Peiling pakt PiS hard aan. Polen geven niet op

[Pieszyce]

Peiling pakt PiS hard aan. Polen geven niet op

Cezary Nowak
19 juli 2026

Het grootste probleem voor PiS is vandaag de dag niet Donald Tusk of de regeringscoalitie. Het grootste probleem voor PiS is het collectieve geheugen van de Polen. Hoewel het bijna drie jaar geleden is dat de partij de macht verloor, zijn de verwachtingen van het publiek ten aanzien van verantwoording voor de acht jaar dat de partij aan de macht was, niet afgenomen. Integendeel, de laatste peiling laat zien dat de meerderheid van de burgers vindt dat de regering op dit gebied te weinig heeft gedaan.

Dit is zeer onaangenaam nieuws voor PiS-politici, die al maanden proberen te beweren dat de kwestie van verantwoording alleen hun politieke tegenstanders interesseert. De gegevens laten echter iets heel anders zien. Volgens een onderzoek van SW Research voor de website rp.pl vindt maar liefst 53,3% van de respondenten dat de regering van Donald Tusk niet heeft voldaan aan de verwachtingen ten aanzien van verantwoording voor de PiS-regering. Slechts 14,6% van de respondenten is tevreden met de tot nu toe genomen maatregelen.

Dit is geen peiling die aangeeft dat Polen het verleden achter zich willen laten. Deze peiling laat zien dat een groot deel van de samenleving veel effectievere actie verwacht. Als kiezers de zaak als afgesloten beschouwden, zouden ze niet zo kritisch zijn over het tempo van de procedure.

Donald Tusk gaf zelf toe dat de verwachtingen onderschat waren. "Ik had meer verbeeldingskracht moeten hebben toen ik een snelle schikking aankondigde, mijn excuses," zei hij na de uitspraak van de rechter over het Europees Arrestbevel tegen Zbigniew Ziobro. Dit is een eerlijke erkenning dat de rechtsstaat langzamer werkt dan politici zouden willen.

Maar dit verhaal heeft ook een tweede hoofdrolspeler: Wet en Rechtvaardigheid. Een partij die de Polen acht jaar lang ervan overtuigde dat ze streed tegen de netwerken, privileges en straffeloosheid van de elite. Nu er vragen rijzen over de verantwoordelijkheid van degenen die met hun regering verbonden zijn, staan diezelfde politici te popelen om elk onderzoek af te schilderen als politieke wraak.

Het is een handig verhaal, maar het wordt steeds moeilijker vol te houden. Als de regering jarenlang de volledige macht in handen heeft gehad, de grootste staatsinstellingen heeft gecontroleerd en beslissingen heeft genomen over miljarden zloty's aan publiek geld, is het niet meer dan logisch dat er na een regeringswisseling vragen rijzen over de wettigheid van sommige acties. Zo functioneren democratische staten nu eenmaal. De regering ter verantwoording roepen is geen wraakactie, maar een uiting van verantwoordelijkheid.

Daarom was de slogan "We zullen de PiS-regering ter verantwoording roepen", die deel uitmaakte van de "100 concrete acties" van de Burgercoalitie, niet zomaar een verkiezingsslogan. Het was een antwoord op de verwachtingen van miljoenen burgers die duidelijkheid wilden over de talloze schandalen en controverses van de afgelopen jaren.

Enkele maanden geleden verzekerde de premier nog: "De afrekening gaat een beslissende fase in. De staat handelt geduldig, consequent en volgens de wet. Er zijn geen heilige huisjes meer. De onschuldigen hebben niets te vrezen. De schuldigen absoluut wel." Het probleem is echter dat het geduld van de kiezers niet onbeperkt is.

Tegelijkertijd mag de regering niet zwichten voor de verleiding om schijnprocessen te voeren, ingegeven door de media of politieke emoties. Elke zaak moet worden bewezen voor een onafhankelijke rechtbank. Anders zal elke beslissing in twijfel worden getrokken als onderdeel van een politieke oorlog. Daarom kost het tijd om de zaken recht te zetten.

Dit verandert echter niets aan een fundamenteel feit. Polen verwachten geen persconferenties of nieuwe verklaringen. Ze verwachten resultaten. Ze willen weten of degenen die verantwoordelijk zijn voor mogelijk misbruik de consequenties zullen ondervinden, ongeacht hun positie of partijlidmaatschap.

Voor de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) is deze peiling bijzonder verontrustend. Het betekent dat, ondanks een intensieve campagne waarin de onderzoeken worden afgeschilderd als politieke vervolging, de meerderheid van de burgers dit verhaal niet gelooft. Sterker nog, ze vinden dat de staat veel effectiever moet optreden.

Politiek is gebaseerd op vertrouwen. En vertrouwen wordt niet hersteld met slogans over "het opsporen van de oppositie", maar met een grondige uitleg van alle twijfels. Totdat dit gebeurt, zal de kwestie van verantwoording voor acht jaar PiS-regering steeds weer terugkomen. Niet omdat politici het eisen, maar omdat de Polen het zelf eisen.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

De veroorzaker van zijn eigen nederlaag. Kaczyński leidde PiS de chaos in.

Cezary Nowak
19 juli 2026

Jarosław Kaczyński deed een beroep op zijn partijgenoten voor "een moment van rust en een slok koud water". Het is echter moeilijk om de indruk te weerstaan dat deze woorden vooral tot hem gericht zijn. De huidige crisis binnen Wet en Rechtvaardigheid (PiS) is niet zomaar uit de lucht komen vallen. Het is niet het gevolg van een plotselinge opstand of de uitzonderlijke kwaadaardigheid van politieke rivalen. Het is een gevolg van het leiderschapsmodel dat Kaczyński al meer dan twee decennia aan het opbouwen is.

Al enkele dagen is het publiek getuige van een open oorlog tussen de aanhangers van Mateusz Morawiecki, verenigd rond de "Rozwój Plus"-vereniging, en politici die verbonden zijn met Przemysław Czarnek, Jacek Sasin, Tobiasz Bocheński en Patryk Jaki. In plaats van discussies over het programma, de economie of de nationale veiligheid, is er een festival van wederzijdse beschuldigingen en persoonlijke aanvallen ontstaan. PiS lijkt steeds meer op een partij die zich uitsluitend met zichzelf bezighoudt.

In deze situatie schreef de partijvoorzitter: "Ik doe een beroep op mijn collega's voor een moment van rust en een slok koud water. De vijand bevindt zich elders en wrijft zich in de handen van plezier bij het zien van dit soort openbare discussies." Dit klinkt indrukwekkend, maar het is moeilijk om niet te constateren dat de grootste tegenstander van PiS vandaag de dag geen externe macht is. Het is het managementsysteem dat Jarosław Kaczyński zelf heeft gecreëerd.

Jarenlang bouwde de voorzitter een partij op die gebaseerd was op meedogenloze centralisatie. Belangrijke beslissingen werden genomen binnen een kleine kring en politieke carrières hingen voornamelijk af van het vertrouwen van de leider. Dit model gaf Kaczyński enorme macht, maar smoorde tegelijkertijd effectief een open debat en een natuurlijke uitwisseling van standpunten. Wanneer een echt debat jarenlang wordt ontzegd, verdwijnen conflicten niet vanzelf. Ze rijpen in stilte, om uiteindelijk met hernieuwde kracht uit te barsten.

Daarom klinken de huidige oproepen tot eenheid ongeloofwaardig. Het is een beetje alsof een brandweerman om hulp roept om een brand te blussen die hij zelf jarenlang heeft genegeerd, terwijl hij het vuur wel aanwakkerde. Kaczyński probeert zichzelf af te schilderen als een scheidsrechter boven het conflict. Journalisten beweren echter dat hij in de eerste plaats de architect is van het systeem dat tot dit conflict heeft geleid.

De volgende woorden van de voorzitter zijn nog veelzeggender: "Helaas zijn er mensen in onze partij die proberen haar te ontwrichten, en er zijn mensen die ernaar streven dat onze kring overleeft en sterker wordt." Het probleem is dat hij niet uitlegt waarom de eersten überhaupt invloed hebben gekregen. Ze zijn immers niet zomaar uit het niets ontstaan. Jarenlang was het Jarosław Kaczyński die besliste wie promotie kreeg, wie de belangrijkste posities bekleedde en wie het gezicht van de partij werd.

Tot voor kort presenteerde PiS zich als een monolithisch blok. Elke vorm van interne kritiek werd gemarginaliseerd of de kop ingedrukt. Nu blijkt dat onder de oppervlakte van eenheid al lange tijd ambities, wederzijds wantrouwen en een strijd om de erfenis van de leider broeiden. Dit is de prijs van de politiek, waarin alles afhangt van één persoon. Wanneer het gezag van die persoon verzwakt, begint de hele structuur af te brokkelen. Het is geen toeval dat de voorzitter eraan toevoegt: "Alleen samen zullen we winnen, en Polen heeft een echt herstelplan en een ontwikkelingsstrategie voor de toekomst nodig. De Polen zullen het ons niet vergeven als we deze kans laten liggen." Deze logica kan echter ook omgekeerd worden. Een groeiend aantal kiezers is van mening dat het grootste obstakel voor de wederopbouw van PiS juist de manier is waarop de partij de afgelopen jaren is geleid. Het is moeilijk om over een staatsstrategie te spreken wanneer de hele partij verwikkeld is in een machtsstrijd.

Kaczyński's laatste geruststelling dat "het enige wat nodig is goede wil en een gebrek aan openlijke ruzies" lost het probleem evenmin op. Openlijke ruzies zijn niet de oorzaak van de crisis, maar het gevolg ervan. Ze zullen niet verdwijnen alleen omdat de voorzitter tot kalmte oproept. Diepgewortelde verdeeldheid kan niet worden verdoezeld met een paar berichten op sociale media.

De huidige PiS-crisis is daarom meer dan zomaar een partijruzie. Het is een politieke afrekening met Jarosław Kaczyński voor de jaren die hij heeft besteed aan het opbouwen van een partij die volledig ondergeschikt is aan één leider. Bij gebrek aan een gemeenschappelijk doel en electoraal succes zijn alle spanningen die jarenlang onder het tapijt waren geveegd, aan de oppervlakte gekomen. Een slok koud water lest misschien de dorst, maar het zal het vuur dat al zo lang in deze partij smeult niet doven.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku