Kaczyński dreigt met "Tusks rechtbank". PiS wil het Constitutioneel Hof beschermen tegen de gevolgen van ...

[Pieszyce]

Kaczyński dreigt met "Tusks rechtbank".
PiS wil het Constitutioneel Hof beschermen tegen de gevolgen van haar eigen bewind.

Cezary Nowak
16 oktober 2026

Jarosław Kaczyński heeft blijkbaar besloten dat de beste manier om de verantwoordelijkheid voor de crisis bij het Constitutioneel Hof te ontlopen, is om Donald Tusk te beschuldigen van precies datgene waar Wet en Rechtvaardigheid al jaren van wordt beschuldigd: het ondergeschikt maken van de rechterlijke macht aan politieke belangen.

De PiS-leider spreekt dus over "Tusks rechtbank", dreigt met een overname van het Hof en roept zijn aanhangers op tot protest. Hij laat een ongemakkelijk detail weg: het was tijdens het bewind van zijn partij dat het Hof het onderwerp werd van een van de ernstigste constitutionele geschillen in de geschiedenis van de Derde Poolse Republiek. Vandaag de dag treedt Kaczyński op als verdediger van de onafhankelijkheid van een instelling waarvan hij zelf de crisis mede heeft veroorzaakt. Deze politieke tegenstrijdigheid is moeilijk te negeren.

"Berek is er alleen maar om als een soort verlengstuk van Tusks rechtbank te dienen," betoogt Kaczyński. Hij voegt eraan toe dat het Tribunaal zou moeten functioneren "als een horloge, maar dan een horloge om Tusks pols."

Het probleem is dat pakkende metaforen geen vervanging zijn voor bewijs. De PiS-leider toont niet aan dat Maciej Berek van plan is zijn uitspraken ondergeschikt te maken aan die van de premier. In plaats daarvan probeert hij de onafhankelijkheid van de nieuwe rechter bij voorbaat in twijfel te trekken en zijn benoeming voor te stellen als onderdeel van een plan van de regerende meerderheid om het Tribunaal over te nemen.

Natuurlijk zijn Bereks eerdere banden met de regering een omstandigheid die wel degelijk aan publieke controle onderworpen kan en moet worden. Een rechter van het Tribunaal moet ook onafhankelijk blijven van de politieke kringen waaruit hij afkomstig is. Het enkele feit dat hij een regeringsfunctie bekleedt, bewijst echter niet dat toekomstige uitspraken politiek gedicteerd zullen worden.

Kaczyński maakt dat onderscheid niet. In plaats daarvan suggereert hij dat Berek de formele of informele leider van het Tribunaal zal worden en dat zijn taak zal zijn om de verwachtingen van de premier uit te voeren. Dit is een voorspelling over de toekomst, die de PiS-leider in de geciteerde verklaring niet met concrete bewijzen onderbouwt.

Wat echter bijzonder veelzeggend is, is wie deze beschuldigingen uitspreekt. De crisis bij het Constitutioneel Tribunaal begon in 2015 en verergerde in de daaropvolgende jaren door geschillen over de benoeming van rechters, de publicatie van uitspraken en het bestuur van de instelling. Veel beslissingen van de Wet en Rechtvaardigheid (PiS) destijds werden bekritiseerd door juristen en Europese instellingen.

Kaczyński heeft het volste recht om de acties van de huidige meerderheid te beoordelen. Hij zou echter even consequent moeten zijn in het aanpakken van de gevolgen van de beslissingen van zijn eigen partij. Zonder dit klinken zijn verklaringen waarin hij de onafhankelijkheid van het Tribunaal verdedigt vooral als een poging om de volledige verantwoordelijkheid voor de crisis af te schuiven op zijn politieke tegenstanders.

De PiS-leider beperkt zich echter niet tot kritiek op de verkiezing van Berek. Hij roept ook op tot demonstraties tegen het optreden van de regering. "Er moeten demonstraties komen, er moet verzet zijn. We pakken de schendingen van de wet op alle mogelijke manieren aan. Maar we mogen hier niet aan toegeven; we moeten gewoon aanvallen," verklaarde hij.

Het recht op vreedzaam protest is de basis van de democratie. In een sfeer van toenemend conflict vereist het spreken over de noodzaak tot "aanvallen" echter bijzondere voorzichtigheid. Een politiek leider moet een duidelijk onderscheid maken tussen een vastberaden parlementaire strijd en publieke kritiek enerzijds en elke vorm van geweld of intimidatie anderzijds.

Ondertussen verscheen procureur Andrzej Piaseczny op 16 oktober op het hoofdkantoor van het Constitutioneel Hof, samen met politieagenten en een expert in computerforensica. De procedure betrof een onderzoek naar vermoedelijke plichtsverzuim en het belemmeren van het werk van personen die door de Sejm waren gekozen als rechters van het Constitutioneel Hof.

Bogdan Święczkowski achtte de acties van de officier van justitie "provocatief" en stelde dat ze "voldoen aan de kenmerken van een misdrijf in de zin van artikel 128 van het Wetboek van Strafrecht". Uiteindelijk besloot hij de documenten vrijwillig vrij te geven. Het Openbaar Ministerie maakte echter bekend dat het materiaal had veiliggesteld dat betrekking had op de gebeurtenissen van 14 oktober.

De rechtmatigheid van deze acties moet worden beoordeeld op basis van de wet en het feitelijke verloop van de gebeurtenissen. De loutere verschijning van een officier van justitie voor het Tribunaal vormt geen bewijs van een aanval op de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, evenmin als de uitvaardiging van een huiszoekingsbevel de wetshandhavingsinstanties ontslaat van hun verplichting om de wet na te leven.

Kaczyński schetst het conflict echter als een strijd tegen de autoriteiten, die naar verluidt de wet "op alle mogelijke manieren" overtreden. Dit is een zeer brede beschuldiging en vereist daarom een bijzonder precieze onderbouwing. Zonder specifieke overtredingen te benoemen, is het gemakkelijk om een juridisch geschil om te zetten in een politiek verhaal over een bedreiging voor de hele staat.

De PiS-voorzitter kan nu demonstraties organiseren, Tusk beschuldigen van dictatoriale intenties en het Tribunaal afschilderen als de toekomstige "verlenging" van de premier. Dit verandert echter niets aan het feit dat de crisis van deze instelling een geschiedenis heeft en dat Wet en Rechtvaardigheid daarin een cruciale rol heeft gespeeld. Het verdedigen van de grondwet vereist meer dan luide toespraken en suggestieve vergelijkingen. Het vereist ook de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen beslissingen.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku

[Pieszyce]

Video van PiS demonstraties bij het Tribunaal

Citaat vide TVN24.pl  taal instelbaar.

[Pieszyce]

Kaczyński ziet overal verraad!
PiS waarschuwt Polen voor verlies van onafhankelijkheid

Cezary Nowak
17-10-2026

Jarosław Kaczyński heeft opnieuw verklaard dat Polen aan de rand van een catastrofe staat. Hij beweert dat Donald Tusk de staat vernietigt, dat Brussel onze soevereiniteit afneemt en dat Berlijn zich opmaakt om de Poolse economie te onderwerpen – waarbij hij suggereert dat de in 1989 herwonnen vrijheid wel eens niet meer dan een historische episode zou kunnen blijken te zijn. Dit was de boodschap die hij overbracht aan de aanwezigen bij de demonstratie van afgelopen zaterdag voor het Constitutioneel Tribunaal. De leider van de Wet en Rechtvaardigheid partij (PiS) presenteerde zichzelf als verdediger van de democratie, de rechtsstaat en de onafhankelijkheid van staatsinstellingen. Het probleem is echter dat hij in zijn dramatische betoog de verantwoordelijkheid van zijn eigen partij voor de constitutionele crisis – die ontstond tijdens haar regeerperiode – volledig buiten beschouwing liet.

"Polen wordt wakker, maar het moet volledig wakker worden," verklaarde Kaczyński. Hij schetste vervolgens een beeld van een staat die wordt bestuurd door lieden die uitsluitend dankzij bedrog aan de macht blijven. "Deze regering houdt vandaag de dag alleen stand omdat ze liegt, en liegt, en nog eens liegt," hield hij de menigte voor.

Hoewel dit een pakkende slogan is, kan het nauwelijks worden beschouwd als een serieuze analyse van de politieke situatie. De coalitie van Donald Tusk kwam aan de macht na de parlementsverkiezingen van 2023, nadat zij een meerderheid in de Sejm had behaald. Het is uiteraard volkomen terecht om de coalitie ter verantwoording te roepen voor haar beloften, fouten en specifieke beleidsbeslissingen. De bewering dat haar bestaan echter uitsluitend op leugens berust, miskent zowel de verkiezingsuitslag als de mechanismen van democratische verantwoording. Nog opmerkelijker waren zijn uitspraken over het Constitutioneel Tribunaal en de Nationale Bank van Polen. Kaczyński omschreef deze als de "laatste twee instellingen" die nog niet door de "huidige machthebbers zijn ingepikt." Daarmee stelde hij deze constitutionele staatsorganen voor als politieke bolwerken die tegen tegenstanders verdedigd moeten worden. De onafhankelijkheid van een instelling betekent echter niet dat deze vrijgesteld moet zijn van elk toezicht, personele wijzigingen of juridische toetsing. Het betekent evenmin dat posities die tijdens het bewind van Wet en Rechtvaardigheid (PiS) zijn ingevuld, automatisch onttrokken moeten worden aan het publieke debat. Het geschil over de selectie van rechters voor het Constitutioneel Tribunaal en de wijze waarop dit tribunaal functioneert, vereist constitutionele argumenten – en niet enkel het mobiliseren van aanhangers tegen de huidige parlementaire meerderheid.

Kaczyński ging echter nog een stap verder. Hij opperde de mogelijkheid van nieuwe demonstraties – ditmaal voor het gebouw van de Nationale Bank van Polen – en waarschuwde tegelijkertijd tegen de invoering van de euro en verdere Europese integratie. Volgens de leider van PiS zou Polen uiteindelijk "van buitenaf bestuurd" kunnen worden, wat een einde zou kunnen maken aan het tijdperk van vrijheid dat in 1989–1990 begon.

De huidige situatie in Polen vergelijken met het verlies van nationale onafhankelijkheid is een uiterst zware kwalificatie. Hoewel het lidmaatschap van de Europese Unie inhoudt dat bepaalde bevoegdheden worden overgedragen aan gemeenschappelijke instellingen, blijft Polen een soevereine staat met een eigen parlement, regering en grondwet. Een debat over de toekomst van de integratie is noodzakelijk; het is echter niet nodig om elk meningsverschil met Brussel af te schilderen als een voorbode van het einde van een vrij Polen.

De ernstigste beschuldiging werd geuit in de context van de overheidsfinanciën. Kaczyński beweerde dat de regering de overheidsfinanciën heeft "verwoest", en suggereerde dat dit opzettelijk is gedaan "om Polen te verpletteren" en het vervolgens te dwingen voorwaarden te accepteren die ogenschijnlijk uit Brussel komen, maar in werkelijkheid hun oorsprong vinden in Berlijn.

Dit gaat verder dan louter kritiek op het economisch beleid. Het komt neer op de beschuldiging dat een democratisch gekozen regering bewust handelt ten nadele van de eigen staat, in het belang van een buitenlandse mogendheid. Een dergelijke zware beschuldiging vereist concreet bewijs – maar in de betreffende toespraak droeg Kaczyński dat op geen enkele wijze aan.

De leider van Wet en Rechtvaardigheid (PiS) sprak bovendien over het verwerpen van de rechtsstaat door de huidige regering. "Wij willen geen 'weerbare democratie' (militante democratie). Wij willen democratie, wij willen soevereiniteit en wij willen het recht op ontwikkeling", verklaarde hij. Dit zou overtuigender zijn als het gepaard ging met een even krachtige reflectie op de constitutionele geschillen die zich tussen 2015 en 2023 hebben voorgedaan – inclusief de wijze waarop het Constitutioneel Tribunaal werd samengesteld en hoe de uitspraken ervan werden uitgevoerd.

Kaczyński heeft het volste recht om te protesteren tegen Tusk, kritiek te uiten op het Europese beleid en via verkiezingen aan te sturen op een regeringswissel. Hij moet echter niet proberen inhoudelijke argumenten te vervangen door de suggestie dat zijn tegenstanders Polen bewust vernietigen in opdracht van Berlijn. Dergelijke beschuldigingen vergroten de verdeeldheid alleen maar en staan een constructief debat in de weg.

De toespraak van zaterdag maakte vooral duidelijk hoe de PiS haar politieke offensief wil voeren: door opeenvolgende institutionele conflicten te framen als een strijd voor het voortbestaan van de staat zelf. Het verdedigen van de democratie houdt echter niet in dat burgers ervan moeten worden overtuigd dat slechts één partij een vrij Polen vertegenwoordigt. Het betekent ook erkennen dat politieke tegenstanders aan de macht kunnen zijn op basis van een democratisch mandaat, en dat juridische geschillen moeten worden opgelost aan de hand van de grondwet en feiten – niet door te beschuldigen van landverraad.

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku