De blokkade van Nawrocki. Łętowska stelt een nooduitgang voor

[Pieszyce]

De blokkade van Nawrocki. Łętowska stelt een nooduitgang voor

Cezary Nowak
31 december 2025

Het geschil over het Constitutioneel Hof is allang geen juridisch raadsel meer, maar een test van de weerbaarheid van de staat tegen langdurige schendingen van de regels. Wanneer formele mechanismen geblokkeerd raken, beginnen juristen te spreken in een taal die als ketterij klinkt – maar het kan de enige uitweg zijn. In die geest spreekt Ewa Łętowska, voormalig rechter van het Constitutioneel Hof, een autoriteit die moeilijk te negeren is, zelfs voor degenen die het niet met haar conclusies eens zijn.

In een interview met Newsweek Polska presenteert Łętowska een these die velen verontwaardigt en anderen provoceert: als de president weigert de eed van ambtsaanvaarding af te nemen van rechters van het Constitutioneel Hof, zou deze taak – middels een resolutie – aan de Nationale Vergadering kunnen worden toevertrouwd. "Wat staat boven de president? De Nationale Vergadering. En die zou de ambtseed van rechters kunnen afnemen als de president weigert dat te doen," zegt ze botweg. Ze voegt er meteen aan toe, met haar kenmerkende eerlijkheid: "Waar staat dat geschreven? Nergens."

Dit gebrek aan een letterlijke juridische basis wordt vaak aangevoerd als bewijs van de onzinnigheid van het voorstel. Łętowska pretendeert echter niet in een ideale wereld te leven. Integendeel, ze beschrijft een realiteit waarin het Constitutioneel Hof systematisch is verzwakt en het aantal vacatures toeneemt. Zes van de vijftien rechters zijn afwezig en de overigen zullen in 2026 vertrekken. Als er niets verandert, zal het Hof een tam orgaan zijn, gemakkelijk aan te vechten en politiek machteloos.

In deze situatie staat de regeringscoalitie, gedomineerd door de groep van Donald Tusk, voor een keuze: wachten op een politiek wonder of buitengewone oplossingen zoeken. President Karol Nawrocki heeft duidelijk verklaard dat hij niet zal meewerken aan de benoeming van rechters die volgens hem betrokken zijn bij "schending van de rechtsorde". Dit is een politieke verklaring, geen constitutionele. En precies daar ziet Łętowska het probleem.

Haar voorstel is geen uitnodiging tot anarchie, maar een poging om de constitutionele functie van het Hof te redden. "Een resolutie van beide kamers is voldoende, gevolgd door een eedaflegging voor de Nationale Vergadering", betoogt ze. Ja, dit zou een resolutie zijn die in strijd is met de Wet op de Status van Rechters van het Constitutioneel Hof. Maar is de huidige situatie niet al jarenlang een staat van wetteloosheid, gesanctioneerd door politieke passiviteit?

Łętowska verwerpt het idee van een eedaflegging voor een notaris als te technisch en ontoereikend. "De president is een weerbarstig politiek machtsorgaan geworden", zegt ze, "maar de Nationale Vergadering staat hoger in de hiërarchie." Dit is denken in termen van een constitutionele hiërarchie, niet een letterlijke interpretatie van wetten in een situatie waarin die wetten niet langer functioneren.

Men kan zich natuurlijk afvragen of "nog een schending van de wet" te rechtvaardigen is. De alternatieve vraag is echter: is het blijven in een staat van verlamming die een constitutioneel orgaan vernietigt, het minste kwaad? Het is niet nodig om neutraliteit te veinzen in een wekelijks opiniestuk. Łętowska's voorstel is riskant, maar intellectueel eerlijk. Ze belooft geen schone handen, alleen vuil werk in naam van de wederopbouw van instellingen.

Als de staat zich in een situatie van extreme nood bevindt, moet verantwoordelijkheid voor het hele systeem, en niet juridische formaliteiten, het kompas zijn. Łętowska laat dit kompas zien. Nu is het aan de politici om de volgende stap te zetten.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku