Dit is geen "vervolging van rechts". Het Zondacrypto-schandaal gaat over elementaire rechtvaardigheid.

[Pieszyce]

Dit is geen "vervolging van rechts".
Het Zondacrypto-schandaal gaat over elementaire rechtvaardigheid.

Cezary Nowak
4 september 2026

Jarosław Kaczyński en Zbigniew Ziobro hebben al een handige verklaring gevonden voor het Zondacrypto-schandaal. Het gaat niet om geld, contacten, stichtingen, politici of de vraag of iemand invloed in de staat heeft proberen te kopen. Het gaat om een grootschalige operatie gericht tegen rechts. Ziobro spreekt van een "speciale operatie: vernietig rechts", terwijl Kaczyński stelt dat het doel is om "rechts te compromitteren". Dit is een effectieve verdediging, maar ze heeft één fundamentele tekortkoming: ze beantwoordt geen van de vragen die in deze zaak worden gesteld.

En deze vragen worden steeds talrijker. Donald Tusk onthulde fragmenten uit getuigenverklaringen van de lopende procedure in de Sejm (het lagerhuis van het parlement), waaruit blijkt dat een bedrag van 2 miljoen złoty is overeengekomen voor hulp bij het oplossen van de Zondacrypto-zaak. Zbigniew Ziobro, een stichting die aan zijn kring is gelieerd, en een mogelijke gratieverlening na de overwinning van Karol Nawrocki komen in de getuigenverklaringen voor. Dit zijn getuigenverklaringen, geen rechterlijke uitspraak, dus ze moeten worden geverifieerd. Maar juist daarom bestaan er aanklagers, rechtbanken en onderzoeken.

Kaczyński reageert op zijn kenmerkende wijze. "Er zit geen millimeter waarheid in", beweert hij, eraan toevoegend dat hij "absoluut geen connectie had met wat er rond cryptovaluta gebeurde". Misschien had hij die wel. Maar geen redelijk mens mag verwachten dat een simpele verzekering van de voorzitter van de grootste oppositiepartij de zaak zal beëindigen. In een rechtsstaat wordt de waarheid van beschuldigingen niet bepaald door Jarosław Kaczyński, Donald Tusk of een televisiestudio.

En hier komen we bij de kern van de zaak. Een onderzoek is geen vervolging. Verhoor is geen onderdrukking. Het controleren van financiële stromen is geen aanval op de democratie. Als er een vermoeden bestaat dat geld deuren heeft geopend voor politici of toegang heeft verschaft tot mensen met invloed op het openbaar ministerie, de wetgeving of het presidentieel gratieverzoek, dan is het de verantwoordelijkheid van de staat om te achterhalen wat er precies is gebeurd.

Dit geldt des te meer omdat Zondacrypto niet slechts af en toe opduikt in rechtse politieke kringen. De media hebben bericht over de contacten van Przemysław Kral met Radosław Piesiewicz, Michał Moskal en de Telewizja Republika-gemeenschap. Moskal zelf gaf toe Kral in Ibiza te hebben ontmoet, hoewel hij volhoudt dat hij geen geld van Zondacrypto heeft aangenomen. Elk van deze gevallen moet afzonderlijk worden beoordeeld, zonder automatisch iemand de schuld te geven. Maar de som van deze contacten is voldoende om het stellen van vragen tot een plicht te maken, en niet tot een politieke bevlieging.

Het meest verbazingwekkende is dat mensen die gedurende acht jaar PiS-regering de Polen ervan overtuigden dat "eerlijke mensen niets te vrezen hebben", zich nu gedragen alsof de loutere interesse van het Openbaar Ministerie in een rechtse politicus bewijs is van vervolging. Het principe zou immers voor iedereen hetzelfde moeten gelden. Als de verdenkingen een politicus van de Burgercoalitie (KO) betreffen, moeten ze worden onderzocht. Als ze een PiS-activist betreffen, moeten ze worden onderzocht. Als ze een minister, een CEO, een zakenman of iemand in de directe omgeving van de president betreffen, moet de reactie eveneens identiek zijn.

Elementaire rechtvaardigheid begint precies hier: bij het verwerpen van de gedachte dat partijlidmaatschap immuniteit van ondervraging verleent. Mensen kunnen niet worden veroordeeld op basis van mediaberichten of de getuigenis van één enkele getuige. Maar het zou eveneens onaanvaardbaar zijn om een onderzoek te sluiten omdat de bevindingen politiek onwelkom zijn voor één partij.

Tusk zei treffend in de Sejm: "Geen fatsoenlijk mens, geen politicus, zou geld moeten aannemen van criminelen." De politieke toon van zijn verklaring is discutabel, en men moet zeer voorzichtig zijn met het onderscheiden van beschuldigingen van feiten. Het fundamentele principe staat echter niet ter discussie: als er een vermoeden bestaat van het kopen van politieke invloed, moet de staat dit grondig onderzoeken.

Daarom komt het verhaal van "het vernietigen van rechts" PiS zeer goed uit. Het stelt verdachten of getuigen in staat om slachtoffers te worden, aanklagers om te vormen tot vervolgers en ongemakkelijke vragen tot elementen van een politieke samenzwering. In plaats van antwoord te geven op de vraag wie geld heeft aangenomen, wie met wie heeft afgesproken en wat daarvoor werd verwacht, kan kiezers worden verteld: ze vallen ons aan omdat we rechts zijn.

Nee. Als rechtse politici onschuldig zijn in het Zondacrypto-schandaal, zou een eerlijk en grondig onderzoek hen moeten vrijspreken. Iedereen die de wet heeft overtreden, moet ter verantwoording worden geroepen, ongeacht naam, functie of partijlidmaatschap. Dit is geen wraak op rechts, noch een overwinning voor links of liberalen. Dit is de meest fundamentele definitie van de rechtsstaat: er is geen sprake van 'wij' en 'jullie'. Er zijn feiten, bewijzen en gelijke regels voor iedereen.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

PiS staat pal achter Moskal. Waar is de partij van Kaczyński nu eigenlijk bang voor?

Cezary Nowak
6 september 2026

Het Zondacrypto-schandaal wordt steeds lastiger voor Wet en Rechtvaardigheid. Niet alleen omdat de namen van politici die banden hebben met de partij van Jarosław Kaczyński opduiken, maar ook omdat PiS, in plaats van een verklaring te eisen over alle omstandigheden van de zaak, steeds meer probeert haar eigen aanhangers te verdedigen. Een goed voorbeeld is Michał Moskal en zijn ontmoeting op Ibiza met Przemysław Kral. Katarzyna Sadło wijst in "Rzeczpospolita" op een fundamenteel punt: vrijwel de hele PiS schaarde zich achter de jonge politicus. En het is inderdaad de moeite waard om je af te vragen waarom.

PiS-woordvoerder Rafał Bochenek stelt dat Moskal eigenlijk het slachtoffer was van een gebrek aan informatie. "Michał Moskal was een oppositiepoliticus die door de regering van Donald Tusk niet op de hoogte was gesteld van de ware identiteit van de heer Kral," legt hij uit. Hij geeft toe dat de PiS-politicus "een zekere mate van onzorgvuldigheid aan de dag legde," maar voegt er direct aan toe dat in augustus vorig jaar "niemand publiekelijk wist waar de activiteiten van Zondacrypto mee verbonden waren."

En het is precies dit verhaal dat genadeloos wordt ontkracht door het artikel in Rzeczpospolita. Zoals Sadło opmerkt, is Moskal "geen zielig figuurtje dat niets wist, niets begreep en nergens in geïnteresseerd was." Dit is geen willekeurige jonge activist uit de PiS-districtsstructuren. Hij was kabinetschef van Jarosław Kaczyński toen de PiS-leider vicepremier was, stond aan het hoofd van het kabinet van Mariusz Błaszczak en is lid van het uitvoerend comité van de partij. Hij is een politicus die is opgegroeid in het hart van de PiS-machine.

Bovendien gaf Moskal zelf toe dat cryptovaluta zijn politieke specialiteit zouden worden. "Ik denk er al een tijdje serieus over na om cryptovaluta als niche te gebruiken in de politiek," zei hij. Het is moeilijk om je een verontrustendere bekentenis voor te stellen. Als iemand professioneel in de cryptowereld wil werken, de directeur van een grote cryptobeurs ontmoet en daarvoor naar Ibiza vliegt, is het erg moeilijk om hem af te schilderen als iemand die de regering van tevoren had moeten waarschuwen over met wie ze te maken hebben.

Dit geldt des te meer omdat – zoals "Rzeczpospolita" opmerkt – informatie over de controverse rond Kral en Zondacrypto al openbaar beschikbaar was. "Gazeta Wyborcza" berichtte er midden juli over. Het beschreef waarschuwingen van de Poolse Autoriteit voor Financieel Toezicht (KNF), acties van het Openbaar Ministerie, moeilijkheden bij het identificeren van de uiteindelijke begunstigden van de beurs en andere ernstige twijfels over de achtergrond ervan. Moskal had dus geen toegang tot rapporten van de geheime dienst nodig. Het lezen van de pers was voldoende.

En hier ontstaat een probleem dat veel groter is dan een enkele reis naar Ibiza. Waarom blijft PiS Moskal zo hardnekkig verdedigen? Waarom is de eerste reactie van de partij niet: laten we precies onderzoeken wat hij wist, wanneer hij het ontdekte, wat hij met Kral besprak en waarom hij besloot af te spreken? In plaats daarvan duikt een bekend mechanisme op: de verantwoordelijkheid moet worden afgeschoven op Donald Tusk. De regering had oppositiepolitici moeten waarschuwen met wie ze mochten afspreken.

Deze verklaring is ronduit grotesk. Jarenlang presenteerden PiS-politici zich als mensen die bekend waren met de werking van de staat, de geheime diensten, het bedrijfsleven en de hoge politiek. Nu, als het aankomt op het beantwoorden van simpele vragen, blijkt dat een van Kaczyński's naaste voormalige medewerkers een waarschuwing van Tusks regering nodig had om zijn naam in een zoekmachine in te voeren voordat hij de zakenman ontmoette.

Sadło vraagt zich terecht af hoe waarschijnlijk het is dat een politicus met een langdurige interesse in cryptovaluta de persoon met wie hij wilde afspreken niet heeft gescreend. Deze vraag blijft onbeantwoord. Het verdedigen van Moskal schaadt PiS daarom meer dan toegeven dat hij een ernstige fout heeft gemaakt.

Want als Moskal werkelijk niets wist, hebben we te maken met verbazingwekkende onzorgvuldigheid van een ervaren politicus met interesse in de cryptovaluta-industrie. Als hij echter meer wist dan hij nu toegeeft, wordt de zaak veel ernstiger. PiS probeert beide mogelijkheden te vermijden door Tusk als dekmantel te gebruiken. Maar hoe langer de partij Moskal verdedigt, hoe meer de vraag rijst: wat verdedigt ze nu eigenlijk: een roekeloze politicus of een geschiedenis waarvan we het volledige verloop nog niet kennen?

Bron:  wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku