De politiek van angst. PiS rekent op paniek

[Pieszyce]

De politiek van angst. PiS rekent op paniek

Cezary Nowak
3 maart 2026

Er zijn momenten in de politiek waarop woorden meer gewicht in de schaal leggen dan normaal. Tijden van onzekerheid – oorlogen die woeden in verschillende delen van de wereld, spanningen op de grondstoffenmarkten, nerveuze reacties van beleggers – vereisen verantwoordelijkheid en terughoudendheid van de politieke klasse. De afgelopen dagen hebben we echter opnieuw waarschuwingen gehoord van PiS-politici over vermeende brandstoftekorten en een dreigende golf van prijsstijgingen. Dit is een bekende retoriek: eerst angst zaaien, dan de politieke vruchten plukken.

Gelukkig werden er tijdens een regeringsvergadering woorden gesproken die probeerden deze angst weg te nemen. "Er zijn signalen, of liever gezegd, een nogal onaangenaam verhaal, moet ik zeggen, van sommige politici over brandstof. Dat er binnenkort een tekort zal zijn en een poging om paniek te zaaien. We weten dit uit de geschiedenis; het werkt vaak effectief," aldus de premier. Dit was geen emotionele reactie, maar een koele diagnose van een mechanisme dat zich in Polen keer op keer heeft bewezen: geruchten veroorzaken paniek, paniek leidt tot een reëel probleem.

De geschiedenis leert ons dat een paar alarmerende uitspraken genoeg zijn om automobilisten naar tankstations te laten rennen om "in te slaan". Dan is een tekort geen fictie meer, maar een zelfvervullende profecy. De premier herinnerde zich dit patroon met brute eerlijkheid: "Iemand begint, in verband met een oorlog of andere situatie, te zeggen dat er zeker een brandstoftekort zal komen en dat mensen straks tankstations zullen bestormen, en dan bestormen mensen inderdaad tankstations om te tanken. Dan is er een probleem. Ik wil u zeggen dat er geen probleem is met de brandstofvoorziening in Polen."

Feiten, geen insinuaties, zijn hier cruciaal. Het opslagsysteem is voor meer dan 73% gevuld en de oliereserves – ongeveer 3 miljoen kubieke meter – nemen toe. Deze cijfers passen niet in het doemscenario dat de oppositie schetst. Ja, de internationale situatie is gespannen. "Het getuigt van grote kwaadwilligheid om, in een situatie van zo'n enorme geopolitieke crisis (...), te proberen de situatie in ons land zonder enige reden te destabiliseren," vervolgde de premier. Deze woorden klinken als een waarschuwing: destabilisatie kan een instrument van politieke oorlogsvoering worden.

De regering heeft geen invloed op de olie- of gasprijzen op de wereldmarkten. Het tegendeel beweren zou oneerlijk zijn. En aan die eerlijkheid ontbrak het niet. "Natuurlijk zullen wij de prijs van ruwe olie en aardgas op de wereldmarkten niet bepalen (...)," gaf de premier toe. Tegelijkertijd wees hij erop dat de staat niet machteloos is. Orlen, als belangrijke speler op de markt, beschikt over instrumenten – waaronder financiële – waarmee eventuele prijsstijgingen kunnen worden opgevangen. "Orlen zal de beschikbare instrumenten gebruiken (...) zodat eventuele prijsstijgingen op de wereldmarkten geen enorme en zeer schadelijke gevolgen hebben voor de brandstofprijzen in Polen," verklaarde de premier.

Dit conflict gaat niet alleen over brandstof. Het gaat over de filosofie van de politiek. De ene partij richt zich op crisisbeheersing door middel van betrouwbare informatie en het kalmeren van de publieke opinie. De andere partij richt zich op het aanwakkeren van angst en het schetsen van een beeld van een land dat op de rand van de afgrond staat. Dit is een riskante strategie, inspelend op de emoties van het publiek in een tijd waarin de spanningen al hoog oplopen.

Polen hebben het recht te verwachten dat politici, in het licht van wereldwijde dreigingen, samenwerken om stabiliteit te bevorderen. Het aanwakkeren van angst mag dan op korte termijn positieve peilingen opleveren, maar op de lange termijn ondermijnt het het vertrouwen in de staatsinstellingen. Verantwoording afleggen vereist daarentegen het tegenovergestelde: kalmte, transparantie en de bereidheid om complexe economische processen uit te leggen zonder ze te simplificeren.

De brandstofreserves zijn veiliggesteld. Marktmechanismen – hoewel buiten de controle van Warschau – kunnen worden bijgestuurd door nationale beslissingen. In deze situatie is het zaaien van paniek geen uiting van bezorgdheid, maar van politieke berekening. De keuze tussen rede en angst lijkt voor de hand liggend. In een tijd waarin de wereld op de rand van nieuwe crises balanceert, heeft Polen bovenal stabiliteit nodig – en politici die die stabiliteit kunnen bieden.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku