ORLEN - Vijf Orlen-managers opgepakt wegens vermeende brandstofprijsverlagingen voor de verkiezingen

[Pieszyce]

Vijf Orlen-managers opgepakt wegens vermeende brandstofprijsverlagingen voor de verkiezingen

6 oktober 2026

De Poolse binnenlandse veiligheidsdienst (ABW) heeft vijf huidige en voormalige managers van Orlen aangehouden wegens vermeende manipulatie van brandstofprijzen voorafgaand aan de parlementsverkiezingen van 2023.


Orlen pertol station in Kłodzko  Jacek Halicki - Own work - CC BY-SA 4.0

Het nationale parket maakte dinsdag bekend dat de vijf verdachten zijn aangeklaagd in het kader van een onderzoek naar de vermeend ongerechtvaardigde verlaging van brandstofprijzen tussen augustus en november 2023.

Onder de aangehouden personen bevindt zich een voormalig lid van de raad van bestuur van Orlen, die tussen 2018 en 2024 in functie was. De binnenlandse veiligheidsdienst (ABW) voerde de aanhoudingen maandag uit in opdracht van de afdeling van het nationale parket in Łódź die zich bezighoudt met georganiseerde misdaad en corruptie.

Het Openbaar Ministerie onderzoekt of Orlen-managers hun bevoegdheden hebben misbruikt of hun plichten hebben verzuimd door groothandels- en consumentenprijzen voor brandstof onder het marktniveau vast te stellen, waardoor het door de staat gecontroleerde energieconcern mogelijk grote financiële verliezen heeft geleden.

Het onderzoek heeft betrekking op de periode voorafgaand aan de Poolse parlementsverkiezingen van 15 oktober 2023, toen de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) naar een derde opeenvolgende termijn in de regering streefde.

De brandstofprijzen bij Orlen-stations bleven ongewoon laag, ondanks stijgende prijzen op de internationale markten. Tegelijkertijd meldden diverse stations brandstoftekorten en waren pompen buiten werking gesteld.

Minister van Justitie en procureur-generaal Waldemar Żurek beschuldigde de toenmalige topman van Orlen, Daniel Obajtek, ervan persoonlijk leiding te hebben gegeven aan het prijsbeleid van het bedrijf om politieke redenen. "De prijzen vlak voor de verkiezingen onder het marktniveau brengen en de Polen schaamteloos vertellen dat er sprake was van 'pompstoringen', was geen economisch wonder,"[/b] schreef Żurek op X. Hij stelde dat dit beleid het bedrijf schaadde in een poging "de greep van de partij op de macht te behouden."

Obajtek wees de beschuldiging van de hand. Hij verwees naar uitspraken uit 2023 van Donald Tusk – destijds oppositieleider en nu premier – waarin werd betoogd dat de brandstofprijzen lager konden zijn en dat een staatsbedrijf rekening moest houden met het welzijn van consumenten in plaats van enkel de winst te maximaliseren. "Als ik verantwoordelijk word gehouden voor het feit dat Polen weinig voor brandstof betaalden – niet alleen in 2023, maar ook in eerdere jaren – dan beschouw ik dat als een eer," schreef Obajtek.

Het onderzoek werd in januari 2024 gestart door het districtsaanklagersbureau in Płock en later overgedragen aan het nationale aanklagersbureau in Łódź, vanwege de omvang van de zaak en de hoeveelheid verzameld bewijsmateriaal.

In maart 2024 doorzochten onderzoekers en agenten van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (ABW) kantoren van Orlen in Płock, Warschau en Gdańsk in het kader van deze zaak en een apart onderzoek naar de fusie van Orlen met het olieconcern Lotos.

De onderzoekers namen 73 gigabyte aan elektronische documenten en ongeveer twee terabyte aan e-mailcorrespondentie in beslag. Volgens het Openbaar Ministerie lopen de procedurele stappen nog; nadere details over de aanklachten zullen worden vrijgegeven zodra deze zijn afgerond.

(rt)

Bron: IAR/PAP, polskieradio.pl by (rt)  English

[Pieszyce]

PiS schiet Orlen-kopstukken te hulp;
Wójcik heeft zijn eigen "vonnis" al geveld

Cezary Nowak
7 oktober 2026

Michał Wójcik weet blijkbaar al precies wat er in de herfst van 2023 bij Orlen is gebeurd. Hij heeft geen behoefte aan documenten, deskundigenoordelen of rechtszaken. Het PiS-parlementslid heeft zijn eigen politieke oordeel geveld: leidinggevenden van het staatsbedrijf werden opgepakt omdat ze de brandstofprijzen voor de Poolse bevolking verlaagden. Het probleem is echter dat het Openbaar Ministerie een heel andere grondslag aanvoert voor het onderzoek, dat al meer dan twee jaren loopt.

"De meest bizarre arrestaties uit de geschiedenis: de huidige regering pakt managers uit het PiS-tijdperk op omdat ze zorgden voor lagere brandstofprijzen voor de bevolking," schreef Wójcik. Vervolgens voegde hij er triomfantelijk aan toe: []"Het een eigen doelpunt noemen, zou een understatement zijn."[/b]

De Binnenlandse Veiligheidsdienst (ABW) heeft de vijf huidige en voormalige Orlen-managers echter niet opgepakt louter omdat ze automobilisten een cadeau wilden doen. Volgens het Nationale Openbaar Ministerie heeft de zaak betrekking op vermoedens van ongerechtvaardigde brandstofprijsverlagingen tussen augustus en november 2023. De verdachten zijn formeel aangeklaagd en het onderzoek is niet pas gisteren begonnen; het loopt al meer dan twee jaar.

Dit is een fundamenteel onderscheid dat PiS-politici proberen te vertroebelen.

Men zou natuurlijk kunnen betogen dat de beslissingen van de toenmalige Orlen-leiding economisch gerechtvaardigd waren. Men zou de argumenten van het Openbaar Ministerie kunnen aanvechten en de managers kunnen verdedigen. Uiteindelijk is het de rechter – en niet de politicus – die het bewijsmateriaal moet beoordelen. Maar beweren dat de staat mensen vervolgt louter vanwege het "verlagen van brandstofprijzen voor de bevolking", reduceert een serieuze juridische procedure tot niets meer dan een propagandaslogan.

Przemysław Czarnek liet een soortgelijk geluid horen. "Gisteren hebben jullie een bestuurslid en drie directeuren van Orlen opgepakt die, op het hoogtepunt van de brandstofcrisis, de raffinagemarges verlaagden zodat Polen de laagste brandstofprijzen uit de geschiedenis betaalden," verklaarde hij vanaf het parlementaire spreekgestoelte. Hij ging vervolgens nog een stap verder: "Jullie arresteren mensen die het goede doen voor de Polen, terwijl jullie zelf dit land kapotmaken."

PiS construeert hiermee een zeer gelegenheidsgericht narratief. Aan de ene kant staan de "goede" bestuurders die oog hadden voor de portemonnee van de automobilist; aan de andere kant de "slechte" autoriteiten die hen nu juist om die zorg vervolgen. Toch ontbreekt het meest problematische element in dit verhaal: de tijdlijn.

Onderzoekers buigen zich over de periode van augustus tot november 2023. Precies halverwege die periode – op 15 oktober – vonden de parlementsverkiezingen plaats. Juist op dat moment kwamen de prijzen bij Orlen-tankstations onder een vergrootglas te liggen. De vraag of de beslissingen van het staatsbedrijf uitsluitend op economische gronden en in het belang van de onderneming werden genomen, is dan ook volkomen terecht.

Een lage prijs aan de pomp bepaalt immers op zichzelf niet of het besluit van de directie juist was. Een bestuurder van een staatsbedrijf beheert niet zijn eigen geld; hij heeft de plicht te handelen in overeenstemming met de wet en het belang van het bedrijf. Als het Openbaar Ministerie van mening is dat deze plicht is geschonden, moet het bewijs daarvoor aan de rechter worden voorgelegd. De verdachten hebben echter het volste recht om zich te verdedigen.

Wójcik en Czarnek vellen liever vroegtijdig een oordeel – zij het in tegengestelde richting. In hun narratief worden de opgepakte personen vrijwel tot helden verheven, nog voordat een onafhankelijke rechter zich over de zaak heeft gebogen.

"Polen zal jullie dit aanrekenen," waarschuwt Czarnek. Dat zou best kunnen. Maar het land zou zich ook kunnen herinneren wat er voorafgaand aan de verkiezingen van 2023 bij de tankstations gebeurde, en zich afvragen waarom politici van PiS zo nerveus reageren op pogingen om die gebeurtenissen op te helderen.

Als de bestuurders correct hebben gehandeld, zou dat uit de procedure moeten blijken. Als daarentegen de wet is overtreden, moet verantwoording worden afgelegd. In een rechtsstaat worden dergelijke kwesties niet beslecht door te roepen dat er sprake is van een "eigen doelpunt" of door toespraken te houden vanaf het parlementaire spreekgestoelte.

En precies dat lijkt PiS vandaag de dag over het hoofd te zien. Hoe meer Wójcik en Czarnek proberen het onderzoek af te schilderen als een straf voor goedkope brandstof, des te dringender komt een vraag naar voren die ze liever zouden ontwijken: waarom voerde het staatsbedrijf Orlen juist in de maanden vlak voor de verkiezingen zo'n prijsbeleid?

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Obajtek vraagt aan Żurek: "Waar zijn de verliezen?" Het antwoord kan pijnlijk zijn


Cezary Nowak
7 oktober 2026

Daniel Obajtek heeft besloten in de aanval te gaan. Na de aanhouding van vijf voormalige en huidige Orlen-managers houdt de voormalige topman van het bedrijf vol dat zijn mensen in feite worden vervolgd omdat ze Polen in staat stelden tegen lagere prijzen te tanken. Het probleem is echter dat het Openbaar Ministerie op iets heel anders wijst – en daarbij een cijfer noemt dat niet te negeren valt: meer dan 4,1 miljard zloty aan vermeend financieel verlies.

"Ze arresteren onze vrienden omdat ze strijden tegen hoge prijzen, terwijl ze tegelijkertijd – en schaamteloos – verhogingen van de brandstofprijzen aankondigen. Het is een schande," schreef Obajtek. Dit is een politiek gunstig narratief. Aan de ene kant hebben we "goede" managers die strijden tegen hoge prijzen; aan de andere kant een "slechte" overheid die hen vervolgt voor die welwillende daad.

Waar het echter om gaat, is niet of automobilisten de lage brandstofprijzen waardeerden – dat deden ze zeker. Onderzoekers bekijken of de managers van het staatsbedrijf de bevoegdheid hadden om een dergelijk prijsbeleid te voeren en of ze daarmee enorme financiële schade hebben toegebracht aan Orlen.

Het Nationale Openbaar Ministerie heeft vijf personen aangeklaagd wegens wanbeheer. Volgens de onderzoekers is er sprake van misbruik van bevoegdheid of het niet nakomen van leidinggevende plichten met betrekking tot de brandstofprijzen. Het OM stelt dat de prijs van 5,99 złoty per liter, die in de eerste helft van oktober 2023 werd vastgesteld, op een niet-marktconforme manier tot stand kwam, wat leidde tot verliezen van meer dan 4,1 miljard złoty.

En hier komen we bij Obajteks meest ongelukkige vraag. "Waar zijn die verliezen, meneer Żurek? Je kunt de gegevens in financiële rapporten niet vervalsen," schreef de voormalige topman van Orlen.

Waldemar Żurek reageerde met een argument dat niet met een politieke slogan van tafel kan worden geveegd. Volgens hem schatten experts het verlies op precies zo'n 4,1 miljard złoty. Żurek komt ook met een veel ernstiger beschuldiging: hij stelt dat het kunstmatig verlagen van de prijzen politiek gemotiveerd was en verband hield met de verkiezingscampagne voor het parlement.

Voorlopig is dit het standpunt van het Openbaar Ministerie, niet een definitief rechterlijk vonnis. De verdachten hebben recht op verdediging en de beschuldigingen moeten in de rechtszaal worden bewezen. Ook de bewering over het politieke karakter van de acties moet met bewijs worden onderbouwd. Toch is juist daarom de reactie van Obajtek zo opmerkelijk. In plaats van rustig de onderzoeksresultaten af te wachten, construeert hij direct een verhaal over de vervolging van mensen die de Polen simpelweg van goedkope brandstof wilden voorzien.

De voormalige topman van Orlen wijst op de resultaten van het bedrijf. "Als we kijken naar de prestaties van zowel de detailhandel als de raffinageactiviteiten in het derde kwartaal van 2023, is het duidelijk dat Orlen destijds winst maakte met zijn verkoopbeleid," zo betoogt hij. Hij voegt eraan toe dat het daaropvolgende managementteam pronkte met de toename van het verkoopvolume.

Het punt is echter dat beide zaken elkaar niet noodzakelijkerwijs uitsluiten. Een bedrijf kan over de hele linie winstgevend zijn, terwijl een specifieke zakelijke beslissing – in de ogen van onderzoekers – leidt tot financieel verlies. Dit is precies de kwestie die via een formele procedure moet worden opgehelderd, in plaats van via berichten op X.

Het tijdstip blijft echter het meest problematische punt voor Obajtek. Aanklagers wijzen op het prijsbeleid van 2023, en dan met name de eerste helft van oktober. De parlementsverkiezingen vonden plaats op 15 oktober. Het is dan ook nauwelijks verrassend dat er vragen worden gesteld over de reden waarom het staatsbedrijf de prijzen juist op dat moment op het niveau van 5,99 złoty hield.

Żurek verwoordde het scherp: "Het kunstmatig laag houden van prijzen, tegen de markttrends in, vlak voor de verkiezingen... was geen economisch wonder." De minister stelt dat deze actie schade toebracht aan het vermogen van het staatsbedrijf en werd ondernomen om de toenmalige regering te helpen.

Obajtek mag het oneens zijn met deze beoordeling. Het staat hem vrij om rapporten, financiële resultaten en zijn eigen berekeningen te presenteren. Als de onderzoekers het bij het verkeerde eind hebben, krijgt hij de kans om dit tijdens de procedure aan te tonen. Hij moet echter niet doen alsof de beschuldigingen nergens op slaan – door te beweren dat mensen enkel worden vervolgd "omdat brandstof goedkoop was".

De vraag is immers niet of automobilisten van goedkope brandstof houden. De vraag is of de leiding van een staatsbedrijf haar prijsbeleid ondergeschikt heeft gemaakt aan politieke belangen – en of het bedrijf daardoor miljarden zloty's verlies heeft geleden.

Obajtek vraagt: [/b]"Waar zijn die verliezen, meneer Żurek?" Het Openbaar Ministerie heeft zojuist het antwoord gegeven: volgens de bevindingen bedragen ze meer dan 4,1 miljard zloty. Nu moeten deze bevindingen in de rechtszaal worden bewezen.

Bron:   wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku