De machteloosheid van Kaczyński Zelfs binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) telt hij steeds minder mee.

[Pieszyce]

De machteloosheid van Kaczyński
Zelfs binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) telt hij steeds minder mee.

Cezary Nowak
1 maart 2026

Jarenlang gold er voor Wet en Rechtvaardigheid een simpel principe: de politieke zon komt op en gaat onder met de beslissingen van de voorzitter. Jarosław Kaczyński was het referentiepunt, de ultieme scheidsrechter, de architect van overwinningen en de bewaker van de ideologische zuiverheid. Tegenwoordig wordt echter steeds duidelijker dat dit tijdperk ten einde loopt – niet door een formele opstand, maar door een stille verschuiving in loyaliteit.

Er is nog steeds een groep loyalisten binnen de partij – oude partijfunctionarissen, politici die zijn opgegroeid met de ethiek van de 'orde' van het Centrumakkoord, die alles aan de voorzitter te danken hebben: hun plek op de partijlijsten, hun functies, hun politieke carrière. Zij zijn het die nog steeds blindelings op zijn signalen reageren, die het hardst applaudisseren tijdens congressen en in televisiestudio's herhalen dat "alleen Jarosław Kaczyński de eenheid van het kamp garandeert".

Maar buiten deze kring is de sfeer anders. De jongere generatie, lokale ambtenaren en parlementsleden die nadenken over de volgende verkiezingen – zij vragen zich steeds vaker af wat Karol Nawrocki zal doen, in plaats van wat de voorzitter zal zeggen. Hij staat centraal in de aandacht van dat deel van de partij dat vooruitkijkt. Want Nawrocki is, ongeacht zijn populariteitscijfers, een symbool van een nieuwe aanpak.

En dat is precies wat Kaczyński het moeilijkst vindt om te accepteren.

Jarenlang was hij het enige centrum van werkelijke macht binnen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS). Zelfs toen anderen formeel staatsfuncties bekleedden, bleef hij het politieke commandocentrum. Nu dient zich echter een alternatief aan – niet in de vorm van een openlijke fractie, maar in de vorm van een groeiende verwachting van verandering. De partij, die altijd verenigd is geweest rond één naam, begint nu naar een andere te zoeken.

Dit is een natuurlijk proces in elke politieke formatie die langer dan één termijn bestaat. Het probleem is dat PiS is gebouwd op een model waarin de leider centraal staat. In zo'n model is opvolging geen organische stap, maar een potentiële bedreiging. Elke blik op een andere leider kan worden geïnterpreteerd als ontrouw.

Oude partijfunctionarissen blijven loyaal omdat hun politieke identiteit onlosmakelijk verbonden is met Kaczyński. Voor hen zou verandering een verlies aan invloed betekenen en de noodzaak om hun plek te vinden in een nieuwe structuur. Maar jongere politici hebben dergelijke gevoelens niet. Voor hen draait het om de toekomst – de kiezerslijsten, de campagnes, de reële mogelijkheid om de macht te heroveren.

Achter de schermen klinkt het gerucht dat Nawrocki het gezicht van de volgende fase zou kunnen worden. Niet omdat hij een politieke rebellie heeft uitgeroepen. Integendeel – omdat hij niets hoeft aan te kondigen. Het is voldoende dat hij als alternatief bestaat. Het is voldoende dat hij de aandacht van kiezers en de media trekt. Het is voldoende dat hij hoop biedt op een nieuw begin.

Voor Kaczyński is dit een paradoxale situatie. Enerzijds weet hij dat de partij nieuwe energie nodig heeft. Anderzijds vindt hij het moeilijk te accepteren dat de teugels langzaam uit zijn handen glippen. Een leider die decennialang gewend is geraakt aan de rol van onbetwiste leider, accepteert niet gemakkelijk de rol van mentor of beschermheer vanuit de coulissen.

Daarom lopen de spanningen op. Officieel belooft iedereen eenheid. Er zijn geen openlijke conflicten, geen opzichtige verdeeldheid. In plaats daarvan heerst er een veelbetekenende stilte. Handdrukken die net een seconde te kort duren. Toespraken waarin andere namen dan die van de voorzitter worden genoemd.

De Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) staat vandaag de dag op een kruispunt. Er zou een gecontroleerde generatiewissel kunnen plaatsvinden, waarbij Kaczyński een deel van zijn invloed afstaat, maar zijn rol als senior leider behoudt. Of de partij zou kunnen proberen het huidige model zo lang mogelijk te handhaven, en negeren dat de partij zich mentaal al voorbereidt op een nieuw leiderschap.

Eén ding is zeker: er is geen vacuüm in de politiek. Als sommige activisten en kiezers de andere kant op beginnen te kijken, betekent dat dat de verandering al is begonnen. Ook al heeft niemand nog de moed gehad om dat hardop te zeggen.

En voor een leider die gewend is aan absolute controle, kan stilte het meest ondraaglijk zijn.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku