Ziobro triomfeert vanuit het buitenland – maar is niet van plan terug te keren naar Polen

[Pieszyce]

Ziobro triomfeert vanuit het buitenland – maar is niet van plan terug te keren naar Polen

Bogdan Lis
23 oktober 2026

Zbigniew Ziobro heeft een nieuw politiek offensief aangekondigd tegen de regering van Donald Tusk. De aanleiding is een uitspraak van de administratieve rechtbank (WSA), die het besluit om het paspoort van de voormalige minister van Justitie ongeldig te verklaren, heeft vernietigd. Ziobro spreekt van wetteloosheid, politieke wraakacties en methoden die doen denken aan het communistische tijdperk (PRL). Er is echter één detail dat zijn verhaal over een triomf voor de rechtsstaat enigszins compliceert: ondanks de gunstige rechterlijke uitspraak is de oud-minister nog steeds niet van plan terug te keren naar Polen.

Laten we beginnen bij de feiten, want die zijn van belang. De administratieve rechtbank in Warschau oordeelde inderdaad dat de rechten van Ziobro tijdens de administratieve procedure zijn geschonden. Ambtenaren stuurden een kennisgeving naar een adres waar de politicus niet verbleef – terwijl zij via het openbaar ministerie over informatie beschikten die het tegendeel bewees. Bovendien werden zijn juridisch vertegenwoordigers niet naar behoren op de hoogte gesteld. Als gevolg daarvan heeft de rechtbank het besluit van de gouverneur van Mazovië vernietigd vanwege ernstige procedurele gebreken.

Deze uitspraak dient gerespecteerd te worden. De staat is verplicht de wet na te leven met betrekking tot iedere burger – ook wanneer het een politicus betreft die verdacht wordt van ernstige misdrijven. Fouten van ambtenaren zijn niet minder ernstig enkel omdat ze betrekking hebben op een persoon wiens activiteiten politiek omstreden zijn.

Ziobro heeft dus redenen om kritiek te uiten op de wijze waarop de procedure is verlopen. Het probleem ontstaat echter wanneer hij verstrekkendere conclusies probeert te trekken uit een uitspraak die enkel over een gebrekkige procedure gaat. "Dit was geen vergissing. Minister Kierwiński en de gouverneur die onder hem valt, hebben bewust de wet overtreden. Het ging niet om de wet; het ging om politieke wraak", stelt de oud-minister in een interview met Interia.

De rechtbank heeft echter niet vastgesteld dat de ambtenaren handelden vanuit een oogmerk van politieke wraak. Evenmin heeft de rechtbank een oordeel geveld over de inhoudelijke beschuldigingen met betrekking tot het Justitiefonds (Fundusz Sprawiedliwości). Het betrof enkel de vaststelling van een schending van procedurele voorschriften – een cruciaal onderscheid dat een voormalig minister van Justitie bij uitstek zou moeten begrijpen.

Ziobro gaat echter nog een stap verder en vergelijkt het optreden van de huidige staat met de repressie door de veiligheidsdienst uit het communistisch tijdperk (Służba Bezpieczeństwa).

"De laatste keer dat het er zo aan toeging, was onder de communisten. Op bevel van de veiligheidsdienst werden paspoorten ingenomen van oppositieactivisten die na de afkondiging van de staat van beleg niet naar het land terugkeerden uit vrees voor represailles", zo beweerde hij.

Een dergelijke vergelijking is historisch gezien extreem. In het democratische Polen bestaan er onafhankelijke procedures om administratieve besluiten te toetsen – procedures waarvan Ziobro zelf zojuist met succes gebruik heeft gemaakt. Het is lastig om de paradox over het hoofd te zien: een politicus beroept zich op een rechterlijke uitspraak tegen de huidige regering, terwijl hij tegelijkertijd de staat afschildert als een systeem dat doet denken aan een communistische dictatuur.

Er zit nog een tegenstrijdigheid in dit verhaal. Jarenlang betoogde Ziobro dat zijn hervormingen van de rechterlijke macht bedoeld waren om de rechtspraak efficiënter te maken en het vertrouwen van het publiek in de staat te herstellen. Vandaag de dag weigert hij zelf naar het land terug te keren, met als reden dat hij geen vertrouwen heeft in het functioneren van het rechtssysteem. Men kan uiteraard kritiek uiten op de huidige personeelswisselingen binnen de rechtspraak en wijzen op zorgen over de rechtmatigheid van bepaalde besluiten. Toch kan men niet voorbijgaan aan de vraag naar de politieke verantwoordelijkheid van de man die jarenlang persoonlijk aan het hoofd stond van het ministerie van Justitie.

Het belangrijkste punt blijft echter het 'Justitiefonds' (Fundusz Sprawiedliwości). Het openbaar ministerie is van plan 26 aanklachten tegen Ziobro in te dienen, waaronder beschuldigingen van onregelmatigheden bij de besteding van publieke middelen. De voormalig minister verwerpt deze beschuldigingen; hij heeft uiteraard het recht op een verdediging en geniet het vermoeden van onschuld. Het feit dat het besluit over zijn paspoort is vernietigd, zegt echter niets over zijn strafrechtelijke aansprakelijkheid.

Ondertussen profileert Ziobro zich vooral als slachtoffer van politieke vervolging. Hij spreekt van "wraak door Tusk", schendingen van de wet en een terugkeer naar methoden uit de communistische tijd. Hij besteedt echter veel minder aandacht aan de vraag wanneer hij persoonlijk zal reageren op de beschuldigingen van het openbaar ministerie. Dit is precies het grootste zwaktepunt in zijn huidige redenering. Een politicus die jarenlang verantwoordelijk was voor het functioneren van het rechtssysteem, zou er juist alles aan moeten gelegen zijn om de beschuldigingen aan zijn adres op te helderen via de wettelijk vastgelegde procedures.

De uitspraak van de administratieve rechtbank van de provincie (WSA) toonde aan dat het bestuur fouten heeft gemaakt en dat de staat alle procedurele waarborgen moet respecteren, zelfs wanneer het een politieke tegenstander betreft. Dit neemt echter de verdenkingen tegen Ziobro niet weg, noch bevestigt het zijn lezing van politieke wraak.

De voormalige minister mag dan wel verheugd zijn over deze gunstige uitkomst, maar de fundamentele vragen blijven onbeantwoord. Het belangrijkste punt is simpel: als Ziobro zo stellig gerechtigheid eist, waarom keert hij dan niet terug naar Polen om zich in de rechtszaal te verdedigen?

Bron:    wiesci24.pl przez  Cezary Nowak     język po Polsku