Een spectaculaire ramp voor PiS. Dit hadden ze niet verwacht!

[Pieszyce]

Een spectaculaire ramp voor PiS. Dit hadden ze niet verwacht!

Cezary Nowak
15 maart 2026

De beslissing om Przemysław Czarnek als premierkandidaat voor te dragen, zegt meer over de staat van Wet en Rechtvaardigheid dan honderden politieke commentaren. Toen Jarosław Kaczyński de nominatie van de voormalige minister van Onderwijs in Kraków aankondigde, was dat bedoeld als een signaal van mobilisatie voor de kiezers van de partij. In plaats daarvan gebeurde er iets heel anders: de beslissing leidde tot een golf van scepsis en toonde aan hoe ver de partij verwijderd was geraakt van de publieke opinie.

Een nieuwe peiling van SW Research, in opdracht van Onet.pl, laat daar geen twijfel over bestaan. Op de vraag: "Vindt u Przemysław Czarnek een goede PiS-kandidaat voor het premierschap?" antwoordde slechts 20,7% van de respondenten bevestigend. Maar liefst 56,8% beoordeelde deze kandidatuur negatief en 22,5% had geen mening. In de praktijk betekent dit dat de meerderheid van de Polen de kandidaat van Kaczyński afwijst.

De details van het onderzoek zijn nog veelzeggender. De tegenstand tegen deze kandidatuur is met name sterk onder vrouwen: 59,2% vindt het een slecht idee, terwijl slechts 15% er positief tegenover staat. Ook onder mannen zijn de resultaten desastreus voor PiS: slechts 26,8% vindt Czarnek een goede kandidaat voor het premierschap, terwijl 54,2% het daar niet mee eens is.

Deze cijfers tonen meer dan alleen tijdelijke terughoudendheid. Ze onthullen een politiek probleem dat PiS probeert te negeren: de groeiende kloof tussen het partijverhaal en de publieke opinie.

Dit is nauwelijks verrassend. In de loop van zijn politieke carrière is Czarnek vooral bekend geworden om zijn scherpe, ideologische taal en talloze controversiële uitspraken. Als minister van Onderwijs voerde hij beleid dat, in plaats van een modern schoolsysteem op te bouwen, ideologische conflicten juist verdiepte. Voor veel Polen is hij een symbool geworden van de confrontatiepolitiek en ideologisch radicalisme.

Zijn nominatie als premierkandidaat lijkt daarom geen poging om het politieke midden te verbreden. Integendeel, het lijkt eerder een nieuwe stap om de retoriek van de partij aan te scherpen. PiS lijkt te geloven dat een uitgesproken en confronterende figuur haar kernkiezers zal mobiliseren. Het probleem is echter dat verkiezingen in Polen momenteel vooral in het politieke midden worden gewonnen. En juist daar stuit Czarnek op de grootste tegenstand.

Het is ook geen geheim dat zijn nominatie in de eerste plaats de beslissing van één man is: de voorzitter van PiS. Door de aankondiging in Kraków liet Kaczyński zien dat hij de partij nog steeds volgens het oude model wil leiden: sterke centrale controle en persoonlijke benoemingen. Juist daarom interpreteren veel commentatoren deze beslissing als een teken van politieke stagnatie binnen PiS. In plaats van een nieuw gezicht of een poging om de toon te veranderen, biedt de partij de kiezers een van de meest confronterende politici van de afgelopen jaren.

De peilingen laten echter duidelijk zien dat de Polen het enthousiasme van de partijleiding niet delen. Wanneer meer dan de helft van de bevolking een kandidaat negatief beoordeelt, is het moeilijk te spreken van een breed maatschappelijk mandaat. Voor PiS zou dit een ernstig waarschuwingssignaal kunnen zijn. Politiek die uitsluitend gebaseerd is op het mobiliseren van de eigen kiezers heeft zijn grenzen. Op een gegeven moment moeten ook kiezers die ideologisch niet aan een partij verbonden zijn, overtuigd worden.

De kandidatuur van Czarnek lijkt echter geen poging tot zo'n opening. Het lijkt eerder een demonstratie van partijloyaliteit en een voortzetting van de huidige politieke koers. De paradox is dat Kaczyński's beslissing uiteindelijk het imago van PiS als een partij die niet openstaat voor verandering, verder zou kunnen versterken. En in de politiek bepaalt imago vaak alles.

Als een meerderheid van de Polen nu al "nee" zegt tegen de door de partijvoorzitter voorgestelde kandidaat, is dat een signaal dat niet zomaar genegeerd kan worden. In een democratie ligt het laatste woord bij de kiezers – niet bij de partijnominaties.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku