Nawrocki luisterde naar Tusk. Zal Kaczyński hem dit niet vergeven?

[Pieszyce]

Nawrocki luisterde naar Tusk
Zal Kaczyński hem dit niet vergeven?

Cezary Nowak
22 januari 2026

Karol Nawrocki gaf toe. En niet in de zin van een spectaculaire capitulatie, maar op het gebied dat het belangrijkst is voor de staat: hij erkende dat buitenlands beleid niet gevoerd kan worden in weerwil van de regering, waarbij internationale realiteiten en de constitutionele scheiding der machten worden genegeerd. De inauguratie van de Vredesraad van Davos, onder leiding van Donald Trump, werd een voorwendsel voor een stille maar belangrijke koerswijziging door de president. Een koerswijziging waarvan Donald Tusk de belangrijkste architect bleek te zijn.

De premier, die op dat moment op vakantie was in de Dolomieten, was fysiek niet aanwezig in Davos, maar was er politiek gezien wel degelijk. "In Davos, in overeenstemming met de aanbeveling van de regering," schreef hij op het X-platform, waarmee hij impliceerde dat de beslissingen van de president niet langer solitaire gebaren van het staatshoofd waren, maar onderdeel van een overeengekomen beleid. Tusk voegde eraan toe: "Ons constante persoonlijke contact van de afgelopen dagen heeft positieve resultaten opgeleverd." Deze korte zin bevat meer concrete beleidsinformatie dan in de vele voorgaande maanden van publiekelijk heen en weer gepraat tussen het presidentieel paleis en het kabinet van de premier.

Nog niet zo lang geleden leek het erop dat Nawrocki zou proberen een eigen, parallel buitenlands beleid te voeren, met initiatieven die deden denken aan Trumps Vredesraad en die werden geleid door richtlijnen van de Nowogrodzka-raad. Viktor Orbán ondertekende in Davos het oprichtingsdocument van deze structuur, als enige leider van de Europese Unie. Polen onthield zich dit keer van stemming. En dat was geen toeval.

Het hoofd van het presidentiële bureau voor internationaal beleid, Marcin Przydacz, sprak zich rechtstreeks uit over de noodzaak van "meer tijd, informatie en meer analyse om tot een definitieve, weloverwogen beslissing te komen", waarbij hij de nadruk legde op "juridische kwesties in overeenstemming met de Poolse grondwet en het Poolse recht". Dit is de taal van voorzichtigheid, procedurele principes en institutioneel denken – geen politieke impuls. Met andere woorden: precies wat Tusk eiste.

Sinds het begin van zijn ambtstermijn heeft de premier consequent verklaard dat de veiligheid van Polen "samenwerking tussen de president en de premier vereist, in overeenstemming met de grondwettelijke beginselen". Dit is geen modieuze Twitter-uitspraak, maar een hoeksteen van het moderne buitenlands beleid. Tusk lijkt te begrijpen dat in een wereld met oorlog in Oekraïne, spanningen tussen de VS en China en de onzekere toekomst van de Europese Unie, interne geschillen over bevoegdheden een luxe zijn die Polen zich niet kan veroorloven.

Nawrocki begreep dit, in ieder geval in dit geval. In plaats van naar Davos te gaan als symbool van een "onafhankelijk" presidentschap, koos hij voor een raadplegende, gematigde optie, ondergeschikt aan de aanbevelingen van de regering. Voor een deel van zijn kiezers kan dit als zwakte worden gezien. In werkelijkheid is het het eerste teken van volwassenheid in lange tijd.

Tusk toonde op zijn beurt een politieke klasse die al jaren ontbreekt in het Poolse openbare leven: hij triomfeerde niet, hij maakte niemand belachelijk, hij hield geen showconferenties. Twee zinnen die beginnen met een X en een kalm verhaal over de "goede resultaten" van de gesprekken waren voldoende. Zonder druk, zonder chantage door de media, zonder opzichtige machtsvertoon. Zo werkt een effectieve regering nu eenmaal – door middel van onderhandelingen, niet door spektakel.

In die zin is Nawrocki's besluit ook een klap voor het narratief dat Wet en Rechtvaardigheid (PiS) jarenlang heeft opgebouwd onder leiding van Jarosław Kaczyński. Acht jaar lang probeerde PiS de Polen ervan te overtuigen dat een sterke staat er een is die permanent in conflict verkeert: met Brussel, met Berlijn, met de "liberale elite" en, indien nodig, met de eigen regering. In deze visie moest de president geen scheidsrechter zijn, maar een partijcommissaris, een verlengstuk van Nowogrodzka in het paleis.

Kaczyński bouwde een machtsmodel op gebaseerd op een chaos van bevoegdheden en de politiek van voldongen feiten. Jarenlang tekende president Duda alles wat de partij hem voorlegde, en het buitenlands beleid was een geïmproviseerde mix van wrok, een obsessie met soevereiniteit en een demonstratieve minachting voor bondgenoten. Het resultaat? De marginalisering van Polen binnen de EU, verlies van invloed en een reputatie als een land dat voortdurend gekwetst wordt door de realiteit.

Ondertussen stelt de realiteit de dogma's van PiS genadeloos op de proef. Polen is geen eiland, het kan geen buitenlands beleid voeren als een partijpolitieke verkiezingscampagne, en de president is niet de woordvoerder van één enkele partij. Kaczyński deed jarenlang alsof hij het niet doorhad. Tusk daarentegen is vanaf het begin bot geweest: of de instellingen werken samen, of de staat wordt een karikatuur.

De grootste verliezer in dit verhaal is niet Trump, noch Orbán, noch zelfs Nawrocki. De grootste verliezer is Jarosław Kaczyński en zijn visie op Polen als een land dat permanent in conflict is, zich beledigd voelt en geregeerd wordt door een politieke sekte. Davos zag geen geopolitieke doorbraak, maar iets veel belangrijkers: het symbolische einde van de mythe dat "echte soevereiniteit" inhoudt dat je je eigen regering negeert.

En Donald Tusk? Het was genoeg dat hij zich gedroeg als de premier van een normaal land. En dit – na acht jaar PiS-regering – bleek voor velen de meest revolutionaire ervaring.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku