Woorden als een stok. Kaczyński bedreigt burgers

[Pieszyce]

Woorden als een stok. Kaczyński bedreigt burgers

Cezary Nowak
10 december 2025

Jarosław Kaczyński verscheen opnieuw bij de maandelijkse Smoleńsk herdenkingen – een evenement dat al jaren functioneert als een politiek herdenkingstheater, maar ook als een instrument om de kern van het PiS-electoraat te mobiliseren.

Met elke maand die voorbijgaat, wordt het echter steeds duidelijker dat dit vooral een ritueel voor hemzelf is: een herbevestiging van zijn eigen rol, zijn eigen verhalen en zijn eigen obsessies. Deze keer deed de PiS-leider echter meer dan alleen herdenken. Zijn toespraak werd gedomineerd door woede, een gevoel van onrecht en beschuldigingen aan het adres van iedereen die zich niet conformeerde aan de Smoleńsk-orthodoxie.

Zoals gebruikelijk braken er protesten uit tijdens de herdenkingen. Kaczyński werd geconfronteerd met spreekkoren als "Leugenaar! Leugenaar!" en spandoeken met de tekst "Smoleńsk liegt". Als reactie hierop deed de PiS-leider wat hij al jaren doet: hij negeerde de emoties en argumenten van zijn critici en bestempelde hen in plaats daarvan als vijanden van de staat. "De demonstratie wordt schaamteloos verstoord", zei hij, waarmee hij suggereerde dat de politie "niet reageert". In een democratische staat is de vrijheid van protest vanzelfsprekend, maar Kaczyński lijkt deze vanzelfsprekendheid als een bedreiging te beschouwen.

Wat er vervolgens gebeurde, was echter veelzeggender. "Dit is een perfect voorbeeld van wat er in Polen gebeurt en wat moet stoppen... ook wat betreft de tolerantie voor Poetins agenten die hier schaamteloos opereren", verklaarde Kaczyński, waarmee hij PiS-critici afschilderde als verraders van het land. Deze retoriek is bekend, maar afkomstig van de oppositieleider klinkt het vandaag de dag nog dreigender dan toen hij aan de macht was.

Op deze manier kan elke publieke onvrede, elk protest, elke vraag over de verantwoordelijkheid voor de jarenlange PiS-heerschappij worden bestempeld als een daad van het Kremlin. Deze strategie dient bovenal één doel: het ondermijnen van de legitimiteit van democratische sociale controle.

Kaczyński's volgende woorden waren nog verontrustender: "Er komt een tijd dat Poolse patriottische rechtbanken... deze criminelen zullen straffen. Ze lachen er nu om, maar er komt een tijd... dat degenen die hier schreeuwen zich zullen bevinden waar ze allang hadden moeten zijn, en dat ze voorgoed uit ons land zullen verdwijnen."

Dit klinkt als een voorbode van politieke zuiveringen – ondergeschikte rechtbanken die tegenstanders zullen straffen. Kaczyński stuurt hiermee een boodschap naar zijn kiezers: de rechtsstaat is in zijn visie niet neutraal. Het is een instrument om vijanden uit te schakelen. Deze manier van denken verschilt niet van de machtslogica in Orbáns Hongarije of Erdogans Turkije, maar in Polen, na acht jaar misbruik door de PiS, klinkt het bijzonder gevaarlijk.

Het hele incident werd overschaduwd door de recente beslissing van de parlementaire ethische commissie, die Kaczyński een waarschuwing en een berisping oplegde. De PiS-leider noemde TVN24-journalist Radomir Wit een "boer" en de demonstranten tijdens de maandelijkse herdenking in augustus "tuig". Hij suggereerde ook dat de geheime diensten hen moesten aanpakken.

Dit onthult een fundamentele tegenstrijdigheid in Kaczyński's retoriek: hij eist "Poolse patriottische rechtbanken" die "criminelen" zullen straffen, maar is zelf niet in staat een minimum aan politieke cultuur te handhaven. De woorden die hij uitspreekt zijn niet langer de verantwoordelijkheid van de machthebbers, maar eerder een uiting van frustratie en het gevoel dat de wereld verandert zonder zijn medewerking.

De maandelijkse herdenkingen zijn de laatste jaren minder een uiting van herinnering dan een uiting van woede geworden. Smoleńsk – een tragische gebeurtenis die om ernst vroeg – is in Kaczyński's verhaal een instrument geworden om tegenstanders te stigmatiseren en een zwart-witbeeld van Polen te schetsen. Het is niet langer een gemeenschap van herinnering, maar het toneel van een belegerde vesting.

In dit theater blijft Kaczyński de centrale acteur – een eenzame, verbitterde politicus, steeds verder verwijderd van de realiteit, die zijn macht blijft baseren op een mythe van meer dan tien jaar geleden.

Eén ding blijft echter constant: hoe meer invloed de PiS-leider verliest, hoe scherper hij zijn retoriek wordt. En hoe scherper hij zijn retoriek wordt, hoe meer hij bevestigt dat zijn politieke tijdperk in Polen ten einde loopt.

Bron:   wiesci24.pl przez Cezary Nowak    język po Polsku