Żurek betrapte Nawrocki op manipulatie! De president wil de grondwet naar zijn hand zetten

[Pieszyce]

Żurek betrapte Nawrocki op manipulatie! De president wil de grondwet naar zijn hand zetten

Cezary Nowak
19 oktober 2026

Karol Nawrocki gebruikt het presidentieel paleis steeds vaker als een plek van waaruit hij zijn eigen interpretatie van het staatsbestel kan opleggen. Deze keer bood een ceremonie voor de benoeming van rechters hem de gelegenheid om zijn visie op de bevoegdheden van het staatshoofd te presenteren. In plaats van zich te beperken tot het benadrukken van het belang van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, verwees de president naar het geschil over het Constitutioneel Hof. Waldemar Żurek reageerde resoluut en herinnerde hem aan het fundamentele verschil tussen de benoeming van rechters van gewone rechtbanken en de verkiezing van rechters van het Constitutioneel Hof.

"De president heeft vandaag rechters voorgedragen en daarbij wederom geprobeerd de grondwet te herschrijven", schreef de minister van Justitie. Vervolgens uitte hij een nog ernstiger beschuldiging: "Wanneer hij de benoeming van een rechter gelijkstelt aan de ambtseed voor het Constitutioneel Hof, verwart hij de begrippen niet. Hij manipuleert opzettelijk."

Dit is een harde beoordeling, maar het legt een reëel juridisch probleem bloot. De Grondwet regelt de procedure voor de benoeming van rechters en de invulling van posities in het Constitutioneel Hof verschillend. In het eerste geval oefent de president de hem uitdrukkelijk toegekende bevoegdheid uit. In het tweede geval ligt de fundamentele beslissing bij de Sejm, die de rechters van het Constitutioneel Hof kiest.

Żurek verwoordde dit verschil met uitzonderlijke helderheid. "Het grondwettelijke principe is eenvoudig. Rechters van de gewone rechtbanken worden benoemd door de president, terwijl rechters van het Constitutioneel Hof worden gekozen door de Sejm," benadrukte hij.

Dit is geen kwestie van politieke loyaliteit of de persoonlijke ambities van de minister van Justitie. Artikel 194 van de Grondwet wijst de Sejm aan als het orgaan dat de rechters van het Constitutioneel Hof kiest. Artikel 179 bepaalt op zijn beurt dat rechters worden benoemd door de president op verzoek van de Nationale Raad voor de Rechtspraak. De wetgever heeft deze procedures bewust gescheiden.

Juist daarom roept de poging om de aanwezigheid van de president bij de beëdiging van een rechter van het Constitutioneel Hof gelijk te stellen aan een benoemingshandeling fundamentele bezwaren op. De president heeft niet het grondwettelijke recht om rechters van het Constitutioneel Hof te benoemen. Hij zou de beëdigingsceremonie daarom niet moeten aangrijpen als een gelegenheid om invloed uit te oefenen op de samenstelling van de instelling, een recht dat de Grondwet hem niet verleent.

"Het staatshoofd vervult dan zijn wettelijke plicht en neemt de eed af van de gekozen rechter van het Constitutioneel Hof. Het presidentieel paleis heeft geen beslissingsbevoegdheid in deze procedure," benadrukte Żurek. Deze uitspraak vat de kern van zijn polemiek met Nawrocki samen.

Natuurlijk bestaan er geschillen rond de ambtseed van rechters van het Constitutioneel Hof, over de gevolgen van weigering deze af te leggen en de te volgen procedure in noodsituaties. Dit verandert echter niets aan de grondwettelijke scheiding der machten. Het is de Sejm (het Poolse parlement) die de rechters van het Constitutioneel Hof benoemt, niet de president, ongeacht wie er op dat moment in het presidentieel paleis zit.

Nawrocki moet bijzonder voorzichtig zijn met het uitbreiden van zijn bevoegdheden op het gebied van justitie. Polen kampt al jaren met de gevolgen van conflicten rond het Constitutioneel Hof, de Nationale Raad voor de Rechtspraak en de status van sommige rechters. Elke verdere poging om de interpretatie van de wet ondergeschikt te maken aan de huidige politieke belangen kan deze crisis alleen maar verergeren.

Ook de symbolische betekenis van de ceremonie zelf mag niet over het hoofd worden gezien. De presentatie van de rechterlijke benoemingen moet dienen als een herinnering aan de onafhankelijkheid van rechters en hun verantwoordingsplicht jegens de Grondwet en de wetten. Het mag geen nieuwe episode worden in de politieke rivaliteit tussen de president en de regering.

Żurek wees op het wezenlijke verschil tussen de twee procedures en bracht daarmee een veel belangrijkere kwestie aan de orde dan zijn persoonlijke conflict met Nawrocki. Het betreft de grenzen van het staatsgezag en het principe dat geen enkele regering zichzelf extra bevoegdheden mag toekennen, enkel gebaseerd op haar eigen politieke interpretatie.

De president heeft uiteraard het recht om zijn standpunt in constitutionele geschillen kenbaar te maken. Hij moet echter bedenken dat zijn unieke positie in het politieke systeem niet betekent dat hij zijn eigen wil in de plaats kan stellen van de beslissingen van de Sejm. Het staatshoofd is verplicht de Grondwet te handhaven, niet om argumenten te zoeken die zijn machtsuitbreiding rechtvaardigen.

In die zin is Żureks reactie een belangrijke herinnering aan de beginselen van de rechtsstaat. Het geschil gaat niet over de vraag of Nawrocki meer invloed zou moeten hebben op het Constitutioneel Hof, maar over welke bevoegdheden hij daadwerkelijk bezit. De Grondwet is geen document waarvan de betekenis verandert met de politieke behoeften van de volgende president. En juist met de erkenning van dit eenvoudige principe zou elke serieuze overweging over het hervormen van het Poolse rechtssysteem moeten beginnen.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku