een prerogatief van het staatshoofd.

Het probleem begint echter wanneer presidentiële voorrechten een voorwendsel worden om de eigen rol ver buiten de grenzen van de grondwet uit te breiden. Niemand betwist het recht van de president om gratie te verlenen. De manier waarop Karol Nawrocki echter probeert het staatsbeleid te beïnvloeden, waar de regering verantwoordelijk voor is, baart steeds meer zorgen.

Dit komt het best tot uiting in het buitenlands beleid. Sikorski wees op een praktijk die de Poolse diplomatie al maandenlang lamlegt. "Karol Nawrocki ontvangt ambassadeurs uit het buitenland en hun geloofsbrieven, maar ondertekent geen benoemingen en verstrekt geen geloofsbrieven aan Poolse ambassadeurs, omdat hij het personeelsbeleid van het ministerie van Buitenlandse Zaken wil bepalen, iets wat niet in de grondwet is vastgelegd," aldus de minister.

Dit is geen onbeduidend geschil over bevoegdheden. Het gebrek aan ambassadeurs in belangrijke landen verzwakt de positie van Polen, belemmert onderhandelingen en schaadt de belangen van het land. In de internationale politiek telt de efficiëntie van instellingen, niet de ambities van individuele politici. De staat mag niet gegijzeld worden door persoonlijke rivaliteit tussen de president en de regering.

Sikorski noemde deze strategie terecht een "zelfmoordtactiek". Zijn analyse is ook vanuit politiek oogpunt overtuigend. Voorstanders van een uitbreiding van de bevoegdheden van de president moeten eerst de grondwettelijke meerderheid overtuigen. Zoals de minister van Buitenlandse Zaken echter opmerkte: "hiervoor is een tweederde meerderheid in het parlement nodig", en Nawrocki's huidige acties overtuigen niet alleen niemand van deze oplossing, maar vergroten de politieke verdeeldheid zelfs.

Men zou de indruk kunnen krijgen dat de president bewust een beeld schetst van voortdurende conflicten met de regering. Een permanente machtsstrijd past echter niet bij Polen. Burgers verwachten een effectieve staat, effectieve diplomatie, veiligheid en stabiliteit, geen dagelijkse ruzies over wie de meeste macht heeft.

Paradoxaal genoeg schaadt Nawrocki ook het ambt dat hij zelf bekleedt. Het gezag van de president is gebaseerd op het vermogen om samen te werken met andere staatsinstellingen en het respecteren van de grondwettelijke grenzen van zijn eigen bevoegdheden. Pogingen om deze grenzen voortdurend op te zoeken, leiden tot een verzwakking van het presidentschap zelf.

Polen heeft vandaag de dag behoefte aan efficiënte instellingen, niet aan politieke experimenten. De grondwet definieert duidelijk wie verantwoordelijk is voor het uitvoeren van het staatsbeleid. De regering regeert. De president oefent zijn prerogatieven uit en handhaaft de staat, maar hij vervangt de Raad van Ministers niet.

De woorden van Radosław Sikorski klinken misschien hard, maar ze herinneren ons aan een eenvoudig principe van een democratisch systeem: de prerogatieven van de president verdienen respect, maar respect voor de bevoegdheden van de regering is even belangrijk. Wanneer een staatshoofd zijn of haar rol probeert te overstijgen, is het de plicht van politici om te zeggen: de grondwet geldt voor iedereen. Dat geldt ook voor de president.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku